ભારત અને અમેરિકા વચ્ચે દ્વિપક્ષીય વેપાર કરાર (BTA) માટે વાટાઘાટો ચાલી રહી છે. આ વાટાઘાટોમાં ભારતને ટેરિફમાં વિશેષ રાહત મળવાની શક્યતા છે. એક વરિષ્ઠ સરકારી અધિકારીએ શનિવારે આ માહિતી આપી હતી. આ કરારનો પ્રથમ તબક્કો ચાલુ નાણાકીય વર્ષના અંત સુધીમાં પૂર્ણ કરવાનો લક્ષ્યાંક છે.
અમેરિકાએ ભારતને ખાતરી આપી છે કે વેપાર કરાર હેઠળ અન્ય દેશોની સરખામણીએ ભારતને ટેરિફમાં વિશેષ છૂટ આપવામાં આવી શકે છે. જોકે, અમેરિકાના ટ્રેડ રિપ્રેઝન્ટેટિવ (USTR) દ્વારા ભારત સામે શરૂ કરવામાં આવેલી બીજી તપાસનું પરિણામ હજુ જાહેર થયું નથી. આ તપાસના પરિણામ અને બંને દેશો વચ્ચે નક્કી થનારી શરતોના આધારે ટેરિફ અંગેની અંતિમ સ્થિતિ સ્પષ્ટ થશે. તેથી હાલ ટેરિફ રાહતની ચોક્કસ વિગતો સામે આવી નથી.
વેપાર કરારના પ્રારંભિક પેકેજમાં સેવાઓ ક્ષેત્રને લગતા મુદ્દાઓનો સમાવેશ કરવામાં આવશે નહીં. અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર, સેવાઓ સંબંધિત મુદ્દાઓ પર બીજા તબક્કાની વાટાઘાટો દરમિયાન ચર્ચા કરવામાં આવશે અને ત્યારબાદ તેને વ્યાપક દ્વિપક્ષીય વેપાર કરારમાં સામેલ કરવામાં આવશે.
અંતિમ વેપાર કરાર એક કાનૂની દસ્તાવેજ હશે, જેમાં બંને દેશો વચ્ચેના વેપારને લગતા વિવિધ મુદ્દાઓનો સમાવેશ કરવામાં આવશે. આ કરારમાં કસ્ટમ્સ અને વેપાર સુવિધા માટે અલગ પ્રકરણ પણ રાખવામાં આવશે. તેનો મુખ્ય હેતુ બંને દેશો વચ્ચે માલસામાનની આયાત-નિકાસની પ્રક્રિયા સરળ બનાવવાનો તેમજ કસ્ટમ્સ સંબંધિત નિયમો અને વ્યવસ્થાને વધુ સ્પષ્ટ બનાવવાનો છે.
અગાઉ વાણિજ્ય મંત્રાલયના એક અધિકારીએ જણાવ્યું હતું કે ભારત અને અમેરિકાના અધિકારીઓ વચ્ચે કસ્ટમ્સ તથા વેપાર સુવિધા સંબંધિત મુદ્દાઓ પર ચર્ચા થઈ હતી. આ બેઠક માટે અમેરિકાની બે સભ્યોની ટીમે 2 અને 3 નવેમ્બરના રોજ ભારતની મુલાકાત લીધી હતી. મુલાકાત દરમિયાન બંને દેશોના અધિકારીઓએ આયાત-નિકાસની પ્રક્રિયા, કસ્ટમ્સ વ્યવસ્થા અને વેપારને સરળ બનાવવા સંબંધિત વિવિધ મુદ્દાઓ પર ચર્ચા કરી હતી.
હાલમાં ભારત અને અમેરિકા વેપાર કરારને અંતિમ સ્વરૂપ આપવા માટે તબક્કાવાર આગળ વધી રહ્યા છે. બંને દેશો એવા મુદ્દાઓ પર પહેલાં સહમતિ સાધવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે, જેનો ઉકેલ ઝડપથી લાવી શકાય. ત્યારબાદ બાકી રહેલા જટિલ મુદ્દાઓ પર ચર્ચા કરીને વ્યાપક વેપાર કરારને પૂર્ણ કરવાની દિશામાં આગળ વધવામાં આવશે.
જો આ કરાર સફળતાપૂર્વક અમલમાં આવશે, તો ભારત અને અમેરિકા વચ્ચેના વેપાર સંબંધોને નવી દિશા મળી શકે છે. ખાસ કરીને ભારતીય નિકાસકારો અને અમેરિકન બજારમાં વેપાર કરતા ઉદ્યોગો માટે ટેરિફમાં મળનારી સંભવિત રાહત મહત્વપૂર્ણ સાબિત થઈ શકે છે.