ઇઝરાયલની ચૂંટણીના પરિણામે એક જ રાતમાં રાજકીય ચિત્ર બદલી નાખ્યું છે. એક્ઝિટ પોલમાં વિપક્ષ આગળ દેખાતો હતો, પણ મતગણતરી પૂરી થતાં બેન્જામિન નેતન્યાહૂ ફરી સત્તા પર આવવાની સ્થિતિમાં પહોંચ્યા છે. જો આમ થશે તો આ તેમનો સાતમો કાર્યકાળ હશે.
ગઈકાલે રાત્રે ઇઝરાયલની ત્રણ મુખ્ય ટીવી ચેનલ — 11, 12 અને 13 — પર એક્ઝિટ પોલના આંકડા આવ્યા ત્યારે વિપક્ષમાં ઉત્સાહનો માહોલ હતો. પોલમાં દેખાતું હતું કે પૂર્વ સૈન્ય વડા ગાદી આઈઝનકોટ નેતન્યાહૂના શાસનનો અંત લાવી રહ્યા છે. પણ આજે મતગણતરી પૂરી થતાં ચિત્ર બદલાઈ ગયું. 26મી કનેસેટની આ ચૂંટણીમાં નેતન્યાહૂએ ફરી એક વાર રાજકીય પલટો સર્જ્યો છે.
આ ચૂંટણી માત્ર સામાન્ય હાર-જીત નહોતી. ઓક્ટોબર 7ના હમાસ હુમલા પછી ઇઝરાયલની પ્રજા પોતાને કોના હાથમાં સુરક્ષિત માને છે, તેનો આ સીધો જનમત હતો. એક તરફ ગાઝા અને લેબનોનમાં ચાલતું યુદ્ધ, બીજી તરફ ઈરાન સાથેનો સીધો સંઘર્ષ અને દેશમાં સુપ્રીમ કોર્ટને લઈને ચાલતો વિવાદ — આ બધાની વચ્ચે નેતન્યાહૂએ જીત હાંસલ કરી છે.
નેતન્યાહૂ સામે દેશની અદાલતમાં લાંચ અને છેતરપિંડીના ત્રણ કેસ ચાલી રહ્યા છે. તેમના જ કાર્યકાળમાં દેશ પર સૌથી મોટો આતંકી હુમલો થયો. છતાં મતદારોએ આરોપોને બાજુ પર મૂકીને ફરી તેમના પર ભરોસો મૂક્યો છે.
તેમની સામે ઉભા રહેલા ગાદી આઈઝનકોટ સામાન્ય રાજકારણી નહોતા. તેઓ ઇઝરાયલના પૂર્વ લશ્કરી વડા હતા અને ડિસેમ્બર 2023માં ગાઝા યુદ્ધ દરમિયાન તેમણે પોતાનો 25 વર્ષનો દીકરો ગુમાવ્યો હતો. દીકરાના શોકમાંથી ઉભા થઈને તરત જ વોર કેબિનેટમાં જોડાયેલા આ પિતાના ત્યાગની વાત નેતન્યાહૂના આક્રમક રાષ્ટ્રવાદ સામે ટકી શકી નહીં.
નેતન્યાહૂની વ્યૂહરચના સ્પષ્ટ હતી. તેમણે ઓક્ટોબર 7ની નિષ્ફળતાની જવાબદારી લેવાને બદલે જનતામાં એક જ ડર બેસાડ્યો — "જો હું નહીં હોઉં, તો ઇઝરાયલ નહીં બચે." તેમણે મતદારોને એમ પણ સમજાવ્યું કે ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ સાથેની તેમની વ્યક્તિગત મિત્રતા અને ઈરાન સામે લડવાની તેમની ક્ષમતાનો કોઈ વિકલ્પ નથી.
બીજી બાજુ, આઈઝનકોટે ઓક્ટોબર 7ની નિષ્ફળતાની તપાસ કરવા અને કટ્ટરપંથી ધાર્મિક યુવાનોને પણ સૈન્યમાં ફરજિયાત ભરતી કરવાનું વચન આપ્યું હતું. પણ યુદ્ધના ભય વચ્ચે જીવતી પ્રજાને નૈતિકતા કરતાં સુરક્ષાની છબી વધુ ગમી.
આ જીતનો એક અર્થ એ પણ છે કે પશ્ચિમ એશિયામાં શાંતિની વાત હાલ પાછળ ધકેલાઈ શકે છે. નેતન્યાહૂ પહેલા જ કહી ચૂક્યા છે કે હવે દુશ્મનોને માત્ર રોકવાનો સમય પૂરો થયો છે, હવે સીધા પ્રિ-એમ્પ્ટિવ હુમલા કરવા પડશે. તેમની જીતથી ઈરાનના પરમાણુ મથકો પર સીધા હવાઈ હુમલાની શક્યતા વધી છે.
ઇઝરાયલની ચૂંટણી પ્રણાલી ભારત કે અમેરિકાથી અલગ છે. અહીં નાગરિકો કોઈ ઉમેદવારને નહીં, પણ સીધી રાજકીય પાર્ટીને મત આપે છે. આખો દેશ એક જ મતવિસ્તાર ગણાય છે. સંસદની 120 બેઠકોમાંથી સરકાર બનાવવા માટે 61 બેઠકોની જરૂર પડે છે. કોઈ પણ પાર્ટીને સંસદમાં પ્રવેશ માટે કુલ મતના ઓછામાં ઓછા 3.25 ટકા મત જોઈએ. આ પ્રણાલીને કારણે ઇઝરાયલમાં કોઈ એક પાર્ટીને સંપૂર્ણ બહુમતી મળવી મુશ્કેલ બની જાય છે અને ગઠબંધનની રાજનીતિ અનિવાર્ય બને છે.