એપલની લોન્ચિંગ ઇવેન્ટ બુધવારે મોડી રાત્રે યોજાશે. અહેવાલો અનુસાર, કંપની તેમાં આઇફોન 18 પ્રો, પ્રો મેક્સ અને અલ્ટ્રા લોન્ચ કરી શકે છે. પરંતુ નવા આઇફોન પહેલાં, ચાલો જાણીએ તે નામ અને ફોનની વાર્તા, જેણે લગભગ બે દાયકામાં મોબાઇલની દુનિયા બદલી નાખી.
તમને જાણીને આશ્ચર્ય થશે કે આઇફોન નામ શરૂઆતમાં એપલનું હતું જ નહીં. અમેરિકન નેટવર્કિંગ કંપની સિસ્કો પાસે આ નામનો ટ્રેડમાર્ક હતો. એપલે આઇફોન લોન્ચ કર્યા પછી સિસ્કોએ કંપની વિરુદ્ધ કેસ પણ કર્યો. બાદમાં બંને કંપનીઓ વચ્ચે સમાધાન થયું અને બંનેને આઇફોન નામનો ઉપયોગ કરવાની મંજૂરી મળી ગઈ.
એક વધુ રસપ્રદ વાત એ છે કે દુનિયાનો સૌથી મોંઘો આઇફોન લગભગ 1.5 કરોડ ડોલર એટલે કે આજના હિસાબે લગભગ ₹142 કરોડમાં વેચાયો હતો. તેને બ્રિટિશ ડિઝાઇનર સ્ટુઅર્ટ હ્યુઝે કસ્ટમાઇઝ કર્યો હતો. તેમાં 135 ગ્રામ 24 કેરેટ સોનું અને 600 સફેદ હીરા લગાવવામાં આવ્યા હતા. હોમ બટનની જગ્યાએ 24 કેરેટનો કાળો હીરો લગાવવામાં આવ્યો હતો.
પરંતુ આઇફોનની વાર્તા એક નામ અને એક અત્યંત મોંઘા મોડેલ કરતાં ઘણી મોટી છે. લગભગ બે દાયકા પહેલાં, Appleએ એક એવો ફોન રજૂ કર્યો જેણે મોબાઇલનો ઉપયોગ કરવાની રીત જ બદલી નાખી.
આ રીતે શરૂ થઈ આઇફોનની કહાની
9 જાન્યુઆરી 2007ના રોજ, સ્ટીવ જોબ્સ સાન ફ્રાન્સિસ્કોમાં એક મંચ પર ઊભા હતા. તેમના હાથમાં એક નવું ડિવાઇસ હતું. જોબ્સે તેને ત્રણ વસ્તુઓનું મિશ્રણ ગણાવ્યું - મોબાઇલ ફોન, ટચવાળો આઇપોડ અને ઇન્ટરનેટ કમ્યુનિકેશન ડિવાઇસ. આ જ હતો પહેલો આઇફોન.
તે સમયે તેમાં ન તો 5G હતું, ન એપ સ્ટોર, ન ફેસ આઈડી, અને ન જ AI. પરંતુ તેની 3.5 ઇંચની ટચસ્ક્રીને ફોન ચલાવવાની રીત બદલી નાખી. ટેપ, સ્વાઇપ અને પિંચથી ફોન ચાલવા લાગ્યો. બટન અને કીપેડની જરૂરિયાત સમાપ્ત થઈ ગઈ.
તેણે ઇન્ટરનેટના ઉપયોગની રીત પણ બદલી નાખી. આઇફોન પહેલાં ફોનમાં જે ઇન્ટરનેટ ચાલતું હતું, તેને 'WAP' કહેતા હતા. તેમાં વેબસાઇટ્સ ખૂબ જ ખરાબ અને તૂટેલી-ફાટેલી દેખાતી હતી. એપલે પોતાના સફારી બ્રાઉઝરની મદદથી પહેલીવાર મોબાઇલ પર બરાબર એવી જ અસલી વેબસાઇટ્સ બતાવી, જેવી કમ્પ્યુટર પર દેખાતી હતી.
પહેલો આઇફોન જૂન 2007માં બજારમાં આવ્યો અને માત્ર 74 દિવસમાં તેના 10 લાખ યુનિટ વેચાઈ ગયા. તે સમયે કદાચ કોઈએ વિચાર્યું નહીં હોય કે આ નાનું ડિવાઇસ આવનારા વર્ષોમાં એપલની સૌથી મોટી તાકાત બની જશે.
લગભગ બે દાયકા પછી હવે આઇફોનની કહાણી એક વધુ મોટા વળાંક પર છે. સ્ટીવ જોબ્સ નથી. ટીમ કૂક પણ હવે CEO નથી. હવે એપલની કમાન જ્હોન ટર્નસના હાથમાં છે. તેમને 1 સપ્ટેમ્બર 2026ના રોજ એપલના CEO બનાવવામાં આવ્યા. તેઓ લગભગ 25 વર્ષથી એપલમાં કામ કરી રહ્યા છે.
આઇફોન ખૂબ મોંઘા હોવા છતાં દુનિયામાં અત્યાર સુધીમાં 300 કરોડથી વધુ વેચાઈ ચૂક્યા છે. તેમાંથી 250 કરોડથી વધુ સક્રિય છે. 2018માં આ સંખ્યા લગભગ 130 કરોડ હતી. એટલે કે માત્ર 8 વર્ષમાં લગભગ 120 કરોડનો વધારો થયો. કાલે એટલે કે 9 સપ્ટેમ્બરે એપલની લોન્ચિંગ ઇવેન્ટ છે.
હવે સવાલ એ છે કે ટર્નસના સમયમાં આઇફોન કઈ દિશામાં જશે? આ સવાલનો જવાબ સમજવા માટે પહેલાં પાછળ જવું પડશે.
ચેપ્ટર-1: અચાનક ગાયબ થવા લાગ્યા હતા એન્જિનિયર્સ
વર્ષ 2004-05માં એપલની ઓફિસમાં કંઈક વિચિત્ર બની રહ્યું હતું. કંપનીના કેટલાક સૌથી સક્ષમ એન્જિનિયર્સ અચાનક તેમના જૂના કામમાંથી ગાયબ થવા લાગ્યા. તેમની સાથે કામ કરતા લોકોને પણ ખબર નહોતી કે તેઓ આખરે ક્યાં જઈ રહ્યા છે અને શું કરી રહ્યા છે.
જોકે, એપલે કૂપર્ટીનોમાં એક અલગ બિલ્ડિંગ લઈને ત્યાં એક સિક્રેટ લેબ બનાવી હતી. પસંદગીના એન્જિનિયર્સને આ જ લેબમાં મોકલી દેવામાં આવ્યા. દરવાજા બંધ રહેતા હતા. કામની કોઈ નિશ્ચિત શિફ્ટ નહોતી. એન્જિનિયર્સ દિવસ-રાત આ જ પ્રોજેક્ટમાં લાગેલા રહેતા. ઘણી વાર જમવાનું પણ ત્યાં જ ખાતા અને ત્યાં જ સૂઈ જતા. આ આખા પ્રોજેક્ટનું નામ હતું- 'પર્પલ'.
લગભગ અઢી વર્ષ સુધી આ પ્રોજેક્ટ સંપૂર્ણપણે ગુપ્ત રાખવામાં આવ્યો હતો. પછી 9 જાન્યુઆરી 2007 નો દિવસ આવ્યો… સેન ફ્રાન્સિસ્કોના મોસ્કોન સેન્ટરમાં સ્ટીવ જોબ્સ મંચ પર પહોંચ્યા. તેમણે હાથમાં એક નવું ડિવાઇસ લીધું અને દુનિયા સમક્ષ તેને રજૂ કર્યું. ત્યારે એપલના તે એન્જિનિયરો ગુમ થવાનું રહસ્ય ખુલ્યું. તેઓ આટલા વર્ષોથી જે પ્રોજેક્ટ પર દિવસ-રાત કામ કરી રહ્યા હતા, તે હતો- આઇફોન.
ચેપ્ટર-2: જ્યારે ફોન માત્ર ફોન ન રહ્યો
2007માં જ્યારે એપલે પહેલો આઇફોન રજૂ કર્યો, ત્યારે સ્માર્ટફોનની દુનિયામાં નોકિયા અને બ્લેકબેરી જેવા મોટા નામ પહેલેથી જ હાજર હતા. મોટાભાગના ફોનમાં બટન અને કીપેડ હતા.