મહારાષ્ટ્રમાં અલ નીનોની અસરને કારણે વરસાદમાં ભારે ઘટાડો થયો છે અને રાજ્યના જળાશયોમાં પાણીનો સંગ્રહ મર્યાદિત થઈ ગયો છે. આ પરિસ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને રાજ્ય સરકારે 16 ઓક્ટોબર 2026થી તમામ શહેરી સ્થાનિક સ્વરાજ્ય સંસ્થાઓમાં ઓછામાં ઓછો 10 ટકા પાણીકાપ લાગુ કરવાનો નિર્દેશ આપ્યો છે. આ માહિતી મહારાષ્ટ્રના જળસંપદા મંત્રી ગિરીશ મહાજને આપી છે.
મંત્રીએ જણાવ્યું કે, નાગરિકોને પીવાના પાણીની કોઈ અછત ન સર્જાય તે માટે પીવાના પાણીને સર્વોચ્ચ પ્રાધાન્ય આપવામાં આવ્યું છે. જળસંપદા વિભાગે 31 ઓગસ્ટ 2027 સુધીના પાણીના ડેમવાર અને ઉપયોગ વારનું અત્યંત સૂક્ષ્મ આયોજન કર્યું છે.
રાજ્યના 265 તાલુકાઓમાં દુષ્કાળ જાહેર કરવામાં આવ્યો છે. વર્ષ 2016ના ખરીફ સીઝનમાં ટ્રિગર-1 લાગુ થયેલા આ તાલુકાઓમાં દુષ્કાળની સ્થિતિ છે. આગામી વર્ષ સુધી અલ નીનોની અસર રહેવાની શક્યતાને ધ્યાનમાં રાખીને વિભાગે તમામ સંબંધિત તંત્રોને પાણીનો અત્યંત કરકસરપૂર્વક ઉપયોગ કરવા અને કડક પગલાં ભરવાના સ્પષ્ટ આદેશ આપ્યા છે.
ડેમો અને જળાશયોમાં પાણીનું આયોજન કરતી વખતે પીવાના પાણીને પ્રથમ પ્રાધાન્ય આપવામાં આવશે. બાષ્પીભવન, કાંપ અને અનધિકૃત પાણી ઉપાડને ધ્યાનમાં રાખીને 31 ઓગસ્ટ 2027 સુધી પીવાનું પાણી અનામત રાખવામાં આવશે. દરેક ડેમમાં 10 ટકા વધારાનો ઇમરજન્સી બફર જથ્થો પણ અનામત રાખવામાં આવશે. અત્યંત જરૂરિયાત ઊભી થાય તો ટેકનિકલ તપાસ બાદ ડેડ સ્ટોરેજમાં રહેલા પાણીનો ઉપયોગ પણ કરવામાં આવશે.
તમામ મહાનગરપાલિકા, નગરપાલિકા અને ગ્રામ પંચાયતોએ 16 ઓક્ટોબરથી 10 ટકા પાણીકાપ લાગુ કરવો પડશે. પાણીની લીકેજ રોકવા માટે વિશેષ અભિયાન ચલાવવામાં આવશે. સ્યુએજ ટ્રીટમેન્ટ પ્લાન્ટ (STP) સંપૂર્ણ ક્ષમતાથી ચલાવીને ટ્રીટ કરેલું પાણી જ બગીચા, બાંધકામ અને સફાઈ જેવા કામો માટે વાપરવાનું રહેશે.
સિંચાઈ માટે પીવાના પાણી, પશુઓ અને ઘાસચારાની જરૂરિયાત પૂરી થયા બાદ જ બાકી રહેલા પાણીનું વિતરણ કરવામાં આવશે. સૌપ્રથમ રવિ સીઝનના અનાજ અને ચારા પાકને, ત્યારબાદ અન્ય રવિ પાકોને અને પાણી બચી રહે તો જ બારમાસી પાકોને પાણી આપવાની મંજૂરી આપવામાં આવશે. પાણીની બચત કરતી સિંચાઈ પદ્ધતિઓ પર ભાર મૂકવામાં આવશે.
ડેમ, નદી અને કેનાલમાંથી થતા અનધિકૃત પાણી ઉપાડને તાત્કાલિક રોકવા માટે મહેસૂલ, પોલીસ અને જળસંપદા વિભાગની સંયુક્ત ટીમો પેટ્રોલિંગ કરશે. દોષિતો સામે કાર્યવાહી કરવામાં આવશે અને ગેરકાયદેસર પંપ તથા અન્ય સાધનો જપ્ત કરવામાં આવશે.
દુષ્કાળ જેવી સ્થિતિનો સામનો કરવા માટે જળસંપદા વિભાગ, મહેસૂલ, કૃષિ, ઉદ્યોગ અને નગર વિકાસ વિભાગ સંપૂર્ણ સંકલન સાથે કામ કરી રહ્યા છે. પાલકમંત્રી અને કેનાલ સલાહકાર સમિતિઓના માધ્યમથી પાણીની સ્થિતિની નિયમિત સમીક્ષા કરવામાં આવશે. મંત્રી ગિરીશ મહાજને નાગરિકો અને તમામ તંત્રોને પાણીના દરેક ટીપાનો કરકસરપૂર્વક ઉપયોગ કરવા અને વહીવટીતંત્રને સહયોગ આપવાની અપીલ કરી છે.