પટના હાઈકોર્ટે કિશોર કુમારની બાયોગ્રાફી 'કિશોર કુમાર: ધ અલ્ટિમેટ બાયોગ્રાફી'ને 70મા નેશનલ ફિલ્મ અવોર્ડમાં 'બેસ્ટ સિનેમા બુક' તરીકે પસંદ કરવાના નિર્ણય સામે સવાલ ઉઠાવ્યા છે. કોર્ટે માહિતી અને પ્રસારણ મંત્રાલય, NFDC, જ્યુરી સભ્યો અને પુસ્તકના બંને લેખકોને નોટિસ જારી કરીને પૂછ્યું છે કે આ પુસ્તક ભારતીય સિનેમા પર કેવી રીતે ગણાય.
આ અવોર્ડ અનિરુદ્ધ ભટ્ટાચાર્ય અને પાર્થિવ ધરના પુસ્તકને આપવામાં આવ્યો હતો. પુસ્તક હાર્પરકોલિન્સે પ્રકાશિત કર્યું છે. અવોર્ડની જાહેરાત 16 ઓગસ્ટ 2024ના રોજ થઈ હતી અને 8 ઓક્ટોબર 2024ના રોજ નવી દિલ્હીના વિજ્ઞાન ભવનમાં એનાયત કરાયો હતો.
પટનાના હિન્દી લેખક અને સાહિત્યિક વિવેચક અનંત પ્રસાદ સિન્હાએ આ અવોર્ડ રદ કરવાની માંગ સાથે અરજી દાખલ કરી છે. તેઓ 'અનંત' નામથી લખે છે. તેમની અરજી જસ્ટિસ અજિત કુમારની અદાલતમાં સાંભળવામાં આવી.
સિન્હાએ બે મુખ્ય આધારો પર પુરસ્કારને પડકાર્યો છે. પ્રથમ, તેમનું કહેવું છે કે પુરસ્કાર સમિતિએ તે નિયમોનું ઉલ્લંઘન કર્યું છે, જે હેઠળ સન્માન ભારતમાં કોઈપણ ભાષામાં પ્રકાશિત ભારતીય સિનેમા પરના શ્રેષ્ઠ પુસ્તકને આપવું જોઈએ. બીજું, તેમનું પુસ્તક 'દો ગુલફામોં કી તીસરી કસમ' બધી માર્ગદર્શિકાઓ પૂરી કરે છે, તેથી આ પુરસ્કાર તેમને મળવો જોઈતો હતો.
અરજીમાં તેમણે દલીલ કરી છે કે મંત્રાલયે પોતાની પાત્રતા શરતોનું પાલન કર્યું નથી. કોર્ટના મૌખિક આદેશ મુજબ, અરજીકર્તાના વકીલે જણાવ્યું કે 70મા રાષ્ટ્રીય ફિલ્મ પુરસ્કારમાં શ્રેષ્ઠ પુસ્તકના નામાંકન માટેના માર્ગદર્શિકાઓનું ઉલ્લંઘન થયું છે. આ માર્ગદર્શિકાઓ માહિતી અને પ્રસારણ મંત્રાલય તરફથી 7 ઓક્ટોબર 2024ની ભારતના રાજપત્રમાં પ્રકાશિત સૂચનામાં આપવામાં આવી છે.
કેન્દ્ર સરકારના વરિષ્ઠ પેનલ વકીલે અરજીકર્તાની ફરિયાદો અંગે જવાબ દાખલ કરવા ત્રણ અઠવાડિયાનો સમય માંગ્યો, જે અદાલતે નોંધમાં લીધો. આ મામલાની આગામી સુનાવણી 8 ઓક્ટોબરે થશે.
અનંત સિન્હાએ 'ધ ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસ'ને કહ્યું, "મારો તર્ક સીધો છે. જો કિશોર કુમારની જીવનચરિત્રને ભારતીય સિનેમા પરનું પુસ્તક કહી શકાય, તો શું બી. આર. આંબેડકરની જીવનચરિત્રને ભારતીય સંવિધાન પરનું પુસ્તક કહી શકાય?" તેમણે કહ્યું કે અદાલતમાં જતા પહેલાં તેમણે આ દલીલ મંત્રાલય સમક્ષ રજૂ કરી હતી, પરંતુ ત્યાં તેમની વાત સ્વીકારવામાં આવી નહોતી.
રાષ્ટ્રીય ફિલ્મ પુરસ્કારોની માર્ગદર્શિકા અનુસાર, શ્રેષ્ઠ સિનેમા પુસ્તકના વિજેતાને સુવર્ણ કમળ અને 1 લાખ રૂપિયાનું રોકડ ઇનામ મળે છે. 70મા રાષ્ટ્રીય ફિલ્મ પુરસ્કાર માટે 1 જાન્યુઆરી 2022થી 31 ડિસેમ્બર 2022 વચ્ચે પ્રકાશિત થયેલાં પુસ્તકો પુરસ્કાર મેળવવા પાત્ર હતાં.
અનિરુદ્ધ ભટ્ટાચાર્ય અને પાર્થિવ ધરની 'કિશોર કુમાર: ધ અલ્ટિમેટ બાયોગ્રાફી'માં ભારતના સૌથી અનોખી શૈલી ધરાવતા અને બહુમુખી પ્રતિભાશાળી કલાકાર કિશોર કુમારનું જીવન, સંગીત અને જટિલ વ્યક્તિત્વ રજૂ કરવામાં આવ્યું છે. બીજી તરફ, 'દો ગુલફામોં કી તીસરી કસમ'માં સિન્હાએ ફણિશ્વર નાથ રેણુની જાણીતી હિન્દી વાર્તા 'મારે ગયે ગુલફામ'ને 1966ની બોલિવૂડ ફિલ્મ 'તીસરી કસમ'માં રૂપાંતરિત કરવા પાછળની છ વર્ષની સફરનું વર્ણન કર્યું છે.
કિશોર કુમાર પોતાનામાં એક બહુઆયામી વ્યક્તિત્વ હતા — અભિનેતા, સંગીતકાર, ગાયક, લેખક, દિગ્દર્શક અને નિર્માતા. તેમનું અસલી નામ આભાસ કુમાર ગાંગુલી હતું અને તેમનો જન્મ 4 ઓગસ્ટ 1929ના રોજ મધ્ય પ્રદેશના ખંડવામાં થયો હતો. તેમને એવા શખ્સ તરીકે યાદ કરવામાં આવે છે, જે હંમેશાં પોતાની શરતો પર જીવ્યા અને તેમણે જે કંઈ કર્યું, તે ઇતિહાસ બની ગયું. તેમની કારકિર્દીની શરૂઆત અભિનેતા તરીકે ફિલ્મ 'શિકારી' (1946)થી થઈ હતી.