ઇઝરાયલમાં મંગળવારે સંસદીય ચૂંટણી માટે મતદાન શરૂ થયું છે. દેશની 120 બેઠકો ધરાવતી સંસદ (નેસેટ) માટે યોજાયેલી આ ચૂંટણીમાં લગભગ 73 લાખ મતદારો મતદાન કરી રહ્યા છે. મતદાન સવારથી શરૂ થયું છે અને ચૂંટણી પંચ થોડા સમયમાં મતદાનની ટકાવારી જાહેર કરશે.
આ ચૂંટણી વર્તમાન વડાપ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહૂ માટે રાજકીય ભાવિની દૃષ્ટિએ નિર્ણાયક માનવામાં આવે છે. તેમની સામે ભૂતપૂર્વ વડાપ્રધાન નફ્તાલી બેનેટ અને ભૂતપૂર્વ સેના પ્રમુખ ગાદી આઇઝનકોટ જેવા અનુભવી નેતાઓ ચૂંટણી મેદાનમાં છે. છેલ્લા કેટલાક ઓપિનિયન પોલમાં આઇઝનકોટના ગઠબંધનને ચાર પોલમાં વધુ બેઠકો મળવાનો અંદાજ છે, જ્યારે નેતન્યાહૂના ગઠબંધનને એક પોલમાં સરસાઈ અને એક પોલમાં બહુમતી મળવાનો અંદાજ છે.
ઇઝરાયલની સંસદમાં કુલ 120 બેઠકો છે. સરકાર બનાવવા માટે ઓછામાં ઓછી 61 બેઠકોની જરૂર પડે છે. ઇઝરાયલના 76 વર્ષના ઇતિહાસમાં આજ સુધી કોઈપણ રાજકીય પક્ષે એકલા બહુમતી મેળવી નથી, તેથી ગઠબંધનની સરકાર બનવી લગભગ નિશ્ચિત છે.
ઇઝરાયલમાં મતદારો સીધા કોઈ નેતાને નહીં, પરંતુ પક્ષને મત આપે છે. દરેક પક્ષ ચૂંટણી પહેલાં તેના ઉમેદવારોની યાદી જાહેર કરે છે અને રાષ્ટ્રીય સ્તરે પક્ષને મળેલા મતોના પ્રમાણમાં સંસદમાં બેઠકો મળે છે. જો કોઈ પક્ષને 20 બેઠકો મળે, તો યાદીમાં પ્રથમ 20 સ્થાને રહેલા ઉમેદવારો સાંસદ બને છે. સંસદમાં બેઠક મેળવવા માટે પક્ષને કુલ માન્ય મતોમાંથી ઓછામાં ઓછા 3.25% મત મેળવવા જરૂરી છે.
ચૂંટણી પહેલાં યરુશલેમમાં રાષ્ટ્રપતિ ઇસાક હર્ઝોગ અને તેમના પત્ની મિશલ હર્ઝોગે મતદાન કર્યું હતું. ઘણી જગ્યાએ નેતન્યાહૂ સાથે અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પનો ફોટો ધરાવતા પોસ્ટર જોવા મળ્યા છે. ચૂંટણીના બે દિવસ પહેલાં ટ્રમ્પે નેતન્યાહૂને સમર્થન આપવાની જાહેરાત કરી હતી.
આ ચૂંટણીમાં ચાર મુખ્ય મુદ્દાઓ છે:
1. 7 ઓક્ટોબરના હમાસ હુમલાની તપાસ: 2023માં હમાસના હુમલાને રોકવામાં ઇઝરાયલી સેના અને ગુપ્તચર એજન્સીઓ નિષ્ફળ રહી હતી. ત્રણ વર્ષ બાદ પણ સરકારે આ ચૂકની તપાસ માટે આયોગ બનાવ્યો નથી. વિપક્ષનો આરોપ છે કે સરકારે જવાબદારી લેવી જોઈએ.
2. સેનામાં ભરતીને લઈને વિવાદ: ઇઝરાયલમાં મોટાભાગના યહૂદીઓ માટે સેનામાં સેવા ફરજિયાત છે, પરંતુ હરેદી સમુદાયના લોકોને ધાર્મિક અભ્યાસ માટે છૂટ આપવામાં આવી છે. આ છૂટનો વ્યાપ હવે મોટો થઈ ગયો છે અને હરેદી વસ્તી લગભગ 10 લાખ (કુલ વસ્તીના 13%) થઈ છે. નેતન્યાહૂ આ છૂટ જાળવી રાખવા માંગે છે, જ્યારે આઇઝનકોટ હરેદી યુવાનોને પણ સેના કે નાગરિક સેવામાં સામેલ કરવાના પક્ષમાં છે.
3. સુપ્રીમ કોર્ટની સત્તા ઘટાડવાનો પ્રયાસ: ગાઝા યુદ્ધ પહેલાં નેતન્યાહૂ સરકારે સુપ્રીમ કોર્ટની સત્તા ઘટાડવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો, જે આજે પણ સરકાર અને વિરોધીઓ વચ્ચે ટકરાવનું કારણ છે.
4. દેશની સુરક્ષા અને યુદ્ધ ક્યારે પૂરું થશે: નેતન્યાહૂએ હમાસ સામે સંપૂર્ણ જીતનું વચન આપ્યું હતું, પરંતુ હમાસ અને લેબનોનનો હિઝબુલ્લાહ હજુ પણ સક્રિય છે.
ઉલ્લેખનીય છે કે નેતન્યાહૂ અને આઇઝનકોટ બંનેએ યુદ્ધમાં પરિવારજનો ગુમાવ્યા છે. નેતન્યાહૂ 1967માં ઇઝરાયલી સેનામાં ભરતી થયા હતા અને તેમણે એલિટ સ્પેશિયલ ફોર્સ યુનિટ ‘સાયરેત મતકલ’માં સેવા આપી હતી, જે ગુપ્તચર અભિયાનો અને બંધકોને છોડાવવા જેવી કામગીરી માટે જાણીતું છે.