ભારતીય શેરબજાર હાલમાં એક એવા તબક્કે છે જે રોમાંચક પણ છે અને સાવચેતીની જરૂર પણ ધરાવે છે. બજારની હાલની ચાલ ફક્ત દેશના કોર્પોરેટ પરિણામો કે જીડીપીના આંકડાઓ પર નિર્ભર નથી, પણ વૈશ્વિક વ્યાજદર, ક્રૂડ ઓઇલની અસ્થિરતા અને ડોલર સામે નબળા પડતા રૂપિયાની ત્રિપાંખી અસર હેઠળ છે. આગામી સપ્તાહમાં બજાર કઈ દિશામાં જશે તે મુખ્યત્વે આ ત્રણ પરિબળો અને તેના આધારે બદલાતા વિદેશી રોકાણકારોના નાણાપ્રવાહ પર નક્કી થશે.
વૈશ્વિક વ્યાજદરનું દબાણ અને વિદેશી નાણાપ્રવાહ: અમેરિકામાં ફુગાવાના ઊંચા આંકડાઓને કારણે ફેડરલ રિઝર્વ તરફથી વ્યાજદરમાં રાહત મળવાની શક્યતાઓ હાલ ધૂંધળી બની છે. અમેરિકન બોન્ડ યીલ્ડમાં સતત વધારો થતાં વૈશ્વિક ભંડોળો જોખમમુક્ત અને ઊંચું વળતર આપતી યુએસ ટ્રેઝરી તરફ વળી રહ્યા છે. યુએસ બોન્ડ યીલ્ડ અને ડોલર ઇન્ડેક્સ મજબૂત થવાથી ભારત જેવા ઉભરતા બજારોમાંથી વિદેશી સંસ્થાકીય રોકાણકારો (FII) નાણાં પાછા ખેંચી રહ્યા છે. જો અમેરિકામાં વ્યાજદર ધારણા કરતાં લાંબા સમય સુધી ઊંચા રહેશે, તો ભારતીય બજારમાં ઊંચા મૂલ્યાંકન ધરાવતા મિડકેપ અને સ્મોલકેપ શેરો પર વેચવાલીનું દબાણ વધી શકે છે. તેનાથી વિપરીત, વૈશ્વિક સ્તરે વ્યાજદરમાં ઘટાડાનો કોઈ પણ હકારાત્મક સંકેત મળશે તો નીચલા સ્તરેથી ઝડપી શોર્ટ કવરિંગ અને સુધારો જોવા મળી શકે છે.
રૂપિયા સામે પડકાર અને RBIનું વલણ: છેલ્લા અઠવાડિયામાં ભારતીય રૂપિયો ડોલર સામે ૧% થી વધુ નબળો પડીને 95.55 સુધી પહોંચ્યો હતો અને આગામી સત્રોમાં તે 95.80ની સપાટીને સ્પર્શે તેવી શક્યતા વ્યક્ત કરાઈ રહી છે. ક્રૂડ ઓઇલના ઊંચા ભાવ, વૈશ્વિક સ્તરે ડોલરની મજબૂતી અને FIIની સતત વેચવાલી રૂપિયા પર દબાણ સર્જી રહી છે. રિઝર્વ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા (RBI) અગાઉ પણ 95.80ની મનોવૈજ્ઞાનિક સપાટી આસપાસ ફોરેક્સ રિઝર્વનો ઉપયોગ કરીને હસ્તક્ષેપ કરતી રહી છે. રૂપિયો આ સપાટી તોડશે તો કરન્સી માર્કેટમાં RBIની સક્રિયતા વધવાની સંભાવના છે. નબળા રૂપિયાને કારણે દેશનું આયાત બિલ મોંઘું થાય છે, જે ઉત્પાદક અને વપરાશકાર કંપનીઓના નફાના માર્જિન પર દબાણ લાવે છે. જોકે, માહિતી ટેકનોલોજી (IT) અને ફાર્મા જેવી નિકાસ આધારિત કંપનીઓને નબળા રૂપિયાને કારણે વિદેશી આવકના રૂપાંતરણમાં સીધો ફાયદો થાય છે.
ક્રૂડ ઓઇલની સીધી અસર અને મોંઘવારીનું જોખમ: આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઇલની કિંમત $100 પ્રતિ બેરલથી ઉપર જવી એ ભારતીય અર્થતંત્ર માટે સૌથી મોટું જોખમી પરિબળ છે. પશ્ચિમ એશિયામાં વધતો ભૌગોલિક રાજકીય તણાવ અને ઊર્જા પુરવઠાની સાંકળમાં ખોરવાયેલો પ્રવાહ તેલના ભાવમાં મોટી અસ્થિરતા લાવી રહ્યો છે. ભારત પોતાની જરૂરિયાતનું 85% થી વધુ ક્રૂડ ઓઇલ આયાત કરે છે. ઊંચા ભાવ લોજિસ્ટિક્સ અને પરિવહન ખર્ચમાં સીધો વધારો કરે છે, જેનાથી દેશમાં એકંદર ફુગાવો વધે છે. ક્રૂડ ઓઇલ મોંઘું થવાથી ઓટોમોબાઈલ, પેઇન્ટ્સ, ટાયર, કેમિકલ્સ અને સિન્થેટિક ટેક્સટાઇલ ઉત્પાદક કંપનીઓનો કાચા માલનો ખર્ચ વધી જાય છે. અપસ્ટ્રીમ ઓઇલ ઉત્ખનન કરતી કંપનીઓને ઊંચા ભાવનો લાભ મળી શકે છે, પણ ડાઉનસ્ટ્રીમ રિફાઇનિંગ અને માર્કેટિંગ કંપનીઓના માર્જિન ઘટી શકે છે.
સ્થાનિક અર્થતંત્ર અને DIIનો મજબૂત આધાર: વૈશ્વિક અનિશ્ચિતતાઓ વચ્ચે પણ ભારતીય બજાર માટે સૌથી મોટું આશ્વાસન દેશનો મજબૂત સ્થાનિક આર્થિક આધાર છે. કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર વિકાસ પાછળ કરાઈ રહેલું ભારે મૂડી ખર્ચ, મજબૂત બેંકિંગ લોન વૃદ્ધિ અને તહેવારોની મોસમમાં વધતો ગ્રાહક વપરાશ ભારતીય અર્થતંત્રને ટેકો આપે છે. જ્યારે પણ વૈશ્વિક વેચવાલીને કારણે બજારમાં મોટો ઘટાડો આવે છે, ત્યારે સ્થાનિક સંસ્થાકીય રોકાણકારો (DII) અને મ્યુચ્યુઅલ ફંડ્સમાં SIP દ્વારા આવતો નાણાપ્રવાહ નીચલા સ્તરેથી બજારને મોટો ટેકો આપે છે.
મોંઘવારીના આંકડા અને RBIની નાણાકીય નીતિ: તાજેતરમાં જાહેર થયેલા આંકડા મુજબ ઓગસ્ટમાં છૂટક મોંઘવારી (CPI) 4.82% અને જથ્થાબંધ મોંઘવારી (WPI) 9.92% પર પહોંચતાં ફુગાવો ફરી ચિંતાનો વિષય બન્યો છે. ઊર્જા અને ઉત્પાદન ખર્ચમાં સતત વધારો થવાથી RBI સામે વ્યાજદર અંગે સાવચેતીપૂર્ણ વલણ રાખવાની ફરજ પડી છે. જો ફુગાવો નરમ પડશે તો બજારમાં તરલતા અને રોકાણકારોના ભાવને ટેકો મળી શકે છે.