દિવાળી નજીક આવી રહી છે અને ઘરની સજાવટ માટે ગલગોટાના ફૂલોની માંગ વધી જાય છે. ઘણી વખત ફૂલો મોંઘા થઈ જાય છે. જો તમારા ઘરની બાલ્કની કે અગાસીમાં ગલગોટાનો છોડ છે, તો થોડી કાળજી રાખીને તમે વધુ ફૂલો મેળવી શકો છો. માળીઓ દ્વારા અપનાવવામાં આવતી એક સરળ રીત છે, જેને પિંચિંગ (Pinching) કહેવાય છે. આ માટે કોઈ મોંઘી વસ્તુ ખરીદવાની જરૂર નથી.
ઘણી વખત ગલગોટાનો છોડ ઊંચો તો થાય છે, પરંતુ તેમાં ફૂલો ઓછાં આવે છે. કારણ કે છોડની ટોચ વધતી રહે છે, જ્યારે બાજુની ડાળીઓ પૂરતી વિકસતી નથી. આવી સ્થિતિમાં પિંચિંગ ઉપયોગી બની શકે છે. આ પદ્ધતિમાં છોડની ટોચ પર વધતા નવા અને કોમળ ભાગને દૂર કરવામાં આવે છે. ત્યારબાદ છોડ બાજુની ડાળીઓ વિકસાવવા તરફ આગળ વધે છે. પરિણામે છોડ વધુ ફેલાયેલો અને ઘટાદાર બને છે. જ્યારે છોડમાં વધુ શાખાઓ વિકસે છે, ત્યારે તેના પર વધુ કળીઓ આવવાની શક્યતા પણ વધે છે. જોકે, આ પદ્ધતિ ખૂબ નાના, નબળા કે બીમાર છોડ પર અજમાવવી નહીં.
ગલગોટાનો છોડ જ્યારે આશરે 6થી 8 ઇંચ ઊંચો થાય અને તેમાં પાંદડાનાં 4થી 6 જોડાં વિકસે, ત્યારે પિંચિંગ કરી શકાય છે. આ માટે નીચેની બાબતો ધ્યાનમાં રાખો:
- છોડની ટોચ પર આવેલી નવી ડાળીનો આશરે 1થી 2 ઇંચનો ભાગ કાપો.
- કાપકૂપ માટે સ્વચ્છ કાતર અથવા પ્રુનરનો ઉપયોગ કરો.
- જો ટોચનો ભાગ ખૂબ જ કોમળ હોય, તો સ્વચ્છ આંગળીઓથી પણ તેને દૂર કરી શકાય છે.
- આ કામ સવારના સમયે અથવા સાંજે કરવું વધુ અનુકૂળ રહે છે.
- પિંચિંગ કર્યા પછી છોડને નવી ડાળીઓ વિકસાવવા માટે સમય આપો.
કાતર સ્વચ્છ રાખવાથી છોડમાં ચેપ લાગવાનું જોખમ ઘટે છે. વારંવાર પિંચિંગ કરવાને બદલે છોડની સ્થિતિ અને ફૂલ આવવાની ઋતુને ધ્યાનમાં રાખવી જરૂરી છે.
છોડની ટોચનો ભાગ દૂર કર્યા પછી કાપેલા સ્થાનની નીચેની બાજુએ નવી શાખાઓ વિકસવા લાગે છે. આથી છોડ માત્ર ઉપરની તરફ વધવાને બદલે બાજુઓમાં પણ ફેલાય છે. નવી ડાળીઓ મોટી થાય ત્યારે તેના પર કળીઓ આવવાની શક્યતા રહે છે. જો છોડ સારી રીતે વિકસતો હોય, તો જરૂરિયાત પ્રમાણે ફરી પિંચિંગ કરી શકાય છે. પરંતુ એક વાત ધ્યાનમાં રાખો: વારંવાર ડાળીઓ કાપવાથી ફૂલો આવવામાં વિલંબ થઈ શકે છે. તેથી છોડ પર કળીઓ દેખાવા લાગે ત્યારે બિનજરૂરી કાપકૂપ ટાળવી જોઈએ.
ઘણી વખત ગલગોટાના નાના છોડ પર જ પહેલી કળી દેખાવા લાગે છે. જો છોડ હજી નાનો અને નબળો હોય, તો શરૂઆતની કળી દૂર કરવાથી છોડને તેની વૃદ્ધિ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં મદદ મળે છે. તેનાથી નવી ડાળીઓ અને પાંદડાં વિકસવાની તક મળે છે. જોકે, દરેક છોડમાં કળીઓ દૂર કરવી જરૂરી નથી. જો છોડ પૂરતો મોટો અને ઘટાદાર હોય તથા તેમાં સારી સંખ્યામાં શાખાઓ વિકસી ગઈ હોય, તો કળીઓને છોડ પર જ રહેવા દો. આ રીતે છોડ ફૂલો ખીલવવા માટે આગળ વધે છે.
ગલગોટાના છોડને વધુ ફૂલો આવે તે માટે પિંચિંગની સાથે યોગ્ય સૂર્યપ્રકાશ પણ જરૂરી છે. છોડને એવી જગ્યાએ રાખો જ્યાં દિવસમાં ઓછામાં ઊછામાં 6થી 8 કલાક સીધો સૂર્યપ્રકાશ મળે. વધુ ફૂલો માટે સારો તડકો અને યોગ્ય ખાતર પણ મદદરૂપ થાય છે. આ સરળ ટ્રિક અપનાવીને તમે દિવાળી સુધી ગલગોટાના છોડને ફૂલોથી ભરપૂર બનાવી શકો છો.