ભારતીય શેરબજારમાં છેલ્લા કેટલાક સમયથી અસ્થિરતા જોવા મળી રહી છે. વૈશ્વિક આર્થિક પરિસ્થિતિ, મધ્યપૂર્વનો સંઘર્ષ, ક્રુડ ઓઈલના ઊંચા ભાવ, અમેરિકન વ્યાજદર અને રૂપિયા-ડોલરની હિલચાલ જેવા પરિબળો બજારની દિશા નક્કી કરી રહ્યા છે. સપ્ટેમ્બરના અંત સુધી બજારમાં અસ્થિરતા વધી હતી, કારણ કે ક્રુડ ઓઈલ અને અમેરિકન બોન્ડના વળતરમાં વધારો થયો હતો. હવે નવેમ્બરમાં બજારની દિશા માત્ર સૂચકાંકોની હિલચાલથી નહીં, પરંતુ કંપનીઓની આવક, નફાકારકતા, ખર્ચ, સ્થાનિક માંગ, વ્યાજદર, નાણાકીય પ્રવાહિતા અને વૈશ્વિક જોખમોથી નક્કી થશે. તેથી રોકાણકારોએ ઊંચા ભાવે ઝડપી ખરીદી કરવાને બદલે કંપનીના મૂળભૂત આધાર અને ક્ષેત્રવાર કમાણીની ગુણવત્તા પર ધ્યાન આપવું જોઈએ.
વૈશ્વિક બજારોમાં હાલમાં બે વિરોધાભાસી પરિબળો કામ કરી રહ્યા છે. એક તરફ અમેરિકા અને યુરોપમાં આર્થિક પ્રવૃત્તિ સંપૂર્ણપણે નબળી પડી નથી, તો બીજી તરફ ઊર્જાના ઊંચા ભાવ અને વધતા સરકારી બોન્ડના વળતરે મોંઘવારી તથા વ્યાજદર અંગેની ચિંતા ફરી ઊભી કરી છે. એસએન્ડપી ગ્લોબલના સપ્ટેમ્બર વિશ્લેષણ મુજબ ઊર્જાના ભાવમાં આંચકો, ઊંચા સરકારી બોન્ડ વળતર અને મોંઘવારીના દબાણ વૈશ્વિક અર્થતંત્ર માટે મહત્વના જોખમો છે. અમેરિકન બજારમાં ટેકનોલોજી અને કૃત્રિમ બુદ્ધિલક્ષી કંપનીઓમાં રસ યથાવત્ છે, પરંતુ ઊંચા બોન્ડ વળતરથી ઊંચા મૂલ્યાંકન ધરાવતી કંપનીઓ પર દબાણ આવી શકે છે. અમેરિકન 10 વર્ષીય બોન્ડનું વળતર વધે તો વૈશ્વિક મૂડીનો એક ભાગ સુરક્ષિત ડોલર આધારિત સાધનો તરફ વળી શકે છે, જે ઉભરતા બજારો માટે પડકારરૂપ બને છે. યુરોપમાં સપ્ટેમ્બરમાં આર્થિક પ્રવૃત્તિ અપેક્ષા કરતાં મજબૂત રહી હોવાના સંકેતો મળ્યા છે, પરંતુ ઊર્જા પુરવઠા અંગેની અનિશ્ચિતતા હજુ પણ મુખ્ય જોખમ છે.
એશિયન બજારોમાં ચીનની આર્થિક પ્રવૃત્તિ, જાપાનની નાણાકીય નીતિ, દક્ષિણ કોરિયાની તકનીકી માંગ અને અમેરિકન-ચીન વેપાર સંબંધો નવેમ્બરમાં મહત્વપૂર્ણ રહેશે. વૈશ્વિક ઔદ્યોગિક માંગમાં સુધારો થાય તો ધાતુ, મૂડીગત સાધનો અને નિકાસ આધારિત ભારતીય કંપનીઓને લાભ મળી શકે છે. પરંતુ જો મધ્યપૂર્વનો સંઘર્ષ લાંબો ચાલે અને ક્રુડ ઓઈલનો ભાવ ઊંચો રહે, તો ઊર્જા આયાત કરતા દેશો પર ખર્ચનું દબાણ વધશે. ભારત માટે આ પરિબળ ખાસ મહત્વનું છે, કારણ કે ઊંચું ક્રુડ ઓઈલ આયાત ખર્ચ, રૂપિયા અને મોંઘવારી ત્રણેયને અસર કરી શકે છે.
ભારતીય અર્થતંત્ર માટે તાજેતરના આંકડા મિશ્ર પરંતુ મહત્વપૂર્ણ રીતે સ્થિરતા દર્શાવે છે. સપ્ટેમ્બરમાં ભારતનો સંયુક્ત ખરીદ વ્યવસ્થાપક સૂચકાંક 56.5 થયો હતો, જે ઓગસ્ટના 54.3 કરતાં ઊંચો છે. ઉત્પાદન ક્ષેત્રનો સૂચકાંક 55.7 સુધી પહોંચ્યો, જ્યારે સેવા ક્ષેત્રનો સૂચકાંક 55.8 રહ્યો. આ દર્શાવે છે કે સ્થાનિક માંગ અને વ્યવસાયિક પ્રવૃત્તિમાં સુધારો ચાલુ રહ્યો છે. જોકે નિકાસના નવા ઓર્ડરની વૃદ્ધિ લગભગ ત્રણ વર્ષના નીચલા સ્તરે ધીમી પડી છે. એશિયન વિકાસ બેંકે નાણાકીય વર્ષ 2026-27 માટે ભારતની આર્થિક વૃદ્ધિનું અનુમાન વધારીને 7 ટકા કર્યું છે. આ સ્થાનિક વપરાશ, રોકાણ અને ઉત્પાદન પ્રવૃત્તિ અંગેનો સકારાત્મક સંકેત છે. નવેમ્બરમાં ભારતીય અર્થતંત્ર માટે સરકારી મૂડી ખર્ચ, ખાનગી રોકાણ, બેન્ક ધિરાણ, શહેરી તથા ગ્રામ્ય વપરાશ અને ઉત્પાદન ક્ષેત્રની માંગ મહત્વપૂર્ણ રહેશે. જો રોજગાર અને આવક વૃદ્ધિમાં સુધારો ચાલુ રહે તો દૈનિક વપરાશની વસ્તુઓ, વાહન ઉદ્યોગ, બેન્કિંગ અને નાણાકીય સેવાઓ માટે સ્થાનિક માંગનો આધાર મજબૂત રહી શકે છે.
સ્થાનિક સ્તરે કંપનીઓની કમાણી નવેમ્બર માટે સૌથી મહત્વના આધારસ્તંભોમાંની એક રહેશે. સપ્ટેમ્બર સુધીના ઉત્પાદન અને સેવા ક્ષેત્રના આંકડા સ્થાનિક માંગમાં સુધારો દર્શાવે છે, પરંતુ કાચા માલ, ઊર્જા અને પરિવહન ખર્ચમાં વધારો થયો તો નફાકારકતા પર અસર થઈ શકે છે. બેન્કિંગ ક્ષેત્રમાં ધિરાણ વૃદ્ધિ, થાપણ વૃદ્ધિ અને ધિરાણની ગુણવત્તા મહત્વપૂર્ણ રહેશે. મૂડીગત સાધનો તથા બાંધકામ સંબંધિત ક્ષેત્રોમાં સરકારી ખર્ચ અને ખાનગી રોકાણ બજારને આધાર આપી શકે છે. બીજી તરફ માહિતી પ્રૌદ્યોગિકી ક્ષેત્રમાં વૈશ્વિક ગ્રાહકોનો ખર્ચ અને અમેરિકન અર્થતંત્રની સ્થિતિ મહત્વપૂર્ણ રહેશે.
ક્રુડ ઓઈલ નવેમ્બર માટે સૌથી મહત્વપૂર્ણ વૈશ્વિક પરિબળોમાંનું એક રહેશે. ભારત માટે ઊંચું ક્રુડ ઓઈલ વેપાર ખાધ, રૂપિયા, પરિવહન ખર્ચ અને મોંઘવારીને અસર કરી શકે છે. બીજી તરફ ધાતુઓમાં વૈશ્વિક ઔદ્યોગિક માંગ સુધરે તો સ્ટીલ અને અન્ય ધાતુ કંપનીઓને લાભ મળી શકે છે. સોનું અને ચાંદીમાં વૈશ્વિક અનિશ્ચિતતા તથા સુરક્ષિત રોકાણની માંગને કારણે ભાવ ઊંચા રહી શકે છે.