Metaએ Ray-Ban સાથે મળીને AI સ્માર્ટ ગ્લાસ લોન્ચ કર્યા છે. આ ચશ્મા સામાન્ય ચશ્મા જેવા દેખાય છે, પણ તેમાં કેમેરા, માઇક્રોફોન અને AI આસિસ્ટન્ટ છે. એક બટન દબાવતાં જ ફોટો, વીડિયો, ગીત સંભળાવવા અને AIને કમાન્ડ આપી શકાય છે.
2025માં તેની લગભગ 70 લાખ જોડી વેચાઈ છે. પણ સવાલ એ છે કે શું કોઈને જાણ કર્યા વિના ફોટો કે વીડિયો બનાવવો યોગ્ય છે? ચાલો આને ચાર પાસાંમાં સમજીએ.
પાસું 1: ટેક્નિકલ રીતે યોગ્ય? કાયદાકીય રીતે મોટાભાગના દેશોમાં જાહેર સ્થળે ફોટો પાડવો કાયદેસર છે. Meta પણ કહે છે કે જો ફોનથી ફોટો ન પાડો તો ચશ્માથી પણ ન પાડો. ચશ્મામાં LED લાઇટ રેકોર્ડિંગ દરમિયાન ઝબકે છે, અને જો તેને ઢાંકવામાં આવે કે તોડવામાં આવે તો કેમેરો બંધ થઈ જાય છે. પણ શું આ લાઇટ પૂરતી છે? આ જ વિવાદ છે.
પાસું 2: કોઈની જાણ બહાર ફોટો પાડવો ખોટો છે? હા, કારણ કે તે લોકોની પ્રાઇવસીમાં ઘૂસણખોરી કરે છે. જર્મન ડિજિટલ રાઇટ્સ ગ્રુપ HateAidએ Meta વિરુદ્ધ ક્રિમિનલ ફરિયાદ નોંધાવી છે. તેનું કહેવું છે કે લાઇટ દરેક ખૂણેથી કે પ્રકાશની સ્થિતિમાં દેખાતી નથી. એક યુઝરે BBCને કહ્યું કે તેને ખબર જ નહોતી કે રેકોર્ડિંગ થઈ રહ્યું છે. એક મહિલાએ કહ્યું કે તેની પરવાનગી વિના વીડિયો બનાવાયો હતો. લોકો તેનો દુરુપયોગ પણ કરી રહ્યા છે: સ્કોટલેન્ડમાં એક ક્રિએટરે મહિલાઓ સાથેની વાતચીત રેકોર્ડ કરી. સ્વીડનમાં તપાસમાં જાણવા મળ્યું કે કેન્યામાં Metaના કોન્ટ્રાક્ટ કર્મચારીઓ યુઝર્સના ન્યૂડ ફોટા અને બાથરૂમના ફૂટેજ જોઈ રહ્યા હતા. અમેરિકાના ટેક્સાસના એટર્ની જનરલે તપાસ શરૂ કરી છે. બ્રિટનની પબ ચેન Wetherspoons અને થિયેટર ગ્રુપ ATGએ આ ચશ્મા પર પ્રતિબંધ મૂક્યો છે. દિલ્હીમાં પણ એક કેફેમાં આવો મામલો સામે આવ્યો હતો અને Metaને ₹2.05 કરોડની નોટિસ મોકલવામાં આવી હતી.
પાસું 3: કેટલા મદદરૂપ? આ ચશ્મા હેન્ડ્સ-ફ્રી રેકોર્ડિંગ માટે ઉપયોગી છે, જેમ કે સાયકલિંગ, કુકિંગ, ટ્રાવેલ. દૃષ્ટિહીન લોકો માટે AI આસિસ્ટન્ટ મદદ કરી શકે છે, જેમ કે સામે શું છે તે જણાવવું અથવા ભાષાંતર કરવું. Meta 'સુપર સેન્સિંગ' મોડ પર કામ કરી રહ્યું છે, જે દર થોડી સેકન્ડે ફોટો લઈ શકે છે અને AI દિવસની વિઝ્યુઅલ મેમરી તૈયાર કરી શકે છે.
પાસું 4: શું આ 'ફિતના' છે? આમાં ખતરો એ છે કે તે કોઈના ફોનનો પાસવર્ડ, બેંક કાર્ડ નંબર અથવા અંગત વાતચીત કેપ્ચર કરી શકે છે. સ્વીડનની તપાસમાં જાણવા મળ્યું કે કેન્યામાં કોન્ટ્રાક્ટ કર્મચારીઓ યુઝર્સના બાથરૂમ અને સેક્સ વીડિયો જોઈ રહ્યા હતા. Electronic Frontier Foundationએ ચેતવણી આપી છે.
કેવી રીતે બચવું? કાળજી રાખો કે કોઈ તમારી પરવાનગી વિના ફોટો કે વીડિયો ન લે. જો શંકા હોય, તો સામેવાળાને પૂછો. રેકોર્ડિંગ LED લાઇટ પર ધ્યાન આપો. જાહેર સ્થળે વ્યક્તિગત માહિતી જેમ કે પાસવર્ડ અથવા કાર્ડ નંબર ક્યારેય શેર ન કરો. તમારા ફોન અને સોશિયલ મીડિયા સેટિંગ્સમાં પ્રાઇવસી ઓપ્શન ચેક કરો. જો કોઈ તમારી પરવાનગી વિના રેકોર્ડ કરે, તો તેની ફરિયાદ કરો.