દેશમાં ઘરેલુ એલપીજી (રસોઈ ગેસ) ગ્રાહકોની સંખ્યામાં છેલ્લા કેટલાક મહિનામાં 62 લાખનો ઘટાડો નોંધાયો છે. પેટ્રોલિયમ મંત્રાલયના આંકડા મુજબ, એપ્રિલની શરૂઆતમાં દેશમાં સક્રિય ઘરેલુ એલપીજી ગ્રાહકોની સંખ્યા 33.39 કરોડ હતી, જે સપ્ટેમ્બરની શરૂઆતમાં ઘટીને 32.77 કરોડ થઈ છે. લાંબા સમય પછી ગ્રાહકોની સંખ્યામાં આવો ઘટાડો જોવા મળ્યો છે.
2015-16માં દેશમાં આશરે 14.86 કરોડ સક્રિય એલપીજી ગ્રાહકો હતા. ત્યારબાદ આ સંખ્યા સતત વધતી રહી અને લગભગ 33.39 કરોડ સુધી પહોંચી. એટલે કે દસેક વર્ષમાં ગ્રાહકોની સંખ્યા બમણીથી વધુ થઈ ગઈ હતી. પરંતુ આ વર્ષે એપ્રિલથી ઓગસ્ટ વચ્ચે સક્રિય ગ્રાહકોમાં લગભગ એક ટકાનો ઘટાડો થયો.
આ ઘટાડા પાછળ એક જ કારણ નથી. પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલા સંઘર્ષને કારણે એલપીજી પુરવઠા પર દબાણ આવ્યું છે. સંઘર્ષ પહેલાં ભારતની એલપીજી આયાતનો મોટો હિસ્સો ગલ્ફ દેશોમાંથી આવતો હતો. પુરવઠામાં તંગીને પગલે તેલ માર્કેટિંગ કંપનીઓએ નવા જોડાણો આપવાની ઝડપ ધીમી કરી છે.
સરકારી માહિતી મુજબ 19 સપ્ટેમ્બર સુધીમાં 27.43 કરોડ, એટલે કે આશરે 89.9 ટકા સક્રિય ઘરેલુ ગ્રાહકોએ આધાર આધારિત બાયોમેટ્રિક પ્રમાણીકરણ (ઇ-કેવાયસી) પૂરું કર્યું છે. જે ગ્રાહકોએ આ પ્રક્રિયા પૂરી નથી કરી તેમને આગળ મુશ્કેલી પડી શકે છે. 1 ઓક્ટોબર 2026થી નિયંત્રિત ભાવે સબસિડીવાળું રિફિલ બુક કરાવવા માટે આ પ્રમાણીકરણ જરૂરી બનશે.
પ્રધાનમંત્રી ઉજ્જવલા યોજના હેઠળના ગ્રાહકોની સંખ્યામાં પણ ઘટાડો જોવા મળ્યો છે. અહેવાલો મુજબ આ સંખ્યા લગભગ છ લાખ ઘટીને 10.57 કરોડ થઈ છે. નાણાકીય વર્ષ 2024-25માં દેશમાં એલપીજીનો વપરાશ આશરે 3.13 કરોડ ટન હતો, જ્યારે દેશમાં ઉત્પાદન લગભગ 1.28 કરોડ ટન થયું હતું. માંગ અને દેશમાં ઉત્પાદન વચ્ચેનો આ તફાવત આયાત દ્વારા પૂરો કરવો પડે છે.
ગ્રાહકોમાં ઘટાડો સૌથી વધુ દક્ષિણ ભારતમાં નોંધાયો છે. ઉપલબ્ધ માહિતી મુજબ માર્ચના અંતથી સપ્ટેમ્બરની શરૂઆત વચ્ચે દક્ષિણ ભારતમાં લગભગ 26.3 લાખ ગ્રાહકો ઘટ્યા, જ્યારે પશ્ચિમ ભારતમાં 16.2 લાખ અને ઉત્તર ભારતમાં 15 લાખનો ઘટાડો થયો. પૂર્વ ભારતમાં આશરે 3.4 લાખ ગ્રાહકોનો ઘટાડો જોવા મળ્યો છે.