યમનમાં હૂથી બળવાખોરોના વધતા હુમલા વચ્ચે ઈરાને સાઉદી અરેબિયા, પાકિસ્તાન અને તૂર્કિયેને ગંભીર ચેતવણી આપી છે. ઈરાનનું કહેવું છે કે ‘મક્કા સંરક્ષણ કરાર’ હેઠળ સાઉદીને તૂર્કિયે કે પાકિસ્તાન પણ બચાવી શકશે નહીં. યમન મામલે દખલગીરીના પરિણામો અત્યંત જોખમી થઈ શકે છે.
5 ઓક્ટોબરથી અમલમાં આવેલા ‘મક્કા સંરક્ષણ કરાર’ મુજબ, કોઈ એક દેશ પર થતો હુમલો કરારમાં સામેલ તમામ દેશો પરનો હુમલો ગણાશે. આ સ્થિતિમાં સાઉદીની મદદ માટે પાકિસ્તાન અને તૂર્કિયે જવાબી કાર્યવાહી કરી શકે છે. જોકે, ઈરાને સ્પષ્ટ કહ્યું છે કે યમનમાં કોઈપણ પ્રકારની દખલગીરીના પરિણામો અણધાર્યા અને ગંભીર હોઈ શકે છે.
પાકિસ્તાન દ્વારા સાઉદી અરેબિયામાં હજારો સૈનિકો મોકલવાની ચર્ચા પર ઈરાનના વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા ઇસ્માઇલ બઘાઈએ કહ્યું કે, અમે આવી અફવાઓ સાંભળી છે અને આશા રાખીએ છીએ કે તે સાચી ન હોય. યમન મામલે આ કરારનો ઉપયોગ ભારે પડી શકે છે. ઈરાની વિદેશ મંત્રી અબ્બાસ અરાઘચી અને સંસદીય સમિતિના સભ્ય ઇબ્રાહિમ રેજાઈએ કહ્યું કે, ‘આ પ્રકારના કરારો ઈરાનને રોકી શકશે નહીં. સાઉદી અરેબિયાને તૂર્કિયે કે પાકિસ્તાન પણ સુરક્ષા પૂરી પાડી શકશે નહીં, જેમ અમેરિકા પણ આપી શક્યું નથી. તેથી સાઉદીએ પોતાની નીતિઓ બદલવી જોઈએ.’
ઈરાને સંયુક્ત રાષ્ટ્ર મહાસભામાં સાત શરતો સાથે શાંતિ પ્રસ્તાવ મૂક્યો હતો અને તે સ્વીકારાય તો સાત દિવસમાં હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ ખોલવાની ખાતરી આપી હતી. પરંતુ ઈરાનની સુપ્રીમ નેશનલ સિક્યુરિટી કાઉન્સિલના સચિવ મોહસિન રેજાઈના જણાવ્યા મુજબ, અમેરિકાનો જવાબ અસ્પષ્ટ હોવાથી ઈરાને તેને ફગાવી દીધો છે. બીજી તરફ, અમેરિકન પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે શરત મૂકી છે કે ઈરાન ભવિષ્યમાં ક્યારેય પરમાણુ હથિયાર નહીં બનાવે તેવી ગેરંટી આપે, તો જ યુદ્ધ તાત્કાલિક પૂરું થઈ શકે છે. ટ્રમ્પે એમ પણ કહ્યું કે, ‘અમે કેટલા ઉદાર છીએ. ઈરાન પાસે હવે કંઈ બચ્યું નથી છતાં અમેરિકા ધૈર્ય જાળવી રહ્યું છે.’
હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ નજીક અશાંતિ છે. ઈરાની રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ (IRGC) અનુસાર, ઓમાનના સમુદ્રી વિસ્તારમાં ગેરકાયદેસર રીતે નીકળવાનો પ્રયાસ કરી રહેલું ‘NV સનશાઇન’ નામનું એલપીજી સુપરટેન્કર માઇન્સની ચપેટમાં આવી જતાં તેમાં ભીષણ આગ લાગી હતી. ઈરાને આ ઘટના માટે અમેરિકન સેનાને જવાબદાર ઠેરવી છે. બીજી તરફ, અમેરિકન સેન્ટ્રલ કમાન્ડે ચેતવણી ન માનવા બદલ ઈરાનના બંદરથી ઉપડેલા પનામાના ઝંડાવાળા કાર્ગો જહાજ ‘ઓશન મોલિકા’ પર ફાઈટર જેટથી હુમલો કરી તેનું પ્રોપલ્ઝન સિસ્ટમ નકામું કરી દીધું હતું.
ન્યૂયોર્ક ટાઇમ્સના અહેવાલ મુજબ, પેન્ટાગોને ઈરાન સાથેના આ યુદ્ધમાં માર્યા ગયેલા અને ઘવાયેલા અમેરિકન સૈનિકોના આંકડામાં સુધારો કર્યો છે. સંરક્ષણ મંત્રાલયની અપડેટ અનુસાર, અત્યાર સુધીમાં માર્યા ગયેલા અમેરિકન સૈનિકોની સંખ્યા વધીને 21 થઈ ગઈ છે, જ્યારે ઘાયલ સૈનિકોનો આંકડો 98થી વધીને 865 પર પહોંચી ગયો છે.