સોમવારના સત્રમાં ભારતીય શેરબજારમાં શરૂઆતથી જ અસ્થિર અને નબળું વલણ જોવા મળ્યું હતું. વૈશ્વિક બજારોમાંથી મળેલા મિશ્ર સંકેતો, કાચા તેલના ભાવમાં ફરી વધારો અને અમેરિકન તથા ભારતીય બોન્ડના ઊંચા વળતરે રોકાણકારોની જોખમ લેવાની ક્ષમતા ઉપર દબાણ કર્યું હતું. જોકે ભારતના મજબૂત આર્થિક વૃદ્ધિના આંકડાઓ અને પસંદગીના મોટા શેરોમાં ખરીદીના કારણે બજારમાં એકતરફી વેચવાલી જોવા મળી નહોતી.
ભારતની એપ્રિલ-જૂન ત્રિમાસિક આર્થિક વૃદ્ધિ 7.8 ટકા નોંધાઈ છે, જે બજાર માટે મહત્વપૂર્ણ સકારાત્મક પરિબળ છે. મજબૂત રોકાણ, ઉત્પાદન પ્રવૃત્તિ અને ઘરેલુ વપરાશથી અર્થતંત્રની આંતરિક સ્થિતિ મજબૂત હોવાનો સંકેત મળ્યો છે. બીજી તરફ વધતા કાચા તેલના ભાવ અને વૈશ્વિક વ્યાજદર અંગેની અનિશ્ચિતતા આ સકારાત્મક અસરને મર્યાદિત કરી રહી છે.
એકંદરે આજનો માહોલ નકારાત્મકથી અસ્થિર રહ્યો છે. નીચલા સ્તરે ખરીદી જોવા મળે છે, પરંતુ ઊંચા કાચા તેલ અને વૈશ્વિક નાણાકીય દબાણને કારણે બજારમાં આક્રમક ખરીદી હજુ મર્યાદિત છે. સેન્સેક્સમાં શરૂઆતમાં નરમાઈ જોવા મળ્યા બાદ પસંદગીના મોટા શેરોમાં ખરીદીથી ઘટાડો મર્યાદિત રહ્યો હતો. ભારતી એરટેલ, આઈટીસી, રિલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝ અને કેટલીક માહિતી પ્રૌદ્યોગિકી કંપનીઓના શેરોએ સૂચકાંકને ટેકો આપ્યો હતો. બીજી તરફ બેન્કિંગ અને નાણાકીય સેવાઓના કેટલાક શેરોમાં વેચવાલી જોવા મળતા બજારની આંતરિક સ્થિતિ સંપૂર્ણપણે સકારાત્મક રહી નહોતી.
નિફ્ટી ફ્યુચરમાં આજે વધઘટભર્યું વલણ જોવા મળી રહ્યું છે. વૈશ્વિક બજારોની નબળાઈ અને કાચા તેલના ભાવને કારણે વેપારીઓ સાવચેતી રાખી રહ્યા છે, જ્યારે સ્થાનિક અર્થતંત્રની મજબૂતી અને નીચલા સ્તરે ખરીદી ફ્યુચર્સ બજારને આધાર આપી રહી છે.
આગામી સત્રોમાં સંસ્થાકીય નાણાંપ્રવાહ, વૈશ્વિક બજારો અને કાચા તેલની ચાલ ફ્યુચર્સ બજારની દિશા માટે મુખ્ય પરિબળ રહેશે. ભારતીય અર્થતંત્ર માટે સૌથી મહત્વપૂર્ણ સકારાત્મક પરિબળ તાજેતરના 7.8 ટકાના આર્થિક વૃદ્ધિદરના આંકડા છે. ઉત્પાદન, મૂડીરોકાણ અને ઘરેલુ વપરાશમાં મજબૂતી ભારતીય અર્થતંત્રની આંતરિક માંગને દર્શાવે છે. આર્થિક વૃદ્ધિ મજબૂત રહેતાં કોર્પોરેટ કમાણી માટે લાંબા ગાળે સારો આધાર મળી શકે છે. બીજી તરફ ઊંચા કાચા તેલના ભાવ ભારતના આયાત ખર્ચ અને ફુગાવા માટે પડકારરૂપ છે. રૂપિયા ઉપર દબાણ રહેતું હોવાથી આયાત આધારિત કંપનીઓના ખર્ચમાં વધારો થઈ શકે છે.
ભારતીય રિઝર્વ બેન્ક દ્વારા રૂપિયાને સ્થિર રાખવા માટે વિદેશી ચલણ બજારમાં હસ્તક્ષેપ કર્યાના સંકેતો પણ મળ્યા છે. વૈશ્વિક સ્તરે આજે સૌથી મોટો પડકાર પશ્ચિમ એશિયાની વધતી ભૂરાજકીય અનિશ્ચિતતા છે. અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે વધેલા તણાવને કારણે કાચા તેલના પુરવઠા અંગે ચિંતા વધી છે. બ્રેન્ટ કાચા તેલનો ભાવ 90 ડોલરથી ઉપર રહ્યો છે, જેના કારણે વૈશ્વિક ફુગાવા અંગેની ચિંતા ફરી વધી છે. અમેરિકાના 10 વર્ષના સરકારી બોન્ડનું વળતર પણ ઊંચા સ્તરે પહોંચ્યું છે.
ઊંચા બોન્ડ વળતરથી શેરબજારની મૂલ્યાંકન પદ્ધતિ ઉપર દબાણ આવી શકે છે અને ખાસ કરીને ઊંચા મૂલ્યાંકન ધરાવતા વૃદ્ધિ આધારિત શેરોમાં અસ્થિરતા વધી શકે છે. આજના બજારમાં સકારાત્મક પરિબળ તરીકે સૌથી મહત્વપૂર્ણ બાબત ભારતીય અર્થતંત્રની મજબૂત વૃદ્ધિ છે. 7.8 ટકાનો વૃદ્ધિદર અર્થતંત્રમાં ઉત્પાદન, રોકાણ અને ઘરેલુ માંગની મજબૂતી દર્શાવે છે. આ ઉપરાંત સ્થાનિક સંસ્થાકીય રોકાણકારોની ખરીદી બજારને સતત આધાર આપી રહી છે.
મજબૂત ઘરેલુ બચત, નિયમિત રોકાણ અને લાંબા ગાળાના સ્થાનિક નાણાંપ્રવાહને કારણે મોટા ઘટાડા સમયે ખરીદદારો સક્રિય રહેવાની સંભાવના છે. તાજેતરના આંકડાઓમાં પણ સ્થાનિક સંસ્થાકીય રોકાણકારોની સક્રિયતા જોવા મળી રહી છે.
મંદીના કારણોમાં મુખ્ય કારણ કાચા તેલના ભાવમાં વધારો છે. પશ્ચિમ એશિયાની ભૂરાજકીય સ્થિતિને કારણે પુરવઠા અંગેની ચિંતા વધતાં બ્રેન્ટ કાચું તેલ 90 ડોલરથી ઉપર રહ્યું છે. ભારત માટે આ સ્થિતિ આયાત ખર્ચ, ફુગાવો અને રૂપિયા ઉપર દબાણ વધારી શકે છે. બીજું મહત્વપૂર્ણ જોખમ વૈશ્વિક બોન્ડ વળતરમાં વધારો છે. ઊંચા વળતરથી વૈશ્વિક રોકાણકારો માટે જોખમવાળી સંપત્તિની આકર્ષકતા ઘટી શકે છે. અમેરિકામાં વ્યાજદર વધવાની શક્યતા અંગેની બજારની ધારણા વધતાં વિદેશી નાણાંપ્રવાહ ઉપર પણ દબાણ રહી શકે છે. વિદેશી સંસ્થાકીય રોકાણકારોની વેચવાલી બજાર માટે ટૂંકા ગાળાનો નકારાત્મક પરિબળ બની રહી છે, જ્યારે સ્થાનિક સંસ્થાકીય રોકાણકારો તરફથી ખરીદી બજારને આધાર આપી રહી છે. 31 ઓગસ્ટના સત્રમાં વિદેશી સંસ્થાકીય પ્રવાહમાં નોંધપાત્ર વેચવાલી જોવા મળી હતી, જ્યારે સ્થાનિક સંસ્થાકીય રોકાણકારોની ખરીદી મજબૂત રહી હતી.