વૈજ્ઞાનિકો પુરુષો માટે એક નવી ગર્ભનિરોધક ગોળી પર સંશોધન કરી રહ્યા છે, જે સંભોગ પહેલાં લેવામાં આવે તો થોડા સમય માટે સ્પર્મની ગતિને અટકાવી શકે છે અને ગર્ભધારણનું જોખમ ઘટાડી શકે છે. જોકે, આ ગોળી હજુ પ્રાણીઓ પરના પ્રયોગો સુધી જ મર્યાદિત છે અને માણસો પરના ક્લિનિકલ ટ્રાયલ સહિત ઘણા પરીક્ષણો પસાર કર્યા પછી જ તેનો સામાન્ય ઉપયોગ શક્ય બનશે.
ગુરુગ્રામની સીકે બિરલા હોસ્પિટલમાં ઓબ્સ્ટેટ્રિક્સ એન્ડ ગાયનેકોલોજી વિભાગના નિદેશક અને મેડિકલ એડવાઈઝર ડૉ. અરુણા કાલરાના જણાવ્યા અનુસાર, પુરુષો માટે ગર્ભનિરોધનો વિકલ્પ ઉપલબ્ધ થવાથી ગર્ભનિરોધની જવાબદારી બંને સાથીદારો વચ્ચે વહેંચાઈ શકે છે. પરંતુ આ ગોળીના ઉપયોગ પહેલાં તેની સલામતી, અસરકારકતા અને લાંબા ગાળાની અસરો સ્પષ્ટ થવી જરૂરી છે.
અમેરિકાની વીઇલ કોર્નેલ મેડિસિનના સંશોધકો એવી ગોળી વિકસાવી રહ્યા છે જે હોર્મોનમાં ફેરફાર કરવાને બદલે સીધી સ્પર્મની ગતિને અસર કરે છે. સંશોધનમાં શરીરમાં રહેલા 'સોલ્યુબલ એડેનિલેટ સાયક્લેઝ' (sAC) નામના એન્ઝાઇમ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવ્યું છે, જે સ્પર્મને આગળ વધવા અને ઇંડા સુધી પહોંચવા માટે જરૂરી છે. પ્રયોગાત્મક દવા આ એન્ઝાઇમને થોડા સમય માટે અવરોધે છે, જેનાથી સ્પર્મ સામાન્ય રીતે આગળ નથી વધી શકતા અને ગર્ભધારણની શક્યતા ઘટે છે.
આ ગોળીની ખાસ વાત એ છે કે તેને સંભોગના લગભગ 30 મિનિટ પહેલાં લઈ શકાય છે. શરૂઆતી સંશોધન મુજબ તેની અસર લગભગ છ થી આઠ કલાક સુધી રહી શકે છે, એટલે કે રોજ લેવાની જરૂર નહીં પડે. જોકે, માણસોમાં આ અસર કેટલા સમય સુધી ટકશે તે ક્લિનિકલ ટ્રાયલ પછી જ જાણી શકાશે.
આ ગોળી સ્પર્મ બનવાની પ્રક્રિયા બંધ નહીં કરે. તેનો હેતુ ફક્ત થોડા સમય માટે સ્પર્મની ગતિને ધીમી કે અટકાવવાનો છે. દવાની અસર પૂરી થયા પછી સ્પર્મની સામાન્ય ગતિ પાછી આવવાની અપેક્ષા છે, પરંતુ એ સાબિત કરવા માટે લાંબા ગાળાના અભ્યાસની જરૂર પડશે કે ફર્ટિલિટી પર કોઈ કાયમી અસર થતી નથી.
કોઈપણ નવી ગર્ભનિરોધક દવાને મંજૂરી મળતાં પહેલાં તેની સલામતી સૌથી અગત્યની છે. અત્યાર સુધીના પ્રયોગો ઉંદરો પર કરવામાં આવ્યા છે. માણસો પર ઉપયોગ પહેલાં દવાની શરીરના વિવિધ અંગો પરની અસર, યોગ્ય ડોઝ, અસર શરૂ થવાનો સમય અને અસર પૂરી થવાનો સમયગાળો નક્કી કરવો પડશે. વારંવાર ઉપયોગથી કોઈ ગંભીર આડઅસર તો નથી થતી તે પણ ચકાસવું પડશે.
પ્રાણીઓ પરના સારા પરિણામો એ બાબતની ખાતરી આપતા નથી કે માણસોમાં પણ દવા એ જ રીતે કામ કરશે. માણસો પરના ક્લિનિકલ ટ્રાયલમાં જ ખરી અસરકારકતા જાણી શકાશે, જેમાં ગોળી લેનારા પુરુષોમાં ગર્ભધારણનો દર કેટલો રહે છે અને વિવિધ વ્યક્તિઓમાં દવાની અસર સમાન છે કે નહીં તે તપાસવું પડશે.
જો આ ગોળી સફળ સાબિત થાય તો ગર્ભનિરોધની જવાબદારીમાં નોંધપાત્ર ફેરફાર થઈ શકે છે, જેમાં પુરુષો પણ સક્રિય ભાગીદાર બની શકશે.