વર્ષ 2026 ભારતીય શેરબજાર માટે નિરાશાજનક રહ્યું છે. વર્ષની શરૂઆતમાં બજારે નવી ઊંચાઈઓ બતાવી હતી, પણ હવે રોકાણકારોની મૂડીમાંથી અંદાજે ₹30 લાખ કરોડ ધોવાઈ ગયા છે. સેન્સેક્સ તેના સર્વોચ્ચ સ્તરથી 15% એટલે કે 12,000 પોઈન્ટથી વધુ તૂટી ચૂક્યો છે.
2 જાન્યુઆરી, 2026ના રોજ નિફ્ટીએ 26,340ની રેકોર્ડ સપાટી બનાવી હતી, જ્યારે સેન્સેક્સ 85,762 પર પહોંચ્યો હતો. ત્યારે BSEમાં લિસ્ટેડ કંપનીઓનું કુલ માર્કેટ કેપ ₹481 લાખ કરોડ હતું. હવે નિફ્ટી 3,700 પોઈન્ટ (14.16%) ઘટીને 22,600 પર આવી ગયો છે અને સેન્સેક્સ 12,600 પોઈન્ટ (14.74%) ઘટીને 73,123.83 પર ટ્રેડ થઈ રહ્યો છે. માર્કેટ કેપ ઘટીને ₹451 લાખ કરોડ થઈ ગયું છે.
બજારમાં આ ઘટાડા પાછળ મુખ્યત્વે વિદેશી રોકાણકારોની વેચવાલી જવાબદાર છે. 2025ની સરખામણીમાં આ વર્ષે વિદેશી રોકાણકારોએ ત્રણ ગણી વધુ રકમ ઉપાડી છે, અને વર્ષ પૂરું થવામાં હજુ બે મહિના બાકી છે. 23 ઓક્ટોબર સુધીના આંકડા મુજબ વિદેશી સંસ્થાકીય રોકાણકારોએ (FII) ₹4.57 લાખ કરોડનું ચોખ્ખું વેચાણ કર્યું છે. માત્ર ઓક્ટોબરમાં જ ₹52,353 કરોડના શેર વેચાયા છે. 22 ઓક્ટોબરે એક જ દિવસમાં ₹3,459 કરોડનું વેચાણ થયું હતું.
બજારને નીચે લાવનારાં પાંચ કારણો:
1. ક્રૂડ ઓઇલના ઊંચા ભાવ: લાંબા સમયથી ક્રૂડ ઓઇલ પ્રતિ બેરલ $100થી ઉપર છે. 23 ઓક્ટોબરે બ્રેન્ટ ક્રૂડ $116 પ્રતિ બેરલ સુધી પહોંચ્યું, જેનાથી ક્રૂડ આયાત કરતા ભારત જેવા દેશના અર્થતંત્ર પર દબાણ વધે છે.
2. વૈશ્વિક તણાવ: મધ્ય-પૂર્વ અને યુરોપની અશાંતિએ સપ્લાય ચેઈન ખોરવી નાખી છે. ઈરાન યુદ્ધને કારણે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ લાંબા સમયથી બંધ છે. હુથી બળવાખોરોના હુમલાઓથી લાલ સમુદ્રમાં પણ વેપારી જહાજોની અવરજવર પર અસર પડી છે. રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધ પણ ચાલુ છે.
3. રૂપિયાનું ધોવાણ: જાન્યુઆરી 2026માં ડોલર સામે રૂપિયો 90ના સ્તરે હતો, જે હવે 95ની નજીક છે. થોડા દિવસ પહેલા તે 97 સુધી પણ પહોંચ્યો હતો. નબળો રૂપિયો વિદેશી રોકાણકારોનું વળતર ઘટાડે છે, તેથી તેઓ શેર વેચે છે.
4. અમેરિકી બજારનું આકર્ષણ: ભારતની સરખામણીમાં અમેરિકા અને અન્ય વિકસિત બજારો વધુ સારું વળતર આપી રહ્યા છે. તેથી વિદેશી ફંડ ભારતમાંથી નાણાં ઉપાડીને ત્યાં રોકાણ કરી રહ્યા છે.
5. અમેરિકી ટ્રેઝરી બોન્ડના વળતરમાં વધારો: અમેરિકામાં ટ્રેઝરી બોન્ડના વળતરમાં થયેલા વધારાને કારણે પણ જોખમ લેવાની ટેવ ધરાવતા રોકાણકારો ભારત જેવા ઉભરતા બજારોમાંથી નાણાં પાછા ખેંચી રહ્યા છે.