દેશના સામાન્ય નાગરિકો માટે એક ચિંતાની બાબત સામે આવી છે. આગામી સમયમાં મોંઘવારી ખિસ્સા પર વધુ બોજ નાખી શકે છે. રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (RBI) ના અંદાજો કરતાં સ્થિતિ વિપરીત દેખાઈ રહી છે અને દેશમાં ફુગાવાનું જોખમ વધી રહ્યું છે.
સિસ્ટમેટિક્સ ઇન્સ્ટિટ્યૂશનલ ઇક્વિટીઝના તાજેતરના એક અહેવાલમાં ચેતવણી આપવામાં આવી છે કે આગામી ક્વાર્ટરમાં દેશનો છૂટક ફુગાવો 6 થી 7 ટકા સુધી પહોંચી શકે છે. આ આંકડો સામાન્ય માણસના બજેટને ખોરવી શકે છે.
જો ફુગાવો આટલી ઊંચી સપાટીએ પહોંચશે, તો મોંઘવારીને કાબૂમાં લેવા માટે RBI ને કડક પગલાં લેવા પડશે. આ માટે મધ્યસ્થ બેંકે પોતાના રેપો રેટમાં પણ મોટો વધારો કરવાની જરૂર પડી શકે છે.
અહેવાલમાં એવો અંદાજ વ્યક્ત કરવામાં આવ્યો છે કે ફુગાવાના જોખમોને પહોંચી વળવા માટે 100 થી 150 બેસિસ પોઈન્ટ (bps) નો વધારો જરૂરી બની શકે છે. એટલે કે હાલમાં જે રેપો રેટ 5.50 ટકા છે, તે વધીને 6.5 થી 7 ટકા સુધી પહોંચી શકે છે.
જોકે, અહીં એ સ્પષ્ટ કરવું જરૂરી છે કે આ માત્ર નાણાકીય વિશ્લેષકોનો અંદાજ છે, RBI નો સત્તાવાર નિર્ણય નથી. પરંતુ જો વ્યાજ દરો વધશે, તો બેંકો દ્વારા આપવામાં આવતી હોમ લોન, કાર લોન અને અન્ય પર્સનલ લોન મોંઘી થશે. જેની સીધી અસર ગ્રાહકોની માસિક EMI પર પડશે.
રિપોર્ટમાં આ વધતી જતી મોંઘવારી પાછળ કેટલાક મુખ્ય કારણો દર્શાવવામાં આવ્યા છે. જેમાં આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં થયેલો જંગી વધારો, નબળું ચોમાસું અને અલ નીનોની સંભવિત અસરનો સમાવેશ થાય છે. આ તમામ પરિબળો ફુગાવા પર ભારે દબાણ ઊભું કરી રહ્યા છે.
આ ઉપરાંત, કોર્પોરેટ જગતમાં વસ્તુઓ બનાવવા પાછળનો ઉત્પાદન ખર્ચ પણ ઝડપથી વધી રહ્યો છે. નાણાકીય વર્ષ 2026-27 ના પ્રથમ ત્રિમાસિક ગાળાના આંકડા જોઈએ તો, બિન-નાણાકીય કંપનીઓ માટે ઈનપુટ ખર્ચમાં વાર્ષિક ધોરણે લગભગ 40 ટકાનો વધારો થયો છે.
જ્યારે ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ પણ 45 ટકા જેટલા વધ્યા છે. કંપનીઓ આ વધેલા ખર્ચનો પૂરેપૂરો બોજ ગ્રાહકો પર સીધો નાંખી શકતી નથી, જેના કારણે તેમના કોર્પોરેટ નફા પર પણ માઠી અસર પડી રહી છે.
મોંઘવારીને લઈને સામાન્ય લોકોની ચિંતામાં પણ વધારો થઈ રહ્યો છે. RBI ના ઘરગથ્થુ ફુગાવાની અપેક્ષા અંગેના સર્વેક્ષણને ટાંકીને અહેવાલમાં જણાવાયું છે કે સપ્ટેમ્બર 2026 માં ઘરગથ્થુ ફુગાવાની સરેરાશ અપેક્ષા 9.1 ટકા જેટલી ઊંચી હતી.
આનો સીધો અર્થ એ છે કે સામાન્ય જનતા ભવિષ્યમાં હજુ પણ વધારે ભાવ વધારાની આશંકા રાખી રહી છે. હાલમાં અનાજ, ઊર્જા અને ખાતર માટે સરકાર દ્વારા અપાતી આર્થિક મદદના કારણે ફુગાવાની અસર થોડી મર્યાદિત રહી છે. જો આ સરકારી ટેકો ઘટશે, તો ભાવવધારો વધુ આકરો બની શકે છે.
આ સમગ્ર પરિસ્થિતિની સીધી અસર દેશના શેરબજાર અને સરકારી બોન્ડ પર પણ જોવા મળશે. રિપોર્ટમાં ચેતવણી આપવામાં આવી છે કે વધતો ફુગાવો અને ઊંચા વ્યાજ દરો કોર્પોરેટ ખર્ચમાં વધારો કરશે, જેનાથી શેરબજારના મૂલ્યાંકન પર ભારે દબાણ આવશે. બીજી તરફ, 10 વર્ષના સરકારી બોન્ડની યીલ્ડ, જે હાલમાં 7.24 ટકા આસપાસ હતી, તે ફુગાવો વધવાની સ્થિતિમાં 7.5 ટકાની સપાટીને પણ પાર કરી શકે છે.
આગામી સમયમાં છૂટક ફુગાવો 6 થી 7 ટકા સુધી પહોંચી શકે છે, જે સામાન્ય માણસના બજેટને ખોરવી શકે છે. આનાથી હોમ, કાર અને પર્સનલ લોન મોંઘી બનશે અને EMI પર સીધી અસર પડશે.
સિસ્ટમેટિક્સ અહેવાલ મુજબ, ફુગાવાને કાબૂમાં લેવા 100-150 બેસિસ પોઈન્ટનો રેપો રેટ વધારો શક્ય છે. આનાથી હાલનો 5.50% રેપો રેટ 6.5 થી 7% સુધી પહોંચી શકે છે.
આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં વધારો, નબળું ચોમાસું, અલ નીનોની સંભવિત અસર અને કોર્પોરેટ ઉત્પાદન ખર્ચમાં વૃદ્ધિ મુખ્ય કારણો છે.
વધતો ફુગાવો અને ઊંચા વ્યાજ દરો કોર્પોરેટ ખર્ચ વધારીને શેરબજારના મૂલ્યાંકન પર દબાણ લાવશે. 10 વર્ષના સરકારી બોન્ડની યીલ્ડ પણ 7.5% ને પાર કરી શકે છે.