અમેરિકાના વિદેશમંત્રી માર્કો રૂબિયોએ તાજેતરમાં ભારતની મુલાકાત લીધી, જેમાં તેમણે દિલ્હી જવાના બદલે પહેલા મુંબઈ અને પછી ગુજરાતના જામનગરમાં આવેલી રિલાયન્સ રિફાઈનરીની મુલાકાત લીધી. આ મુલાકાતે વિશ્વભરમાં ચર્ચા જગાવી છે કે શું ભારત-અમેરિકા સંબંધોમાં આ નવો વળાંક છે.
રૂબિયોએ સીએનએન ન્યૂઝ 18 સાથેની મુલાકાતમાં જણાવ્યું કે ભારત રિફાઈનિંગ ક્ષેત્રે સુપરપાવર છે અને રિલાયન્સ અત્યંત મહત્વપૂર્ણ કંપની છે, જેની પાસે ક્રૂડ ઓઈલને રિફાઈન કરવાની જબરદસ્ત ક્ષમતા છે. તેમણે કહ્યું કે પેટ્રોલિયમ ત્યાં સુધી નકામું છે જ્યાં સુધી તેને રિફાઈન કરીને ઉપયોગલાયક ન બનાવવામાં આવે. અમેરિકા ઈચ્છે છે કે ભારત તેની સપ્લાય ચેન અને ઊર્જા પુરવઠામાં વિવિધતા લાવે અને રિલાયન્સ આમાં મદદ કરી શકે.
રૂબિયોએ વેનેઝુએલાના ક્રૂડ ઓઈલનો ઉલ્લેખ કરતાં કહ્યું કે વેનેઝુએલા તેનું ઉત્પાદન વધારી રહ્યું છે અને ભારત પાસે તેના ક્રૂડ ઓઈલને રિફાઈન કરવાનો લાંબો અનુભવ છે. અમેરિકાએ વેનેઝુએલા પર કબજો કર્યો ત્યારે ત્યાંનો ઓઈલ ભંડાર અમેરિકાના હાથમાં આવ્યો, પરંતુ રશિયામાં રિફાઈનરીઓ યુક્રેન દ્વારા નષ્ટ થઈ હોવાથી ત્યાં ઓઈલ મોકલી શકાય તેમ નથી. તેથી જામનગરની રિલાયન્સ રિફાઈનરી વેનેઝુએલાના ક્રૂડ ઓઈલને રિફાઈન કરવા માટે યોગ્ય વિકલ્પ બની છે.
ભારત વેનેઝુએલાથી રોજની આશરે 2.90 લાખ બેરલ ક્રૂડ ઓઈલ આયાત કરે છે, જેમાંથી 90 ટકા જામનગર રિફાઈનરીમાં આવે છે. આ મુલાકાત દરમિયાન અનંત અંબાણી પણ હાજર રહ્યા હતા.
રૂબિયોની આ મુલાકાત એવા સમયે થઈ છે જ્યારે અમેરિકા અને ભારત વચ્ચે વેપાર કરારને અંતિમ સ્વરૂપ આપવાની ચર્ચા ચાલી રહી છે. અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે તાજેતરમાં કહ્યું હતું કે અમે વેપાર કરાર કરીશું અને અમે ખૂબ નજીક છીએ. જોકે, કરારના સ્વરૂપ અંગે તેમણે સ્પષ્ટતા કરી નથી.
બ્લૂમબર્ગના અહેવાલ મુજબ, રશિયાથી ભારતને ઓઈલનો પુરવઠો વધીને રોજની લગભગ 20 લાખ બેરલના રેકોર્ડ સ્તરે પહોંચ્યો છે, જે ભારતની કુલ ઓઈલ આયાતના આશરે 40 ટકા છે. 2022માં યુક્રેન પર રશિયાના આક્રમણ પહેલાં આ હિસ્સો માત્ર બે ટકા હતો. આ સંદર્ભમાં રૂબિયોની મુલાકાત મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે.
છ મહિનામાં અમેરિકી વિદેશમંત્રીની ભારતની આ બીજી મુલાકાત છે, જે દર્શાવે છે કે અમેરિકા ભારતના મહત્વને સમજી રહ્યું છે. આ મુલાકાત દ્વિપક્ષ સંબંધોને વધુ મજબૂત કરવાની દિશામાં એક મહત્વપૂર્ણ પગલું માનવામાં આવે છે.