ભારતીય શેરબજારમાં છેલ્લા કેટલાક સમયથી સતત વેચવાલીનું દબાણ અને ઊંચી અસ્થિરતા જોવા મળી છે. આ સમયગાળા દરમિયાન સેન્સેક્સમાં આશરે 2,193 પોઈન્ટ અને નિફ્ટીમાં આશરે 649 પોઈન્ટનો ઘટાડો નોંધાયો છે. સપ્ટેમ્બરમાં બજાર ત્રણ મહિનાના નીચલા સ્તરે પહોંચ્યું હતું અને એક જ સત્રમાં સેન્સેક્સમાં 813 પોઈન્ટથી વધુનો ઘટાડો થયો હતો.
બજાર પર પશ્ચિમ એશિયામાં વધતો ભૂરાજકીય તણાવ, કાચા તેલના ભાવમાં સતત વધારો, અમેરિકન વ્યાજદર અંગેની અનિશ્ચિતતા, ઊંચી બોન્ડ ઉપજ અને વિદેશી રોકાણકારોની સાવચેતીનો પ્રભાવ રહ્યો છે.
બજારમાં નકારાત્મકતા હોવા છતાં સ્થાનિક સંસ્થાકીય રોકાણકારોની સતત ખરીદી બજારને આધાર આપી રહી છે. મજબૂત સ્થાનિક માંગ, ભારતીય અર્થતંત્રની વૃદ્ધિની ક્ષમતા અને પસંદગીના રક્ષણાત્મક ક્ષેત્રોમાં ખરીદી સકારાત્મક પરિબળો રહ્યા છે. ફાર્મા, ડિફેન્સ, મેટલ અને કેટલાક ઊર્જા સંબંધિત શેરોમાં સમયાંતરે ખરીદી જોવા મળી હતી. ખાસ કરીને ડિફેન્સ ક્ષેત્રમાં લગભગ 2.5%નો વધારો નોંધાયો હતો, જ્યારે સપ્ટેમ્બરે મેટલ ક્ષેત્રે પણ તુલનાત્મક મજબૂતી દર્શાવી હતી.
મંદીના કારણોમાં સૌથી મોટું નકારાત્મક પરિબળ પશ્ચિમ એશિયાનો વધતો તણાવ રહ્યો છે. અમેરિકા-ઈરાન સંઘર્ષ અને ઊર્જા પુરવઠા અંગેની ચિંતાએ કાચા તેલના ભાવને 100 ડોલરની નજીક પહોંચાડ્યા છે. ઊંચા કાચા તેલના ભાવ ભારત માટે ચિંતાજનક છે, કારણ કે ભારત તેની ક્રૂડ જરૂરિયાતનો મોટો હિસ્સો આયાત કરે છે. મોંઘા ક્રૂડથી ફુગાવો, આયાત ખર્ચ, વેપાર ખાધ અને કંપનીઓના નફાના માર્જિન પર દબાણ વધવાની શક્યતા છે. સાથે જ અમેરિકન બોન્ડ યીલ્ડમાં વધારો અને ફેડરલ રિઝર્વ દ્વારા વ્યાજદર વધારાની આશંકાએ વૈશ્વિક જોખમ ટાળવાની ભાવના વધારી છે.
વૈશ્વિક બજારોમાંથી મળેલા સંકેતો મોટાભાગે નકારાત્મક રહ્યા. ઊંચા ક્રૂડ ભાવને કારણે વૈશ્વિક ફુગાવાની ચિંતા વધી છે. જો ઊર્જાના ભાવ લાંબા સમય સુધી ઊંચા રહે તો વિવિધ કેન્દ્રીય બેન્કો માટે વ્યાજદર ઘટાડવાની પ્રક્રિયા મુશ્કેલ બની શકે છે. આ પરિસ્થિતિ ઊભરતા બજારોમાંથી વિદેશી મૂડીના પ્રવાહને પણ અસર કરી શકે છે.
ભારતીય બજારમાં સ્થાનિક સંસ્થાકીય રોકાણકારો દ્વારા ખરીદી ચાલુ હોવા છતાં તે વિદેશી વેચવાલી અને વૈશ્વિક જોખમને સંપૂર્ણપણે શોષી શકી નથી. સપ્ટેમ્બરના શરૂઆતના દિવસોમાં વિદેશી રોકાણકારોની વેચવાલી બજાર માટે મહત્વપૂર્ણ નકારાત્મક પરિબળ રહી છે. બીજી તરફ સ્થાનિક સંસ્થાકીય રોકાણકારો ઘટાડાના તબક્કે ખરીદી કરીને બજારને આધાર આપતા રહ્યા છે.
આ સમયગાળા દરમિયાન ટેક્નોલોજી, બેન્કિંગ, નાણાકીય સેવાઓ, રિયલ્ટી અને કેટલાક વપરાશલક્ષી ક્ષેત્રોમાં વેચવાલીનું દબાણ રહ્યું છે. માહિતી ટેક્નોલોજી ક્ષેત્ર ખાસ કરીને ભારે દબાણમાં આવ્યું અને ક્ષેત્રમાં આશરે 3.2%નો ઘટાડો નોંધાયો. એચસીએલ ટેક્નોલોજી, ઇન્ફોસિસ, ટેક મહિન્દ્રા અને ટીસીએસ જેવા મોટા શેરોમાં નોંધપાત્ર વેચવાલી રહી.
બીજી તરફ ડિફેન્સ, મેટલ, ફાર્મા અને કેટલાક ઊર્જા સંબંધિત શેરોમાં તુલનાત્મક મજબૂતી જોવા મળી. 08 સપ્ટેમ્બરે ડિફેન્સ ક્ષેત્રમાં આશરે 2.5%નો વધારો નોંધાયો હતો અને મેટલ ક્ષેત્રે લગભગ 1.8%નો વધારો દર્શાવ્યો હતો.
સંસ્થાકીય પ્રવાહમાં બંને તરફની પ્રવૃત્તિ જોવા મળી છે. 07 સપ્ટેમ્બરે FII આશરે ₹280 કરોડના અને DII આશરે ₹567 કરોડના ચોખ્ખા ખરીદદાર રહ્યા હતા. પરંતુ 08 સપ્ટેમ્બરે FII ફરી આશરે ₹123 કરોડના ચોખ્ખા વેચાણકર્તા બન્યા, જ્યારે DIIએ આશરે ₹1,350 કરોડની ખરીદી કરી. સપ્ટેમ્બર દરમિયાન અત્યાર સુધી FIIનું ચોખ્ખું વેચાણ આશરે ₹12,612 કરોડ સુધી પહોંચ્યું હોવાનું અહેવાલમાં જણાવાયું છે. આ આંકડા દર્શાવે છે કે સ્થાનિક સંસ્થાકીય રોકાણકારો બજારમાં સ્થિરતા લાવવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે, પરંતુ વિદેશી વેચવાલી હજુ બજારની દિશા માટે મોટું જોખમ છે.
આ સમગ્ર સમયગાળામાં ક્રુડ ઓઈલ માટે સૌથી મોટું નકારાત્મક પરિબળ રહ્યું છે. 31 ઓગસ્ટે બ્રેન્ટ ક્રૂડ 90 ડોલરની ઉપર હતું, 08 સપ્ટેમ્બરે તે લગભગ 98.4 ડોલર સુધી અને 09 સપ્ટેમ્બરે 100 ડોલરની નજીક પહોંચી ગયું હતું. કાચા તેલના ભાવમાં સતત વધારો ઓટો, ઉડ્ડયન, પેઇન્ટ્સ, કેમિકલ્સ, ટાયર અને પરિવહન આધારિત કંપનીઓના ખર્ચને અસર કરી શકે છે. બીજી તરફ ઊર્જા ઉત્પાદકો અને કેટલાક મેટલ શેરોને ઊંચા કોમોડિટી ભાવનો લાભ મળી શકે છે.
ભાવિ દિશા અંગે, ભારતીય શેરબજારના ટૂંકા ગાળાના વલણને સ્પષ્ટ રીતે નકારાત્મક બનાવ્યું છે. સેન્સેક્સમાં આશરે 2,193 પોઈન્ટ અને નિફ્ટીમાં આશરે 649 પોઈન્ટનો ઘટાડો દર્શાવે છે કે બજાર પર વૈશ્વિક પરિબળોનું દબાણ છે.