બેંકમાંથી લોન લેવી એ આજે સામાન્ય બાબત છે, પરંતુ જો લોન લેનાર વ્યક્તિનું લોન ચૂકવતા પહેલા મૃત્યુ થઈ જાય, તો બાકી રકમ કોણ ચૂકવશે તે પ્રશ્ન મહત્વપૂર્ણ બની જાય છે. ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) અને બેંકિંગ નિયમો આ માટે સ્પષ્ટ માર્ગદર્શિકા આપે છે.
લોનમાં સહ-અરજદાર હોય, જેમ કે જીવનસાથી અથવા બિઝનેસ પાર્ટનર, તો મુખ્ય લોન લેનારના મૃત્યુ પછી બાકી EMI ચૂકવવાની સંપૂર્ણ જવાબદારી સહ-અરજદાર પર આવે છે. આ ખાસ કરીને હોમ લોનમાં લાગુ પડે છે.
જો સહ-અરજદાર ન હોય અથવા તે ચૂકવણી કરી ન શકે, તો બેંક ગેરંટર પાસેથી વસૂલી કરે છે. લોન એગ્રીમેન્ટમાં ગેરંટર આ જવાબદારી સ્વીકારે છે. જો ગેરંટર પણ ન હોય, તો બેંક મૃતકના કાનૂની વારસદારોનો સંપર્ક કરે છે, પરંતુ વારસદારો તેમને વારસામાં મળેલી મિલકતની હદ સુધી જ જવાબદાર છે. બેંક વારસદારની અંગત મિલકતમાંથી વસૂલી કરી શકતી નથી.
લોન ઈન્સ્યોરન્સ એ સૌથી સારો વિકલ્પ છે. જો લોન લેનારે વીમો કરાવ્યો હોય, તો મૃત્યુ પછી વીમા કંપની બાકી રકમ સીધી બેંકને ચૂકવે છે, જેથી પરિવાર પર કોઈ આર્થિક બોજ નથી આવતો.
સિક્યોર્ડ લોન (જેમ કે હોમ લોન, કાર લોન) માં બેંક પાસે ગીરવે મૂકેલી મિલકત હોય છે. જો EMI ન ભરાય અને વીમો ન હોય, તો બેંક SARFAESI Act હેઠળ મિલકતની હરાજી કરી શકે છે. હરાજીમાંથી મળેલી રકમ લોન ચૂકવ્યા પછી બાકી રહે તો તે વારસદારને આપવામાં આવે છે.
અનસિક્યોર્ડ લોન (જેમ કે પર્સનલ લોન, ક્રેડિટ કાર્ડ) માં કોઈ મિલકત ગીરવે હોતી નથી. જો સહ-અરજદાર અથવા ગેરંટર ન હોય, તો બેંક મૃતકની ઉપલબ્ધ મિલકતોમાંથી વસૂલી કરે છે. જો કંઈ ન મળે, તો આવી લોનને NPA (નોન-પરફોર્મિંગ એસેટ) જાહેર કરીને રાઈટ ઓફ કરવામાં આવે છે.