ભારતીય શેરબજાર હાલના તબક્કે અત્યંત રોમાંચક પરંતુ સાવચેતી માગી લે તેવા વળાંક પર આવીને ઊભું છે. વર્તમાન સમયમાં ભારતીય બજાર માત્ર સ્થાનિક કોર્પોરેટ પરિણામો કે દેશના જીડીપી આંકડાઓથી સંચાલિત નથી થઈ રહ્યું, પરંતુ તેના પર વૈશ્વિક વ્યાજદર, ક્રુડ ઓઈલની અસ્થિરતા અને ડોલર સામે ઘટતા રૂપિયાની ત્રિપાંખી અસર સ્પષ્ટપણે જોવા મળી રહી છે. આગામી સપ્તાહ દરમિયાન બજાર કઈ દિશામાં ફંટાશે, તેનો આધાર મુખ્યત્વે આ ત્રણ વૈશ્વિક પરિબળો અને તેના આધારે આકાર લેતા વિદેશી રોકાણકારોના નાણાપ્રવાહ પર રહેશે.
વૈશ્વિક વ્યાજદરનું દબાણ અને વિદેશી નાણાપ્રવાહ: અમેરિકાની અર્થવ્યવસ્થામાં ફુગાવાના ઊંચા સંકેતોને કારણે ફેડરલ રિઝર્વ દ્વારા વ્યાજદરોમાં રાહત મળવાની શક્યતાઓ પર હાલ પૂરતું ગ્રહણ લાગ્યું છે. અમેરિકન બોન્ડ યિલ્ડમાં સતત વધારો નોંધાતાં વૈશ્વિક ભંડોળ નિર્માતાઓ હવે જોખમ મુક્ત અને ઊંચું વળતર આપતી યુએસ ટ્રેઝરી તરફ વળી રહ્યા છે. યુએસ બોન્ડ યિલ્ડ અને ડોલર ઈન્ડેક્સ મજબૂત થવાથી ભારત જેવા ઉભરતા બજારોમાંથી વિદેશી સંસ્થાકીય રોકાણકારો પોતાના નાણાં પાછા ખેંચી રહ્યા છે. જો અમેરિકામાં વ્યાજદર ધારણા કરતાં વધુ સમય સુધી ઊંચા મથાળે રહેશે, તો ભારતીય બજારમાં ઊંચા વેલ્યુએશન ધરાવતા મિડકેપ અને સ્મોલકેપ શેરો પર મોટું વેચવાલીનું દબાણ આવી શકે છે. જો વૈશ્વિક સ્તરે વ્યાજદરમાં ઘટાડા કે રાહતના કોઈ પણ હકારાત્મક સંકેત મળશે, તો ભારતીય બજારમાં નીચલા મથાળેથી ઝડપી શોર્ટ કવરિંગ અને સુધારો જોવા મળી શકે છે.
રૂપિયા માટે પડકારો અને આરબીઆઈનો અભિગમ: છેલ્લા અઠવાડિયામાં ભારતીય રૂપિયો ડોલર સામે એક ટકાથી વધુ નબળો પડીને 95.55 સુધી પહોંચ્યો હતો અને આગામી સત્રોમાં તે 95.80ની સપાટીને સ્પર્શે તેવી શક્યતાઓ વ્યક્ત કરાઈ રહી છે. ક્રુડ ઓઈલના ભડકે બળતા ભાવ, વૈશ્વિક સ્તરે ડોલરની મજબૂતી અને FII દ્વારા થતી સતત વેચવાલી રૂપિયા પર ભારે દબાણ સર્જી રહી છે. ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) અગાઉ પણ 95.80ની મનોવૈજ્ઞાનિક સપાટી આસપાસ પોતાના ફોરેક્સ રિઝર્વનો ઉપયોગ કરીને હસ્તક્ષેપ કરતી આવી છે. જો રૂપિયો આ સપાટી તોડશે તો RBI તરફથી કરન્સી માર્કેટમાં સક્રિયતા વધશે. કંપનીઓના માર્જિન પર અસર તરીકે નબળા રૂપિયાને કારણે ભારતનું આયાત બિલ મોંઘું થશે, જે ઉત્પાદક અને વપરાશકાર કંપનીઓના પ્રોફિટ માર્જિન પર દબાણ લાવશે. જોકે, ઈન્ફોર્મેશન ટેકનોલોજી (IT) અને ફાર્મા જેવી નિકાસ આધારિત કંપનીઓને નબળા રૂપિયાના કારણે વિદેશી આવકના રૂપાંતરણમાં સીધો ફાયદો મળશે.
ક્રુડ ઓઈલની સીધી અસર અને મોંઘવારીનું જોખમ: આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રુડ ઓઈલની કિંમત $100 પ્રતિ બેરલથી ઉપર જવી એ ભારતીય અર્થતંત્ર માટે સૌથી મોટું જોખમી પરિબળ છે. પશ્ચિમ એશિયા (મિડલ ઈસ્ટ)માં વધતો જિયોપોલિટિકલ તણાવ અને ઊર્જા પુરવઠાની સાંકળમાં ખોરવાઈ રહેલો પ્રવાહ તેલના ભાવમાં મોટી અસ્થિરતા લાવી રહ્યો છે. ભારત તેની જરૂરિયાતનું 85%થી વધુ ક્રુડ ઓઈલ આયાત કરે છે. ઊંચા ક્રુડ ઓઈલના ભાવ લોજિસ્ટિક્સ અને પરિવહન ખર્ચમાં સીધો વધારો કરે છે, જેનાથી દેશમાં એકંદર ફુગાવો (Inflation) વધે છે. ક્રુડ ઓઈલ મોંઘું થવાથી ઓટોમોબાઈલ, પેઈન્ટ્સ, ટાયર, કેમિકલ્સ અને સિન્થેટિક ટેક્સટાઈલ ઉત્પાદક કંપનીઓનો કાચા માલનો ખર્ચ વધી જશે. અપસ્ટ્રીમ ઓઈલ ઉત્ખનન કરતી કંપનીઓને ઊંચા ભાવનો લાભ મળી શકે છે, પરંતુ ડાઉનસ્ટ્રીમ રિફાઈનિંગ અને માર્કેટિંગ કંપનીઓના માર્જિન ધોવાઈ શકે છે.
સ્થાનિક અર્થતંત્ર અને DIIsનો મજબૂત આધાર: વૈશ્વિક અનિશ્ચિતતાઓ વચ્ચે પણ ભારતીય બજાર માટે સૌથી મોટું આશ્વાસન દેશનો મજબૂત સ્થાનિક આર્થિક આધાર છે. કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર વિકાસ પાછળ કરાઈ રહેલું ભારી મૂડી ખર્ચ, મજબૂત બેંકિંગ ક્રેડિટ ગ્રોથ અને તહેવારોની મોસમમાં વધતી ગ્રાહક વપરાશ ભારતીય અર્થતંત્રના પરિબળોને મજબૂત રાખે છે. જ્યારે પણ વૈશ્વિક વેચવાલીના કારણે બજારમાં મોટો ઘટાડો આવે છે, ત્યારે સ્થાનિક સંસ્થાકીય રોકાણકારો અને મ્યુચ્યુઅલ ફંડ્સમાં એસઆઈપીના માધ્યમથી આવતો નાણાપ્રવાહ બજારને નીચલા મથાળેથી મોટો ટેકો આપે છે.
મોંઘવારીના આંકડા અને આરબીઆઈની નાણાકીય નીતિ: તાજેતરમાં જાહેર થયેલા આંકડા મુજબ ઓગસ્ટ મહિનામાં છૂટક મોંઘવારી (CPI) 4.82% અને જથ્થાબંધ મોંઘવારી (WPI) 9.92%ના સ્તરે પહોંચતા ફુગાવો ફરી એકવાર ચિંતાનો વિષય બન્યો છે. ઊર્જા અને ખાદ્ય પદાર્થોના ભાવ વધવાને કારણે આંકડા ઊંચા આવ્યા છે. આ સ્થિતિમાં આરબીઆઈ આગામી નીતિ સમીક્ષામાં વ્યાજદરો યથાવત્ રાખી શકે છે અથવા પરિસ્થિતિ પ્રમાણે કોઈ નરમ વલણ અપનાવી શકે છે. રોકાણકારોએ આ નિર્ણયો પર નજર રાખવી જરૂરી છે.
એકંદરે, બજારમાં ટૂંકાગાળાની અસ્થિરતા ચાલુ રહેવાની શક્યતા છે. નિષ્ણાતોના મતે, વૈશ્વિક પરિબળો પર સતત નજર રાખીને સ્ટોક સ્પેશિફિક ખરીદી કરવી વધુ યોગ્ય ગણાશે. સારા ફંડામેન્ટલ્સ ધરાવતી કંપનીઓમાં લાંબા ગાળા માટે રોકાણ કરવું ઉચિત રહેશે. જોકે, દરેક રોકાણકારે પોતાની જોખમ લેવાની ક્ષમતા પ્રમાણે નિર્ણય લેવો જોઈએ.