અમેરિકી પ્રતિબંધોથી બચવા માટે ઈરાને ચીન સાથે એક ખાસ બાર્ટર સિસ્ટમ વિકસાવી છે. આ વ્યવસ્થા હેઠળ ઈરાન ચીનને તેલ પૂરું પાડશે અને બદલામાં અબજો ડોલરનો માલસામાન ખરીદશે, જેમાં એર ડિફેન્સ ઉપકરણો પણ સામેલ છે. આ સોદાથી પૈસાની સીધી લેવડદેવડ ટાળીને પ્રતિબંધોને બાયપાસ કરવાનો પ્રયાસ છે. રોયટર્સના અહેવાલ મુજબ, આ ડીલથી બંને દેશોના આર્થિક અને લશ્કરી સંબંધો વધુ મજબૂત બન્યા છે.
અમેરિકાએ ઈરાન પર વર્ષોથી કડક પ્રતિબંધો લગાવ્યા છે, જેનો હેતુ ઈરાનના તેલ નિકાસ અને વિદેશી ચલણ સુધીની પહોંચને મર્યાદિત કરવાનો છે. આ વર્ષે યુદ્ધ શરૂ થયા બાદ આ પ્રતિબંધો વધુ કડક કરવામાં આવ્યા છે. જોકે, સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, ઈરાને આ પ્રતિબંધોને બાજુ પર રાખીને નવો રસ્તો શોધી કાઢ્યો છે.
સામાન્ય રીતે, જ્યારે કોઈ દેશ તેલ વેચે છે ત્યારે તેને ડોલર કે અન્ય ચલણમાં ચૂકવણી મળે છે, જેને બેન્કિંગ સિસ્ટમ દ્વારા ટ્રેક કરી શકાય છે. પરંતુ બાર્ટર સિસ્ટમમાં પૈસાના બદલે સીધી વસ્તુઓની અદલાબદલી થાય છે, જેના કારણે લેવડદેવડનું ટ્રેકિંગ મુશ્કેલ બની જાય છે.
સૂત્રોના જણાવ્યા મુજબ, આ વ્યવસ્થા હેઠળ ઈરાને ચીન પાસેથી જે માલસામાન ખરીદ્યો છે તેની કિંમત અબજો ડોલરમાં છે. આ ખરીદીમાં એર ડિફેન્સ ઉપકરણોનો સમાવેશ થાય છે, એટલે કે હવાઈ હુમલાઓ સામે રક્ષણ માટેના લશ્કરી સાધનો પણ સામેલ છે.
આ બાબત એટલા માટે પણ મહત્ત્વની છે કે ઈરાન માત્ર આર્થિક જરૂરિયાતો પૂરી કરવા નહીં, પણ તેની લશ્કરી ક્ષમતાઓ મજબૂત કરવા માટે પણ આ માર્ગ અપનાવી રહ્યું છે. ચીન લાંબા સમયથી ઈરાન પાસેથી તેલ ખરીદે છે, અને આ નવી માહિતી બંને દેશો વચ્ચે વધતા આર્થિક અને સામરિક સંબંધો તરફ ઈશારો કરે છે.