ભારતીય જનતા પાર્ટી (BJP) એ ઉત્તર પ્રદેશની ખાલી પડેલી રાજ્યસભા બેઠકો માટે ઉમેદવારોની સત્તાવાર જાહેરાત કરી છે. આ જાહેરાત સાથે કેન્દ્રની મોદી સરકારના મંત્રીમંડળમાં ફેરબદલ થવાની અટકળોએ ફરી જોર પકડ્યું છે. ભાજપે યુપીમાંથી 8 ઉમેદવારોની યાદી બહાર પાડી છે, પરંતુ રાજકીય વર્તુળોમાં સૌથી વધુ ચર્ચા એ છે કે આ યાદીમાં વર્તમાન કેન્દ્રીય મંત્રી હરદીપ સિંહ પુરી અને બી.એલ. વર્માનું નામ નથી.
રાજ્યસભાની ચૂંટણી માટેની યાદીમાંથી આ બે નેતાઓની ગેરહાજરીએ દિલ્હીના રાજકીય માહોલમાં ચર્ચા જગાવી છે. પ્રાપ્ત માહિતી અનુસાર, હરદીપ સિંહ પુરી અને કેન્દ્રીય રાજ્યમંત્રી બી.એલ. વર્મા બંનેનો રાજ્યસભા સભ્ય તરીકેનો કાર્યકાળ 25 નવેમ્બર, 2026ના રોજ પૂરો થાય છે. તેમ છતાં, પાર્ટી હાઈકમાન્ડે તેમને ફરીથી નામાંકિત ન કરતાં તેમના રાજકીય ભવિષ્ય અને મંત્રીપદ અંગે સવાલો ઊભા થયા છે.
હરદીપ સિંહ પુરીની રાજકીય સફર
હરદીપ સિંહ પુરી પહેલી વાર જાન્યુઆરી 2018માં ઉત્તર પ્રદેશથી રાજ્યસભાના સાંસદ તરીકે ચૂંટાયા હતા. તે સમયે મનોહર પારિકરના રાજીનામાને કારણે ખાલી પડેલી બેઠક પર તેમને સંસદમાં જવાની તક મળી હતી. ત્યારબાદ, 26 નવેમ્બર, 2020ના રોજ તેઓ ઉત્તર પ્રદેશથી જ રાજ્યસભામાં બિનહરીફ ચૂંટાયા હતા. તેમની કામગીરી અને વહીવટી કુશળતાને ધ્યાનમાં રાખીને તેમને પહેલાં રાજ્યમંત્રી અને પછી 2024માં પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી ગેસ મંત્રાલય જેવી મહત્વની જવાબદારી સોંપવામાં આવી હતી.
શું આ બંને મંત્રીઓનું રાજીનામું નિશ્ચિત છે?
રાજકીય નિષ્ણાતોના મતે, કેન્દ્રીય મંત્રીમંડળમાં ફેરબદલની અટકળો પાછળ મજબૂત કારણો છે. જૂન મહિનામાં પણ ભાજપે રવનીત સિંહ બિટ્ટુને રાજ્યસભાની ટિકિટ આપવાનો ઇનકાર કર્યો હતો. આ ઉપરાંત, જ્યોર્જ કુરિયનને પણ કાર્યકાળ પૂરો થયા બાદ નિયમો અનુસાર મંત્રીપદેથી રાજીનામું આપવું પડ્યું હતું.
બંધારણીય નિયમો અનુસાર, કેન્દ્ર સરકારમાં મંત્રી પદ પર રહેવા માટે કોઈપણ વ્યક્તિને સંસદના બંને ગૃહોમાંથી કોઈ એક (લોકસભા કે રાજ્યસભા)ના સભ્ય હોવું જરૂરી છે. જો કોઈ મંત્રીનો સંસદ સભ્ય તરીકેનો કાર્યકાળ પૂરો થાય અને તેઓ છ મહિનાની અંદર ફરીથી ચૂંટાય નહીં, તો તેમણે મંત્રીપદેથી રાજીનામું આપવું પડે છે. આ નિયમને ધ્યાનમાં રાખતાં, જો તેમને બીજા કોઈ રાજ્યમાંથી ટિકિટ ન મળે તો તેમનું રાજીનામું નિશ્ચિત મનાય છે.
'એક વ્યક્તિ, એક પદ'ની ફોર્મ્યુલા
ફક્ત આ બે મંત્રીઓ જ નહીં, પરંતુ અન્ય કેટલાક નેતાઓ પાસેથી પણ મંત્રીપદની જવાબદારી પાછી ખેંચાઈ શકે છે. મોદી મંત્રીમંડળમાં હાલ બે એવા મંત્રીઓ છે જેમને રાજ્યમાં ભાજપ સંગઠનનો હવાલો પણ સોંપાયો છે. તેમાં એક છે ઉત્તર પ્રદેશ ભાજપના પ્રમુખ પંકજ ચૌધરી અને બીજા છે હર્ષ મલ્હોત્રા, જેમની તાજેતરમાં દિલ્હી ભાજપના પ્રમુખ તરીકે નિમણૂક થઈ છે.
ભાજપ સંગઠન હંમેશા 'એક વ્યક્તિ, એક પદ' (One Person, One Post)ના સિદ્ધાંત પર કામ કરે છે. આ નિયમ હેઠળ એવી શક્યતા છે કે આ બંને નેતાઓને કેન્દ્રીય મંત્રીપદ પરથી મુક્ત કરવામાં આવે, જેથી તેઓ સંગઠનના કામ પર ધ્યાન આપી શકે. જોકે, આ સમગ્ર ઘટનાક્રમ અને મંત્રીમંડળના વિસ્તરણ અંગે પાર્ટી હાઈકમાન્ડ કે સરકાર તરફથી હજુ સુધી કોઈ સત્તાવાર નિવેદન બહાર પાડવામાં આવ્યું નથી. દેશની જનતા અને રાજકીય નિષ્ણાતોની નજર હવે આગામી દિવસોમાં થનારી જાહેરાતો પર ટકેલી છે.