દિવાળીના વેકેશન બાદ નવા વર્ષમાં વેપાર-ધંધા અને શુભ કાર્યોની શરૂઆત કરવા માટેનો સૌથી પવિત્ર દિવસ એટલે કારતક સુદ પાંચમ, જેને 'લાભ પાંચમ' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. આ વર્ષે લાભ પાંચમ 14 નવેમ્બર 2026, શનિવારના રોજ ઉજવવામાં આવી રહી છે. શાસ્ત્રોમાં આ દિવસને સૌભાગ્ય પાંચમ, જ્ઞાન પંચમી અને પાંડવ પંચમી તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.
જાણીતા જ્યોતિષાચાર્ય આશિષ રાવલના જણાવ્યા અનુસાર, ગુજરાતમાં વેપારી વર્ગ માટે લાભ પાંચમનું વિશેષ મહત્ત્વ છે. દિવાળીના દિવસે ચોપડા પૂજન કર્યા બાદ વેપારીઓ થોડા દિવસ વિરામ લે છે અને લાભ પાંચમના દિવસે પોતાના કુલાચાર મુજબ નવા ચોપડામાં 'મિતિ નાખવી' (શુભ લખાણ લખવું) અને 'કાંટો બાંધીને' (વજનકાંટાની પૂજા કરીને) નવા વર્ષના વેપાર-ધંધાનો વિધિવત પ્રારંભ કરે છે.
જ્યોતિષાચાર્ય આશિષ રાવલ મુજબ, તા. 14 નવેમ્બર 2026 (શનિવાર)ના રોજ વેપાર પ્રારંભ, દુકાન ખોલવા અને પૂજન માટે ચોઘડિયા પ્રમાણેના શ્રેષ્ઠ શુભ મુહૂર્ત નીચે મુજબ છે:
- સવારે 6:00 થી 7:30 - લાભ
- સવારે 7:30 થી 9:00 - અમૃત
- બપોરે 12:00 થી 1:30 - શુભ
- બપોરે 3:00 થી 4:30 - ચર
- સાંજે 6:00 થી 7:30 - લાભ
એવી માન્યતા છે કે આ દિવસે ભગવાન શિવ અને માતા પાર્વતીની પૂજા કરવાથી પરિવારમાં સુખ, શાંતિ અને સૌભાગ્યની વૃદ્ધિ થાય છે. જૈન ધર્મમાં આ દિવસને 'જ્ઞાન પંચમી' તરીકે ઉજવવામાં આવે છે, જેમાં જ્ઞાનના ભંડાર સમા શાસ્ત્રો અને પુસ્તકોની પૂજા કરવામાં આવે છે. પૌરાણિક માન્યતા મુજબ પાંડવોએ આ દિવસે વનવાસ દરમિયાન વિશેષ પૂજન કર્યું હોવાથી તેને પાંડવ પંચમી પણ કહેવાય છે.
લાભ પાંચમ એ દિવાળીના છેલ્લા દિવસે ઊજવવામાં આવે છે. આ પછી દિવાળીની ઉજવણી દરમિયાન બંધ કરાયેલી દુકાનો અને વ્યવસાયો ફરીથી ખૂલે છે. કોઈપણ નવું સાહસ અને વ્યવસાય શરૂ કરવા માટે પણ આ દિવસ શુભ માનવામાં આવે છે. ભક્તો ખાસ કરીને ભગવાન ગણેશ અને દેવી લક્ષ્મીની પૂજા કરે છે. લાભ પાંચમના શુભ દિવસે ભક્તો તેમનાં ખાતાં ખોલે છે. જીવનમાં જ્ઞાન અને સમૃદ્ધિ માટે લક્ષ્મી-ગણેશ યંત્રથી ભગવાન ગણેશ અને દેવી લક્ષ્મીની પૂજા કરવી જોઈએ. જૈન ધર્મના લોકો તેમનાં ધાર્મિક પુસ્તકોની પૂજા કરે છે તેમજ જ્ઞાનની પ્રાપ્તિ માટે લોકો વિવિધ પ્રકારના પ્રસાદ, મીઠાઈઓ અને ફળો ચડાવીને અને ભગવાનને પ્રાર્થના કરીને લાભ પાંચમના તહેવારની ઉજવણી કરે છે.