ભારતીય અવકાશ સંશોધન સંસ્થા (ISRO)એ શુક્રવારે રાત્રે 11:51 વાગ્યે શ્રીહરિકોટાના સતીશ ધવન સ્પેસ સેન્ટરના લોન્ચ પેડ-2 પરથી GSLV-F18 રોકેટ દ્વારા NVS-03 સેટેલાઇટનું સફળ લોન્ચિંગ કર્યું છે. આ ઉપગ્રહ ભારતની સ્વદેશી નેવિગેશન સિસ્ટમ NavICને વધુ મજબૂત બનાવશે.
NVS-03 એ નવી પેઢીની NavIC સેટેલાઇટ શ્રેણીનો ત્રીજો ઉપગ્રહ છે. તે ભારતમાં બનેલી પરમાણુ ઘડિયાળ અને L1 સિગ્નલ સાથે આવે છે. પરમાણુ ઘડિયાળ નેવિગેશનમાં સમયની ચોકસાઈ જાળવવા માટે જરૂરી છે, જ્યારે L1 સિગ્નલથી સામાન્ય ઉપયોગમાં વપરાતા ઉપકરણો NavICનો ઉપયોગ સરળતાથી કરી શકશે.
આ લોન્ચથી NavICની સેવાઓ સુધરશે અને અમેરિકાની GPS પરની ભારતની નિર્ભરતા ઘટશે. આજે મોબાઇલ ફોનમાં દિશા શોધવાથી લઈને વાહનનું સ્થાન ટ્રેક કરવા અને સમુદ્રમાં જહાજની દિશા જાણવા સુધી નેવિગેશનનો ઉપયોગ થાય છે.
સશસ્ત્ર દળો માટે આનું ખાસ મહત્વ છે. યુદ્ધની પરિસ્થિતિમાં ચોક્કસ સ્થાન અને નેવિગેશન માટે વિદેશી સ્ત્રોતો પર આધાર રાખવો ન પડે તે માટે સ્વદેશી સિસ્ટમ મજબૂત બનાવવામાં આવી રહી છે. દુનિયાના ઘણા દેશો આજે પણ નેવિગેશન માટે અમેરિકન GPS પર આધારિત છે.
GSLV-F18 રોકેટ શું છે?
GSLV એટલે જીઓસિંક્રોનસ સેટેલાઇટ લોન્ચ વ્હીકલ. તે ISROનું રોકેટ છે, જે ભારે ઉપગ્રહોને અવકાશમાં પહોંચાડવા માટે વપરાય છે. GSLV-F18 આ રોકેટની 20મી ઉડાન હતી. તે NVS-03ને જીઓસિંક્રોનસ ટ્રાન્સફર ઓર્બિટ (GTO) સુધી પહોંચાડશે.
રોકેટ ત્રણ તબક્કામાં કામ કરે છે: પહેલો તબક્કો ઘન બળતણ વાપરે છે, બીજો પ્રવાહી બળતણ અને ત્રીજો ક્રાયોજેનિક એન્જિન, જે પ્રવાહી ઓક્સિજન અને પ્રવાહી હાઇડ્રોજન પર ચાલે છે.