આજના ડિજિટલ યુગમાં ઘણા લોકો જમતી વખતે મોબાઈલ ફોન જોતા હોય છે. સોશિયલ મીડિયા પર રીલ્સ કે વિડિયો જોતાં જોતાં જમવું એ સામાન્ય આદત બની ગઈ છે. પરંતુ આ નાનકડી આદત આરોગ્ય માટે ખતરનાક સાબિત થઈ શકે છે.
ઘરમાં માતાઓ વારંવાર કહેતી હોય છે કે ફોન જ બધી બીમારીઓનું મૂળ છે. આપણે તેમની વાતને મજાકમાં કાઢી નાખતા હોઈએ, પરંતુ મેડિકલ સાયન્સ પણ હવે આ વાત સાથે સહમત છે.
ઓફિસની કેન્ટીન હોય, ઘરનો ડાઇનિંગ રૂમ હોય કે લિવિંગ રૂમનો સોફો હોય, લોકો એક હાથમાં થાળી અને બીજા હાથમાં મોબાઈલ રાખીને બેસે છે. પરંતુ આ મલ્ટીટાસ્કિંગ ધીમે ધીમે શરીરને અંદરથી નબળું બનાવે છે.
જો તમે પણ ફોન જોયા વિના એક કોળિયો જમી શકતા નથી, તો તેનાથી થતા ગંભીર નુકસાન વિશે જાણી લેવું જરૂરી છે.
ફોનનું વ્યસન અને વજનમાં વધારો
જ્યારે તમે મોબાઈલની સ્ક્રીન પર નજર રાખીને જમો છો, ત્યારે મન બે અલગ-અલગ દુનિયામાં વહેંચાઈ જાય છે. નિષ્ણાતો મુજબ, પેટ અને મગજ વચ્ચે સીધો અને મજબૂત ન્યુરોલોજીકલ સંબંધ હોય છે.
સામાન્ય રીતે જમવાનું શરૂ કર્યાની 20 મિનિટ પછી પેટ મગજને સિગ્નલ આપે છે કે તે ભરાઈ ગયું છે. પરંતુ જ્યારે ધ્યાન મોબાઈલ સ્ક્રીનમાં હોય છે, ત્યારે મગજ આ સિગ્નલ પકડી શકતું નથી.
આ સ્થિતિને તબીબી ભાષામાં 'માઇન્ડલેસ ઈટિંગ' કહેવાય છે. તેના કારણે ખ્યાલ જ નથી રહેતો અને ભૂખ કરતાં 30 થી 40 ટકા વધારે જમી લેવાય છે. વધુમાં, સ્ક્રીન પર ધ્યાન હોવાથી લોકો ખોરાકને યોગ્ય રીતે ચાવવાને બદલે ઉતાવળમાં ગળી જાય છે.
ખોરાક બરાબર ન ચાવવાથી અને વધારે પડતું જમવાથી શરીરમાં કેલરી ઝડપથી વધે છે. તેના કારણે પેટની ચરબી વધે છે અને સ્થૂળતા થાય છે. જો જિમ જવા છતાં વજન ઘટતું નથી, તો સૌથી પહેલા જમતી વખતે મોબાઈલ દૂર મૂકવો જોઈએ.
પાચનતંત્ર પર ગંભીર અસર
નવાઈની વાત છે કે ખોરાકનું પાચન પેટમાં નહીં, પણ મોંમાંથી શરૂ થાય છે. જ્યારે આપણે ખોરાક જોઈએ છીએ અને તેની સુગંધ લઈએ છીએ, ત્યારે મોંમાં લાળ અને પેટમાં પાચક રસો બનવાનું શરૂ થાય છે.
પરંતુ જ્યારે નજર મોબાઈલ સ્ક્રીન પર હોય છે, ત્યારે શરીર આરામ અને પાચનની સ્થિતિમાં જવાને બદલે માનસિક તણાવ અનુભવે છે. સ્ક્રીન પર આવતા નોટિફિકેશન કે બ્રેકિંગ ન્યૂઝ મગજમાં 'કોર્ટિસોલ' નામનો તણાવ હોર્મોન વધારે છે.
માનસિક તણાવને કારણે પાચનતંત્ર તરફ જતો રક્તપ્રવાહ ઘટે છે, જેથી પાચક રસો પૂરતા પ્રમાણમાં બનતા નથી. અડધો ચાવેલો ખોરાક પેટમાં જાય ત્યારે આંતરડાને તેને પચાવવા ઘણી મહેનત કરવી પડે છે.
પરિણામે ખોરાક પચવાને બદલે પેટમાં પડી રહે છે અને લાંબા ગાળે ગેસ, એસિડિટી, હાર્ટબર્ન, પેટનું ફૂલવું, ક્રોનિક કબજિયાત અને પેટમાં અલ્સર જેવી સમસ્યાઓ થઈ શકે છે.
ટોઇલેટ સીટ કરતાં 10 ગણો ગંદો હોય છે ફોન
અનેક વૈજ્ઞાનિક સંશોધનોમાં સાબિત થયું છે કે મોબાઈલ ફોનની સ્ક્રીન પર પબ્લિક ટોઇલેટની સીટ કરતાં 10 ગણા વધુ ખતરનાક બેક્ટેરિયા અને જીવાણુઓ હોય છે. આપણે આખો દિવસ મેટ્રો, ઓફિસ, લિફ્ટ અને રસ્તાઓ પર ફોન વાપરીએ છીએ.
જમતા પહેલા હાથ સાબુથી ધોઈએ છીએ, પરંતુ જમતી વખતે ફરી એ જ બેક્ટેરિયાવાળી સ્ક્રીનને અડીએ છીએ. પછી એ જ હાથથી રોટલીનો ટુકડો તોડીને મોંમાં મૂકીએ છીએ, જે બીમારીઓને આમંત્રણ આપે છે.
આ રીતે ઈ.કોલી જેવી જીવલેણ બીમારી ફેલાવતા બેક્ટેરિયા ખોરાક મારફતે સીધા પેટમાં પહોંચે છે. આ બેક્ટેરિયા ફૂડ પોઇઝનિંગ, ભયંકર ઝાડા અને આંતરડાના ગંભીર ઇન્ફેક્શનનું મુખ્ય કારણ બની શકે છે.
સ્વાસ્થ્ય ઉપરાંત, જમતી વખતે ફોન વાપરવાથી પરિવારના સભ્યો વચ્ચેની વાતચીત અને ભાવનાત્મક સંબંધોમાં પણ અંતર આવે છે. તેથી શારીરિક સ્વાસ્થ્ય અને પારિવારિક શાંતિ માટે જમતી વખતે 20 મિનિટ ફોનને ડાઇનિંગ ટેબલથી દૂર બીજા રૂમમાં મૂકવાનો નિયમ બનાવવો જોઈએ.