મિડલ ઈસ્ટમાં તણાવ વચ્ચે ભારતે વેનેઝુએલાથી કાચા તેલની આયાત બમણી કરી છે. ઓક્ટોબરમાં આ આયાત લગભગ 4,65,000 બેરલ પ્રતિ દિન (BPD) થવાની ધારણા છે, જે સપ્ટેમ્બરમાં 1,96,000 BPD હતી. આ તેલ ગુજરાતના સિક્કા બંદરગાહ પર આવશે, જે રિલાયન્સની જામનગર રિફાઈનરીને સેવા આપે છે.
મિડલ ઈસ્ટમાં તણાવના કારણે કાચા તેલનો સપ્લાય પ્રભાવિત થયો છે, જેના કારણે ભારતમાં પેટ્રોલ-ડીઝલથી લઈને એલપીજી ગેસ અને સીએનજીના ભાવ વધ્યા છે. ભારતની નીતિ એ રહી છે કે જ્યાંથી પણ વ્યાજબી ભાવે તેલ મળે, ત્યાંથી આયાત વધારવી. રશિયન તેલના ભાવ વધ્યા બાદ ભારતે વેનેઝુએલાથી આયાત વધારી છે. એક સમયે રશિયન તેલનો હિસ્સો 56 ટકા હતો, જે હવે ઘટીને 35 ટકા થઈ ગયો છે.
મીડિયા અહેવાલો અનુસાર, વેનેઝુએલાથી કાચા તેલની આયાત ઓક્ટોબરમાં બમણાથી વધુ થવાની ધારણા છે. દક્ષિણ અમેરિકી દેશના તેલ પર ભારે ડિસ્કાઉન્ટ મળતું હોવાથી ભારતીય રિફાઇનરો વધતા ખર્ચ અને રશિયન સપ્લાય સંબંધિત પ્રતિબંધોના જોખમો વચ્ચે ખરીદી વધારવા પ્રેરાઈ રહ્યા છે. અનુમાન મુજબ, આ મહિને ભારતને વેનેઝુએલાથી સપ્લાય લગભગ 4,65,000 BPD સુધી પહોંચવાનો અંદાજ છે, જે સપ્ટેમ્બરમાં 1,96,000 BPD હતી. જો નક્કી કરાયેલા કાર્ગો સમયસર પહોંચશે, તો ઓક્ટોબરની આ આયાત ડિસેમ્બર 2019 પછીની સૌથી વધુ હશે. જોકે, વાસ્તવિક જથ્થો ઓછો પણ હોઈ શકે છે.
આયાતકારોનું અનુમાન છે કે ઓક્ટોબરમાં સરેરાશ ડિલિવરી 3,50,000 બેરલ પ્રતિ દિનની આસપાસ રહેશે, કારણ કે કેટલાક જહાજો મહિનાના અંત પહેલા માલ ઉતારી શકશે નહીં. હાલમાં ભારત તરફ આવી રહેલા તમામ વેનેઝુએલાના જહાજો પર ગુજરાતના સિક્કા બંદરગાહનો ઉલ્લેખ છે. સિક્કા બંદરગાહ રિલાયન્સ ઈન્ડસ્ટ્રીઝના જામનગર રિફાઈનરી પરિસરને સેવાઓ પૂરી પાડે છે, જે વિશ્વનું સૌથી મોટું રિફાઈનિંગ સેન્ટર છે. જહાજ ટ્રેકિંગ ડેટા અનુસાર, ઓછામાં ઓછા બે ટેન્કર 31 ઓક્ટોબરે ભારતના પશ્ચિમ કિનારે પહોંચવાના છે.
અમેરિકા દ્વારા વેનેઝુએલાના કાચા તેલના નિકાસ પર લાદવામાં આવેલા પ્રતિબંધોમાં છૂટછાટ આપ્યા બાદ, ભારતે લગભગ એક વર્ષના વિરામ પછી ફેબ્રુઆરીમાં વેનેઝુએલાથી તેલની આયાત ફરી શરૂ કરી હતી. ભારતીય રિફાઇનરીઓ રશિયન કાચા તેલ પરની પોતાની નિર્ભરતાનું પુનઃમૂલ્યાંકન કરી રહી છે.
રશિયા હજુ પણ ભારતનો સૌથી મોટો કાચા તેલનો સપ્લાયર છે, પરંતુ આંકડા અનુસાર, જુલાઈમાં ભારતની આયાતમાં રશિયાનો હિસ્સો 56% થી ઘટીને સપ્ટેમ્બરમાં લગભગ 35% થઈ ગયો છે. રશિયન યુરાલ્સ કાચા તેલની કિંમતોમાં પણ વધારો થયો છે, બાલ્ટિક સાગરથી આવતા કાચા તેલના ભાવ યુક્રેન યુદ્ધની શરૂઆત પછીના ઉચ્ચતમ સ્તરે પહોંચી ગયા છે. આ ઉપરાંત, અમેરિકી પ્રતિબંધો અને દંડનાત્મક શુલ્કના ખતરાને ધ્યાનમાં રાખીને ભારતીય રિફાઇનર્સ રશિયન ખરીદીને લઈને વધુ સાવચેત થઈ રહ્યા છે.