દિવાળી નજીક આવતાં જ લક્ષ્મી પૂજાની ચર્ચા શરૂ થાય છે. આ સમયે એક પૌરાણિક કથા ઘણીવાર યાદ આવે છે – માતા લક્ષ્મીના શ્રાપની કથા, જેના કારણે ભણેલા-ગણેલા લોકો પણ આજે દુ:ખી છે એવી માન્યતા છે.
કથા અનુસાર, એકવાર ભૃગુ ઋષિએ ભગવાન વિષ્ણુની પરીક્ષા લેવા માટે તેમની છાતી પર પગથી પ્રહાર કર્યો. ભગવાન વિષ્ણુએ ક્રોધિત થવાને બદલે ઋષિના પગ પકડીને તેમનો હાલ પૂછ્યો. પરંતુ માતા લક્ષ્મી આ ઘટનાથી અત્યંત નારાજ થયાં અને તેમણે ભૃગુ ઋષિ અને તેમના કૂળના બ્રાહ્મણોને શ્રાપ આપ્યો. માન્યતા છે કે આ શ્રાપને કારણે આજે પણ એ ગોત્રના ભણેલા-ગણેલા વિદ્વાનો દુ:ખ ભોગવી રહ્યા છે.
ઘણીવાર લોકો ફરિયાદ કરે છે કે ઉચ્ચ શિક્ષણ હોવા છતાં તેમને નોકરી મળતી નથી. જ્યોતિષીઓ આવી દુર્દશાને લક્ષ્મીના શ્રાપ સાથે સાંકળે છે. પરંતુ આ કથાનો આધ્યાત્મિક અર્થ એ છે કે જ્ઞાન અને સંપત્તિ બંનેનું પોતાનું મહત્વ છે. માતા સરસ્વતી બુદ્ધિ અને વિવેક આપે છે, જ્યારે માતા લક્ષ્મી ભૌતિક સુખ-સુવિધા આપે છે. માત્ર જ્ઞાનથી ભૌતિક જરૂરિયાતો પૂરી થતી નથી અને માત્ર સંપત્તિથી વ્યક્તિ જ્ઞાની બનતી નથી.
તેથી જ દિવાળીમાં ગણેશજીની પૂજા સાથે લક્ષ્મીજીની પણ પૂજા થાય છે – જેથી સંપત્તિ સાથે વિવેક પણ આવે. આ કથા એ સંદેશ આપે છે કે જ્ઞાનમાં જો અહંકાર ભળે તો તે અનાદર તરફ દોરે છે. સાચું જ્ઞાન નમ્રતા અને સદાચારથી જીવવામાં છે.