ઇઝરાયલમાં 27 ઓક્ટોબરે મતદાન થશે. આ ચૂંટણીમાં લગભગ 19 વર્ષથી વડાપ્રધાન રહેલા બેન્જામિન નેતન્યાહૂની ખુરશી બચશે કે દેશને નવું નેતૃત્વ મળશે, તે નક્કી થશે. આ ચૂંટણીને નેતન્યાહૂના નેતૃત્વ અને સરકારની જવાબદારીની કસોટી તરીકે જોવામાં આવી રહી છે.
આ ચૂંટણીનું મુખ્ય કારણ 7 ઓક્ટોબર, 2023ના રોજ ઇઝરાયલ પર થયેલો હમાસનો હુમલો છે. આ હુમલામાં 1200થી વધુ લોકો માર્યા ગયા હતા. ઇઝરાયલ પોતાની મજબૂત સેના, ગુપ્તચર એજન્સીઓ અને સુરક્ષા ટેક્નોલોજી માટે જાણીતું છે, પરંતુ આ બધું મળીને પણ હુમલો રોકી શક્યું નહીં. આ નિષ્ફળતાએ રાજકીય નેતૃત્વ પર સવાલો ઊભા કર્યા છે. પીડિત પરિવારો હુમલાની તપાસની માગ કરી રહ્યા છે. આ જ માગણી ચૂંટણીનો સૌથી મોટો મુદ્દો છે. તેમનો સવાલ છે કે ચૂક ક્યાં થઈ અને તેની જવાબદારી કોની હતી.
ચૂંટણીના ત્રણ દિવસ પહેલાં 24 ઓક્ટોબરે તેલ અવીવમાં લાખો લોકો રસ્તા પર ઉતર્યા. તેમની માગણી હતી કે 7 ઓક્ટોબર 2023ના રોજ હમાસના હુમલાઓ અને તે પહેલાં બનેલી ઘટનાઓની તપાસ માટે સ્વતંત્ર પંચ બનાવવામાં આવે.
ઇઝરાયલમાં ભારતની જેમ ચૂંટણી પ્રચાર કે રેલીઓ નથી. જોકે, ચૂંટણીનો શોર ઓછો દેખાવાનો અર્થ એ નથી કે લોકો પાસે મુદ્દા નથી. અમે લોકોનો મૂડ સમજવા માટે તેલ અવીવને અડીને આવેલા પેટાહ ટિકવા શહેરમાં પહોંચ્યા. 2.72 લાખની વસ્તી ધરાવતા પેટાહ ટિકવામાં 2022ની ચૂંટણીમાં નેતન્યાહૂની પાર્ટી લિકુડને 28% મત મળ્યા હતા.
અમે અહીં સવારે પહોંચ્યા. લોકો દુકાનો પર આવ-જા કરી રહ્યા હતા, પરંતુ ક્યાંય ચૂંટણીનાં પોસ્ટર-બેનર નજરે પડ્યાં નહીં. એક દુકાનદારે જણાવ્યું કે પહેલાં બેનર જોવા મળતાં હતાં, પરંતુ આ વખતે એવો પ્રચાર થઈ રહ્યો નથી. લોકો પણ પોતાની રાજકીય પસંદગી જણાવવાથી બચી રહ્યા છે.
અહીં મળેલી શેલી બોલ્કોવિચ માટે દેશની સુરક્ષા સાથે ઘરના બજેટનો મુદ્દો પણ ચૂંટણીનો મોટો મુદ્દો છે. તેઓ કહે છે કે છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં જરૂરી વસ્તુઓથી લઈને જાહેર પરિવહન સુધી બધું મોંઘું થયું છે. હું એવી પાર્ટીને મત આપવા માગું છું, જેના પાસે અર્થવ્યવસ્થામાં સુધારો લાવવાની અને સામાન્ય લોકોનું જીવન સરળ બનાવવાની યોજના હોય. સાથે જ પાર્ટીઓ જણાવે કે ઈરાન જેવા પડકારોનો સામનો તેઓ કેવી રીતે કરશે.
25 વર્ષથી ઇઝરાયલમાં રહેતી શૈલી અબ્રાહમને ભારત અને ઇઝરાયલના સંબંધો અંગે નવી સરકાર પાસેથી મોટી આશા છે. તેઓ કહે છે કે ભારતમાંથી ઘણા લોકો ઇઝરાયલમાં કામ કરવા આવે છે. આવનારી સરકાર આ લોકો સાથે સહયોગ ચાલુ રાખે અને બંને દેશોના સંબંધો મજબૂત કરે. જોકે, તેઓ કોઈ ખાસ પાર્ટીનું સમર્થન કરતી નથી.
લોરેન ડાગન એમોસ નેતન્યાહૂની પ્રશંસા કરે છે, પરંતુ બદલાવ પણ ઇચ્છે છે. તેઓ કહે છે કે નેતન્યાહૂએ દેશ માટે ઘણું કામ કર્યું છે. તેમ છતાં હવે એવી સરકારની જરૂર છે, જે લોકોને નવી આશા અને ભવિષ્યની દિશા આપે. પડોશી દેશો અને બાકીની દુનિયા સાથે વધુ સારા સંબંધો બનાવે.
ચૂંટણીમાં ત્રણ જૂથો છે. નેતન્યાહૂનું ગઠબંધન, વિપક્ષી ગઠબંધન અને આરબ પક્ષો. સર્વેમાં નેતન્યાહૂ અને વિપક્ષી ગઠબંધન વચ્ચે કડક મુકાબલો જોવા મળી રહ્યો છે. બંને ગઠબંધનો માટે જરૂરી 61 બેઠકો જીતવી મુશ્કેલ છે, જેના કારણે નાના પક્ષો અને આરબ પક્ષો કિંગમેકરની ભૂમિકા ભજવી શકે છે.
ચૂંટણી પહેલાં ચેનલ 13ના એક સર્વેમાં નેતન્યાહૂ વિરોધી પક્ષોને 54, નેતન્યાહૂ સમર્થક પક્ષોને 50 અને આરબ પક્ષોને 16 બેઠકો મળવાનો અંદાજ વ્યક્ત કરવામાં આવ્યો હતો. સર્વેમાં બંને મુખ્ય ગઠબંધનો બહુમતીથી પાછળ છે. જોકે, આ માત્ર અંદાજો છે, પરિણામો નથી. આવી સ્થિતિ સર્જાય તો આરબ પક્ષો અને નાના પક્ષોનું મહત્વ વધશે.
ઇઝરાયલની વસ્તીમાં આરબ નાગરિકોનો હિસ્સો આશરે 18% છે. તેમની રાજકીય તાકાત એ વાત પર નિર્ભર કરે છે કે તેમના પક્ષો કેટલી એકતાથી ચૂંટણી લડે છે અને તેમને કેટલા મત મળે છે. જો નેતન્યાહૂનું ગઠબંધન અથવા તેમનો વિરોધી છાવણી પોતાના બળે બહુમતી હાંસલ કરી શકતી નથી, તો આરબ પાર્ટીઓનું સમર્થન નિર્ણાયક બની શકે છે. મન્સૂર અબ્બાસના નેતૃત્વવાળી યુનાઇટેડ આરબ લિસ્ટ, એટલે કે રા'મ, અગાઉ પણ નેતન્યાહૂ વિરોધી સરકારને બહારથી સમર્થન આપી ચૂકી છે.
ઇઝરાયલમાં કોઈ પાર્ટીને સંસદમાં પ્રતિનિધિત્વ મેળવવા માટે ઓછામાં ઓછા 3.25% મત મેળવવા પડે છે. તેને થ્રેશહોલ્ડ કહેવામાં આવે છે. જો કોઈ પાર્ટી આ મર્યાદાથી નીચે રહી જાય, તો તેને મળેલા મત સંસદમાં ગણવામાં આવતા નથી.