ભારત અને ન્યૂઝીલેન્ડ વચ્ચેનો મુક્ત વેપાર કરાર (FTA) મંગળવાર, 20 ઓક્ટોબર, 2026થી અમલમાં આવ્યો છે. નવી દિલ્હીમાં 27 એપ્રિલે આ કરાર પર હસ્તાક્ષર કરવામાં આવ્યા હતા. ભારતે 21 સપ્ટેમ્બરે તેનું અનુમોદન કર્યું અને ન્યૂઝીલેન્ડની સંસ્થાએ 16 સપ્ટેમ્બરે કરારના અમલ માટે જરૂરી કાયદો પસાર કર્યો હતો.
કરાર હેઠળ ન્યૂઝીલેન્ડે ભારતની નિકાસ પર 100 ટકા ટેરિફ નાબૂદ કર્યો છે. આ સાથે ભારત માટે 20 અબજ ડૉલરના વિદેશી સીધા રોકાણ (FDI)ની જોગવાઈ પણ કરવામાં આવી છે. બીજી તરફ, ભારત ન્યૂઝીલેન્ડની 95 ટકા નિકાસને કરમુક્ત અથવા નોંધપાત્ર રીતે ઘટાડેલા આયાત શુલ્ક સાથે બજારમાં પ્રવેશ આપશે.
ભારતીય નિકાસકારોને ફાયદો થશે તેવા ક્ષેત્રોમાં ફળો અને શાકભાજી, ચા-કૉફી, કોકો અને મસાલા, અનાજ, પ્રોસેસ્ડ ફૂડ, કાપડ અને વસ્ત્રો, ચામડાંની વસ્તુઓ, ફૂટવેર, દવાઓ, એન્જિનિયરિંગ ઉત્પાદનો, દરિયાઈ પેદાશો, પ્લાસ્ટિક અને રબરનો સમાવેશ થાય છે. અગાઉ આ ઉત્પાદનો પર ન્યૂઝીલેન્ડમાં 10 ટકા સુધીનો આયાત શુલ્ક લાગતો હતો, જે હવે દૂર થતાં સ્પર્ધાત્મકતા વધવાની આશા છે.
ન્યૂઝીલેન્ડને ભારતના બજારમાં પ્રવેશ માટે ભારત પોતાની કુલ ટેરિફ શ્રેણીઓમાંથી 70 ટકા પર રાહત આપશે. આ રાહતો બંને દેશો વચ્ચેના હાલના વેપારમૂલ્યના આશરે 95 ટકાને આવરી લે છે. જોકે, 29.97 ટકા ટેરિફ શ્રેણીઓને રાહતની યાદીમાંથી બાકાત રાખવામાં આવી છે. સફરજન, કિવી, મનુકા મધ અને એલ્બ્યુમિન જેવી વસ્તુઓ માટે આયાતના જથ્થા પર આધારિત રાહતો આપવામાં આવશે. આ ઉપરાંત મિનિમમ ઇમ્પોર્ટ પ્રાઇસ (MIP) અને અન્ય સુરક્ષાત્મક જોગવાઈઓ પણ રાખવામાં આવી છે, જેનો હેતુ આયાતને નિયંત્રિત રાખવાની સાથે ભારતીય ખેડૂતોના હિતોનું રક્ષણ કરવાનો છે.
કરાર હેઠળ ન્યૂઝીલેન્ડે વિઝા સંબંધિત નવી જોગવાઈઓ પણ કરી છે. તેમાં કામચલાઉ રોજગાર પ્રવેશ (TEE) વિઝાની બે નવી શ્રેણીઓ, કેટલાક ભારતીય સ્નાતકો માટે અભ્યાસ પછી કામ કરવાના વિસ્તૃત અધિકારો, અભ્યાસ દરમિયાન કામ કરવાની તકો અને નવી વર્કિંગ હોલિડે યોજના સામેલ છે. નવી TEE વિઝા વ્યવસ્થા હેઠળ ન્યૂઝીલેન્ડમાં એક સમયે વધુમાં વધુ 5,000 વિઝાધારકો રહી શકશે. આમાંથી મોટા ભાગની જગ્યાઓ ન્યૂઝીલેન્ડની ગ્રીન લિસ્ટમાં સામેલ કુશળ વ્યવસાયોને ફાળવવામાં આવશે.