ભારતીય અંતરિક્ષ સંશોધન સંસ્થા (ઈસરો)એ ગુરુવારે રાત્રે 11:51 વાગ્યે આંધ્રપ્રદેશના શ્રીહરિકોટાથી GSLV-F18 રોકેટ દ્વારા નેવિગેશન સેટેલાઇટ NVS-03નું સફળ લોન્ચિંગ કર્યું છે. આ સેટેલાઇટ ભારતની પોતાની નેવિગેશન સિસ્ટમ NavIC (Navigation with Indian Constellation) હેઠળ લોન્ચ કરવામાં આવ્યો છે.
NavIC બનાવવાનો વિચાર 1999ના કારગિલ યુદ્ધ પછી આવ્યો હતો. તે સમયે ભારતે અમેરિકાની GPS સિસ્�્ટમ પાસેથી સૈન્ય લોકેશનની માહિતી માંગી હતી, પરંતુ અમેરિકાએ તે આપવાનો ઇનકાર કર્યો હતો. ત્યારબાદ ભારતે પોતાની પ્રાદેશિક નેવિગેશન સિસ્ટમ વિકસાવવાનું નક્કી કર્યું.
NVS-03 એ ભારતની બીજી પેઢીના NavIC સેટેલાઇટ્સની શ્રેણીનો ત્રીજો સેટેલાઇટ છે. તેમાં સ્વદેશી એટોમિક ક્લોક ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો છે. આ સેટેલાઇટ L1, L5 અને S બેન્ડ પર સેવાઓ આપી શકશે. L1 બેન્ડના ઉમેરાથી NavICને સપોર્ટ કરતા ઉપકરણોની સંખ્યા વધી શકે છે.
NavICથી સામાન્ય લોકોને ઘણા ફાયદા થશે: મોબાઇલ અને નેવિગેશન ઉપકરણોમાં વધુ સારી લોકેશન સુવિધા, ટેક્સી-બસ-ટ્રકનું ટ્રેકિંગ, દરિયામાં માછીમારોને દિશા અને સ્થાનની જાણકારી, ખેડૂતોને ચોક્કસ લોકેશન આધારિત ખેતીમાં મદદ, પૂર અને ચક્રવાત જેવી આપત્તિઓમાં રાહત અને બચાવ કાર્યમાં સહાય, વિમાન અને જહાજોના નેવિગેશનમાં મદદ, તેમજ ટેલિકોમ, બેંકિંગ અને પાવર ગ્રિડ જેવી સેવાઓને ચોક્કસ સમયની જાણકારી.
NavIC GPSની જગ્યા લેશે નહીં. GPS આખી દુનિયામાં કામ કરે છે, જ્યારે NavIC ભારતની આસપાસ 1500 કિમીના વિસ્તાર સુધી મર્યાદિત છે. બંને સિસ્ટમ સાથે કામ કરી શકે છે. NavICનો ઉદ્દેશ્ય વિદેશી સિસ્ટમ્સ પરની નિર્ભરતા ઘટાડવાનો છે.
દરેક મોબાઇલમાં NavIC કામ કરશે નહીં. તેના માટે મોબાઇલમાં NavIC અને સંબંધિત ફ્રીક્વન્સી બેન્ડનું હાર્ડવેર સપોર્ટ જરૂરી છે. જે મોબાઇલમાં NavIC સપોર્ટ છે, તે GPS સાથે તેના સિગ્નલનો પણ ઉપયોગ કરી શકે છે.