ભારતીય શેરબજારમાં શુક્રવારે નકારાત્મક અને અસ્થિર માહોલ જોવા મળ્યો હતો. અગાઉના ત્રણ સત્રથી બજારમાં તેજીનું વલણ જળવાયા બાદ આજે રોકાણકારોએ નફારૂપી વેચવાલી તરફ વલણ અપનાવ્યું હતું. વૈશ્વિક સ્તરે ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં વધારો, અમેરિકામાં વ્યાજદર વધવાની શક્યતા અને ભારતમાં છૂટક ફુગાવો રિઝર્વ બેંકની સહનશીલ મર્યાદા વટાવી જતાં બજારના સેન્ટિમેન્ટ પર દબાણ આવ્યું હતું. જોકે, ત્યારબાદ નીચા સ્તરેથી ખરીદી આવતાં બંને મુખ્ય ઇન્ડેક્સે પ્રારંભિક નુકસાનનો કેટલોક હિસ્સો પાછો મેળવ્યો હતો. આ સ્થિતિ બજારમાં સ્પષ્ટ દિશાના અભાવ અને વધતી અસ્થિરતા દર્શાવે છે.
બજાર પર દબાણનું મુખ્ય કારણ ભારતમાં ફુગાવાનો દર વધીને 6.09 ટકા થવો છે, જે રિઝર્વ બેંકની 6 ટકાની ઉપલી સહનશીલ મર્યાદા કરતાં વધારે છે. ખાદ્ય ચીજવસ્તુઓના ભાવમાં વધારાને કારણે ઘરગથ્થુ ખર્ચ અને વપરાશ પર દબાણ આવવાની ચિંતા વધી છે. આ સ્થિતિમાં વ્યાજદર અંગેની નીતિ વધુ કડક બની શકે તેવી આશંકા રોકાણકારોને સતાવી રહી છે. બીજી તરફ, Brent Crude નો ભાવ પ્રતિ બેરલ આશરે 95 થી 96 ડોલર સુધી પહોંચતાં ભારતના આયાત ખર્ચ અને ફુગાવા અંગેની ચિંતા વધી છે. અમેરિકામાં બોન્ડ યીલ્ડ વધવા અને ફેડરલ રિઝર્વ દ્વારા ડિસેમ્બરમાં વ્યાજદર વધારવાની શક્યતા અંગેની ચિંતાએ પણ જોખમ લેવાની રોકાણકારોની તૈયારી ઘટાડેલી છે. અગાઉના સત્રોની તેજી બાદ નફારૂપી વેચવાલીએ પણ બજારની નબળાઈ વધારી હતી.
વૈશ્વિક બજારોમાંથી મળેલા સંકેતો મિશ્ર રહ્યા હતા. અમેરિકાના શેરબજારમાં ગુરુવારે ઘટાડો નોંધાયો હતો. Nasdaq આશરે 0.4 ટકા, S&P 500 લગભગ 0.35 ટકા અને Dow Jones આશરે 0.36 ટકા ઘટીને બંધ થયા હતા. ટેક્નોલોજી શેરોમાં વેચવાલી અને AI ક્ષેત્રના ઊંચા મૂલ્યાંકન અંગેની ચિંતાઓએ અમેરિકન બજારને દબાણમાં રાખ્યું હતું. બીજી તરફ, શુક્રવારે એશિયાઈ બજારોમાં જાપાન અને દક્ષિણ કોરિયાના શેરબજારોમાં સુધારો જોવા મળ્યો હતો, જ્યારે ઓસ્ટ્રેલિયાના બજારમાં ઘટાડો રહ્યો હતો. મધ્યપૂર્વમાં વધતા તણાવ અને હોર્મુઝની સામુદ્રધુનીમાં જહાજોની અવરજવર અંગેની ચિંતાઓએ ક્રૂડ ઓઈલના ભાવને ઊંચા રાખ્યા હતા. આ વૈશ્વિક પરિબળોએ ભારતીય બજારના સેન્ટિમેન્ટને અસર કરી હતી.
ભારતીય અર્થતંત્ર માટે સૌથી ચિંતાજનક પરિબળ ઓક્ટોબર મહિનાનો છૂટક ફુગાવો રહ્યો હતો. ફુગાવો 6.09 ટકા સુધી પહોંચતાં રિઝર્વ બેંકની નાણાકીય નીતિ અંગે નવી અનિશ્ચિતતા ઊભી થઈ છે. આ ઉપરાંત, ક્રૂડ ઓઈલના વધતા ભાવને કારણે ભારતના આયાત બિલમાં વધારો થવાની શક્યતા છે. રૂપિયો પણ ડોલર સામે નબળાઈ તરફ રહ્યો હતો અને આશરે રૂ. 94.1575 ના સ્તરે પહોંચ્યો હતો. ઊંચા ક્રૂડ ભાવ, નબળો રૂપિયો અને મોંઘવારીનું સંયોજન કંપનીઓના ખર્ચ અને નફાકારકતા પર અસર કરી શકે છે. રોકાણકારો હવે આગામી આર્થિક આંકડા, કંપનીઓનાં પરિણામો અને રિઝર્વ બેંકની નીતિ અંગેના સંકેતો પર નજર રાખશે.
વિદેશી સંસ્થાકીય રોકાણકારો (FII/FPI) તરફથી ભારતીય બજારમાં ખરીદીનો પ્રવાહ ચાલુ રહ્યો હતો. 12 નવેમ્બરના રોજ FII એ આશરે રૂ. 7,830 કરોડની ચોખ્ખી ખરીદી કરી હતી. નવેમ્બર મહિનામાં અત્યાર સુધીનો વિદેશી રોકાણ પ્રવાહ ડિસેમ્બર 2020 પછીનો સૌથી મજબૂત માસિક પ્રવાહ બનવાની દિશામાં છે. બીજી તરફ, સ્થાનિક સંસ્થાકીય રોકાણકારો (DII) એ આશરે રૂ. 6,331 કરોડની ચોખ્ખી વેચવાલી કરી હતી. વિદેશી રોકાણકારોની ખરીદી બજારને ટેકો આપી રહી છે, પરંતુ સ્થાનિક સંસ્થાકીય રોકાણકારોની સતત વેચવાલી અને વૈશ્વિક જોખમો બજારની તેજીને મર્યાદિત કરી શકે છે.
કોમોડિટી બજારમાં ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં વધારો સૌથી મહત્વપૂર્ણ પરિબળ રહ્યો હતો. પ્રતિ બેરલ આશરે 95.50 થી 95.70 ડોલરની આસપાસ ટ્રેડ થઈ રહ્યું હતું. મધ્યપૂર્વમાં ઊર્જા માળખાં પર હુમલાઓ અને હોર્મુઝની સામુદ્રધુનીમાં જહાજોની અવરજવર અંગેની ચિંતાઓને કારણે પુરવઠા પર જોખમ વધ્યું છે. ભારત પોતાની ક્રૂડ ઓઈલની જરૂરિયાતનો મોટો હિસ્સો આયાત કરતું હોવાથી ઊંચા ભાવથી ફુગાવો, આયાત બિલ અને રૂપિયાની સ્થિરતા પર દબાણ આવી શકે છે. બીજી તરફ, સોના અને ચાંદીમાં વૈશ્વિક ડોલર તથા વ્યાજદરની અપેક્ષાઓને કારણે વધઘટ જોવા મળી રહી છે. કોમોડિટી બજારની આગામી હલચલ ભારતીય શેરબજાર માટે પણ મહત્વપૂર્ણ રહેશે.
ભાવિ દિશા :- ભારતીય શેરબજાર હાલ વૈશ્વિક અનિશ્ચિતતા, ઊંચા ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ અને વધતા ફુગાવાના દબાણ વચ્ચે અસ્થિર તબક્કામાંથી પસાર થઈ રહ્યું છે. જો વિદેશી રોકાણકારોની ખરીદી ચાલુ રહે અને ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં ઘટાડો થાય તો બજારમાં નીચા સ્તરેથી સુધારો શક્ય છે. જોકે, ફુગાવો ઊંચો રહે, રૂપિયો નબળો પડે અને વૈશ્વિક બોન્ડ યીલ્ડ વધે તો વેચવાલીનું દબાણ વધી શકે છે.