ભારતમાં લગ્નને બે પરિવારોનું પવિત્ર મિલન અને સાત જન્મનું બંધન માનવામાં આવે છે. પણ 21મી સદીમાં આ વાસ્તવિકતા બદલાઈ રહી છે. રોજબરોજ છાપાં કે ડિજિટલ મીડિયા ખોલો તો બે પ્રકારના સમાચાર જોવા મળે છે: એક તરફ કોર્ટની બહાર છૂટાછેડા માટે લાગેલી લાંબી લાઈનો, તો બીજી તરફ પતિ કે પત્નીની હત્યાના ખૌફનાક કિસ્સા.
ગયા અઠવાડિયે 14 ઓક્ટોબર, 2026ના રોજ મેરઠની જિલ્લા અદાલતે મુસ્કાન રસ્તોગી અને સાહિલ શુલ્કાને ફાંસીની સજા સંભળાવી. આ એ જ કેસ છે જેમાં પત્ની અને તેના પ્રેમીએ મર્ચન્ટ નેવી ઓફિસર સૌરભ રાજપૂતની ઠંડા કલેજે હત્યા કરી, લાશના ટૂકડા કરી અને બ્લૂ ડ્રમમાં સિમેન્ટ ભરી દીધી હતી. જિલ્લા જજ અરવિંદ કુમાર મિશ્રાએ 22 સાક્ષીઓના નિવેદન બાદ આ ચુકાદો આપ્યો. જોકે, આ મામલો હાઈકોર્ટ અને સુપ્રીમ કોર્ટ સુધી જઈ શકે છે, એટલે ફાંસીની સજા તાત્કાલિક અમલમાં આવે એવું ન કહી શકાય.
આ કેસની સાથે મધ્ય પ્રદેશના ઈન્દોરના નવા પરણેલા રાજા રઘુવંશીની હત્યાનો કિસ્સો પણ ચર્ચામાં છે. મેઘાલયમાં હનીમૂન દરમિયાન રાજાની હત્યા કરવામાં આવી હતી. પોલીસ મુજબ, રાજાની પત્ની સોનમે ભાડૂતી હત્યારાઓ દ્વારા આ કાવતરું ઘડ્યું હતું. આ કિસ્સો દર્શાવે છે કે જ્યારે લગ્નજીવનમાં સંવાદ ઘટે છે ત્યારે અનૈતિક સંબંધો તેની જગ્યા લે છે અને ઘર કતલખાનું બની જાય છે.
પરંતુ આ બે કિસ્સાઓથી એવું ન સમજવું જોઈએ કે ફક્ત પત્નીઓ જ પતિઓની હત્યા કરી રહી છે. આંકડા જુદી વાત કહે છે. નેશનલ ક્રાઈમ રેકોર્ડ બ્યુરો (NCRB) 2023ના ડેટા મુજબ, દેશમાં લવ અફેર (1,441 કેસ) અને ગેરકાયદેસર સંબંધો (1,389 કેસ)ના વિવાદોને કારણે લગભગ 2,830 હત્યાઓ થઈ હતી. આ હત્યાઓ પતિઓએ નહીં, પત્નીઓએ કરી હતી. આ આંકડા દર્શાવે છે કે સંબંધોમાં અવિશ્વાસની ખાઈ આવે ત્યારે સંબંધ લોહિયાળ બની શકે છે.
બીજી બાજુ, મહિલાઓ સામેના ગુનાઓ પણ ચિંતાજનક છે. NCRB 2023 મુજબ, એક જ વર્ષમાં દેશભરમાં મહિલાઓ સામે 4.4 લાખથી વધુ ગુનાઓ નોંધાયા. તેમાંથી અંદાજે 1 લાખ 33 હજાર કેસ કલમ 498A હેઠળ પતિ કે સાસરિયા તરફથી થતી ક્રૂરતાના હતા. દહેજ મૃત્યુના 6,156 કેસ નોંધાયા, એટલે કે ઘણી પરિણીત મહિલાઓ માટે ઘર સુરક્ષિત જગ્યા નથી રહ્યું.
જ્યારે આપણે લગ્ન અને છૂટાછેડાના આંકડાઓની સરખામણી કરીએ ત્યારે અમેરિકા અને ભારત વચ્ચે મોટો ફરક જોવા મળે છે. અમેરિકામાં લગ્ન તૂટવાનો દર લગભગ 50% છે, જ્યારે ભારતમાં નેશનલ ફેમિલી હેલ્થ સર્વે મુજબ છૂટાછેડાનો દર ફક્ત 1% આસપાસ છે. પણ આ 1% આંકડો ઓછો માની લેવો ભૂલભરેલો છે, કારણ કે આપણી જનસંખ્યા અમેરિકાથી ઘણી ગણી વધારે છે. વધુમાં, આપણી લગ્ન વ્યવસ્થા પણ સંપૂર્ણ પવિત્ર નથી.
તો સવાલ એ થાય છે કે શું લોહીથી ખરડાયેલા સંબંધોને જબરદસ્તીથી ખેંચી રાખવા કરતાં કાનૂની છૂટાછેડા લેવા વધુ સારા? અને શા માટે સોશિયલ મીડિયાના પ્રભાવ અને ડેટિંગ કલ્ચરને કારણે આજની પેઢીના સંબંધો પત્તાના મહેલની જેમ તૂટી રહ્યા છે? આ પ્રશ્નોના જવાબ શોધવા જરૂરી છે, જેથી સમાજમાં સ્વસ્થ સંબંધોને પ્રોત્સાહન મળે.