દાળ, શાકભાજી, સલાડ - લગભગ દરેક વાનગીમાં મીઠું વપરાય છે. પણ શું તમે જાણો છો કે તમારા રોજના ભોજનમાં વપરાતું મીઠું શરીરને જરૂરી આયોડિન પૂરું પાડે છે કે નહીં? આયોડિનની ઉણપથી બચવાનો સૌથી સહેલો રસ્તો છે આયોડિનયુક્ત મીઠાનો ઉપયોગ. આ લેખમાં જાણો કે રોજ કેટલું આયોડિન જરૂરી છે અને તેની ઉણપથી શું અસર થાય છે.
ભારતીય રસોડામાં મીઠા વગરના ભોજનની કલ્પના મુશ્કેલ છે. મીઠામાં આયોડિન હોય તો તે સ્વાસ્થ્ય માટે પણ સારું. પણ ઘણા પ્રકારના મીઠામાં આયોડિનનું પ્રમાણ ખૂબ ઓછું હોય છે. આયોડિન એ પોષક તત્વ છે, જેની ઉણપથી શરીરમાં અનેક સમસ્યાઓ થઈ શકે છે. તેની અસર થાઇરોઇડ ગ્રંથિની કામગીરીથી લઈને બાળકોના શારીરિક અને માનસિક વિકાસ પર પડે છે. આ અંગે જાગૃતિ માટે દર વર્ષે 21 ઓક્ટોબરે વિશ્વ આયોડિન ઉણપ નિવારણ દિવસ ઉજવવામાં આવે છે.
પુખ્ત વયના લોકોને રોજ આશરે 150 માઇક્રોગ્રામ આયોડિનની જરૂર હોય છે. સગર્ભા સ્ત્રીઓને 220 માઇક્રોગ્રામ અને સ્તનપાન કરાવતી માતાઓને 290 માઇક્રોગ્રામ આયોડિનની જરૂર રહે છે. તેથી આયોડિનની ઉણપથી બચવા માટે યોગ્ય આહાર અને આયોડિનયુક્ત મીઠાનો ઉપયોગ કરવો જરૂરી છે. આગળ જાણો કે ઉણપથી કઈ સમસ્યાઓ થાય છે અને તેનાથી કેવી રીતે બચી શકાય.
શરીર માટે આયોડિન કેમ જરૂરી છે? આયોડિન શરીર માટે આવશ્યક પોષક તત્વ છે. તે થાઇરોઇડ ગ્રંથિને હોર્મોન્સ બનાવવામાં મદદ કરે છે. આ હોર્મોન્સ શરીરના મેટાબોલિઝમ, તાપમાન અને સામાન્ય વિકાસને નિયંત્રિત કરે છે. શરીરમાં આયોડિનની ઉણપ થાય ત્યારે થાઇરોઇડ હોર્મોન્સના ઉત્પાદન પર વિપરીત અસર પડે છે. જેના કારણે થાક, સુસ્તી, વજન વધવું અને વધુ પડતી ઠંડી લાગવા જેવી સમસ્યાઓ થઈ શકે છે.
આયોડિનની ઉણપથી થતી સમસ્યાઓ:
ગોઇટર: આયોડિનની ઉણપને કારણે થાઇરોઇડ ગ્રંથિનું કદ વધી શકે છે. તેનાથી ગળાના આગળના ભાગમાં સોજો જોવા મળે છે, જેને સામાન્ય ભાષામાં ઘેંઘા કહેવાય છે.
થાઇરોઇડ સંબંધિત સમસ્યાઓ: પૂરતું આયોડિન ન મળવાથી થાઇરોઇડ ગ્રંથિ યોગ્ય રીતે કામ કરી શકતી નથી. તેનાથી હાઇપોથાઇરોઇડિઝમ જેવી સ્થિતિ સર્જાઈ શકે છે.
બાળકોના વિકાસ પર અસર: બાળકોના મગજ અને શારીરિક વિકાસ માટે આયોડિન અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે. તેની ગંભીર ઉણપથી શીખવા-સમજવાની ક્ષમતા અને વિકાસ રુંધાઈ શકે છે.
ગર્ભાવસ્થામાં જોખમ: સગર્ભા સ્ત્રીઓ માટે આયોડિન ખૂબ જરૂરી છે. તેની ગંભીર ઉણપ ગર્ભમાં રહેલા બાળકના મગજ અને ચેતાતંત્રના વિકાસને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે. કેટલીક પરિસ્થિતિઓમાં ગર્ભાવસ્થા સંબંધિત ગંભીર જટિલતાઓનું જોખમ પણ વધી જાય છે.
આયોડિનની ઉણપથી બચવા શું કરવું? મીઠું ખરીદતી વખતે પેકેટ પરની માહિતી જરૂર તપાસો. મીઠાને ભેજ અને વધુ ગરમીથી બચાવવા માટે હંમેશાં એરટાઇટ ડબ્બામાં રાખો. પણ ધ્યાન રાખો: આયોડિનની જરૂરિયાત પૂરી કરવા વધુ પડતું મીઠું ખાવું યોગ્ય નથી. વધારે મીઠું લેવાથી હાઈ બ્લડ પ્રેશર અને હૃદય રોગનું જોખમ વધી શકે છે. આ ઉપરાંત દૂધ, દહીં, ઈંડા અને અમુક સી-ફૂડમાંથી પણ શરીરને આયોડિન મળે છે. સંતુલિત આહાર લેવો સૌથી જરૂરી છે. જરૂરિયાત કરતાં વધારે આયોડિન પણ નુકસાન કરી શકે છે, તેથી ડૉક્ટરની સલાહ વગર આયોડિન સપ્લીમેન્ટ ન લેવું જોઈએ.
અસ્વીકરણ: આ સમાચાર સામાન્ય માહિતી પર આધારિત છે. વધુ માહિતી માટે તમારા સંબંધિત નિષ્ણાતની સલાહ લો.