વીમા ક્ષેત્રના નિયમનકાર IRDAI (ઈન્સ્યોરન્સ રેગ્યુલેટરી એન્ડ ડેવલપમેન્ટ ઓથોરિટી ઓફ ઈન્ડિયા) દ્વારા 23 સપ્ટેમ્બરે એક કન્સલ્ટેશન પેપર બહાર પાડવામાં આવ્યું છે. આ પેપરમાં ભારતના વીમા વિતરણ અને કમિશનના માળખામાં મોટા ફેરફારો સૂચવવામાં આવ્યા છે. જેના કારણે 10 લાખથી વધુ વીમા એજન્ટો અને કર્મચારીઓની નોકરી પર જોખમ ઊભું થયું છે.
આ સ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને ઈન્સ્યોરન્સ બ્રોકર્સ એસોસિએશન ઓફ ઈન્ડિયા (IBAI) એ પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદી પાસે સીધી મદદ માંગી છે. IBAIના પ્રમુખ નરેન્દ્ર ભરિંદવાલની આગેવાની હેઠળ એસોસિએશને પ્રધાનમંત્રી કાર્યાલયને પત્ર લખીને આ મામલે તાત્કાલિક હસ્તક્ષેપ કરવા વિનંતી કરી છે.
IBAI સ્પષ્ટપણે જણાવે છે કે તેઓ ખોટા વેચાણ (મિસ-સેલિંગ) રોકવાના IRDAIના પ્રયાસોને સંપૂર્ણ સમર્થન આપે છે. પરંતુ કમિશન પર લાદવામાં આવતી નવી મર્યાદાઓ અને આકરા ખર્ચ નિયંત્રણો નુકસાનકારક સાબિત થશે. આનાથી પોલિસીધારકો, બ્રોકર્સ, સ્પર્ધા અને વીમા ક્ષેત્રમાં આવતા નવા રોકાણ પર પ્રતિકૂળ અસર પડશે.
IRDAIના પ્રસ્તાવો અને IBAIનો વિરોધ:
કમિશન પર સમાન મર્યાદા (બ્લેન્કેટ કેપ): IRDAIએ વિવિધ વીમા પ્રોડક્ટ્સ અને વિતરણ ચેનલો પર 30થી વધુ પ્રકારની કમિશન મર્યાદાઓ મૂકવાનો પ્રસ્તાવ રજૂ કર્યો છે. IBAIની દલીલ છે કે અલગ-અલગ ચેનલોમાં કમિશનના માળખા અલગ હોય છે, તેથી સમાન મર્યાદા બજારના કુદરતી વિકાસને દબાવી દેશે.
ખર્ચમાં 33%નો ઘટાડો: નવા નિયમ મુજબ વીમા કંપનીઓની કુલ ખર્ચ મર્યાદામાં લગભગ એક તૃતીયાંશ (33%) ઘટાડો કરવાનું સૂચન છે. એસોસિએશન જણાવે છે કે ખર્ચમાં કાપનો સીધો માર બ્રોકર્સ અને નાના કર્મચારીઓ પર પડશે. જ્યારે ગ્રાહકોને ખરેખર સસ્તું પ્રીમિયમ મળશે કે કેમ તેની કોઈ ગેરંટી નથી.
ઓળખ નાબૂદી: આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે માન્યતા પ્રાપ્ત "વીમા બ્રોકર" શબ્દને બદલીને "વીમા વિતરણ એન્ટિટી" કરવા સામે પણ વાંધો ઉઠાવવામાં આવ્યો છે. ગ્રાહકોનું પ્રતિનિધિત્વ કરતા બ્રોકર અને માત્ર કંપની માટે પ્રોડક્ટ વેચતા વિતરક વચ્ચેનો ભેદ આનાથી નાબૂદ થઈ જશે.
IBAIએ પોતાના દાવાને સમર્થન આપવા આંકડાઓ પણ રજૂ કર્યા છે. ડેટા મુજબ, નાણાકીય વર્ષ 2023માં સામાન્ય વીમા કંપનીઓનો સંચાલન ખર્ચ કુલ પ્રીમિયમના 28.2% હતો, જે નાણાકીય વર્ષ 2025માં આપમેળે ઘટીને 26.5% થઈ ગયો છે. આ જ સમયગાળા દરમિયાન પ્રીમિયમની આવકમાં વાર્ષિક 13%નો વધારો જોવા મળ્યો છે. આ માહિતી સાબિત કરે છે કે 2023નું વર્તમાન ખર્ચ વ્યવસ્થાપન (EoM) માળખું સારી રીતે કામ કરી રહ્યું છે. કંપનીઓ જાતે જ ખર્ચ નિયંત્રિત કરી ગ્રાહકોને આકર્ષી રહી છે. તેથી, જ્યારે વ્યવસ્થા સુચારુ ચાલી રહી છે ત્યારે બળજબરીથી નિયમો કડક કરી વિતરણ નેટવર્કની આવક ઘટાડવાનો કોઈ અર્થ નથી.
આ નિર્ણયની સૌથી ગંભીર અસર રોજગારી પર પડશે. દેશમાં હાલમાં કુલ 27.18 લાખ POS (પોઈન્ટ ઓફ સેલ) વીમા કર્મચારીઓ કાર્યરત છે. તેમાંથી 54%થી વધુ એટલે કે લગભગ 14.81 લાખ લોકો સીધા જ બ્રોકર્સની ટેકનિકલ અને વ્યાપારીક સહાય પર નભે છે. ખાસ કરીને મોટર વીમા સેવા પ્રદાતાઓના (MISP) નેટવર્કમાં બ્રોકર્સનો હિસ્સો 62% જેટલો મોટો છે. આ નેટવર્ક સાથે સંકળાયેલા મોટાભાગના લોકો ટાયર-2, ટાયર-3 શહેરો અને ગ્રામીણ વિસ્તારોમાંથી આવે છે, જેમની સંપૂર્ણ આજીવિકા મોટર વીમાના છૂટક વેચાણ પર નિર્ભર છે.
વીમા ક્ષેત્ર સાથે સંકળાયેલા લાખો પરિવારોની આર્થિક સુરક્ષા જાળવી રાખવા માટે આ પ્રસ્તાવ પર પુનર્વિચાર કરવો જરૂરી બની ગયો છે.