ભારત અને ન્યૂઝીલેન્ડ વચ્ચેનો મુક્ત વ્યાપાર કરાર (FTA) 20 ઓક્ટોબર 2026થી અમલમાં આવ્યો છે. આ કરાર હેઠળ ભારતીય માલસામાનને ન્યૂઝીલેન્ડના બજારમાં આયાત જકાત વિના પ્રવેશ મળશે. તેનાથી નાના વેપારીઓ, કારીગરો, મહિલા ઉદ્યોગસાહસિકો અને ખેડૂતો સાથે સંકળાયેલા વ્યવસાયોને પોતાનો માલ વિદેશમાં વેચવાની નવી તકો મળી શકે છે.
ખેતીમાં સારું ઉત્પાદન મેળવવાની સાથે પાકને યોગ્ય ભાવે વેચવો પણ ખેડૂતો માટે મોટો પડકાર છે. ઘણી વખત પાક તૈયાર થયા પછી પણ યોગ્ય બજાર અને વધુ કમાણી કરવાની તક મળતી નથી. આવી સ્થિતિમાં આ કરાર ખેડૂતો માટે નવી તકો ખોલી શકે છે. જોકે, ખેડૂતોને તેનો સીધો કેટલો ફાયદો મળશે તે તેઓ કયા પાકનું ઉત્પાદન કરે છે અને તેને બજાર સુધી કેવી રીતે પહોંચાડે છે તેના પર નિર્ભર રહેશે.
આ કરારમાં માત્ર માલસામાનની ખરીદી અને વેચાણ જ નહીં પરંતુ ખેતીને વધુ સારી બનાવવા પર પણ ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે. ન્યૂઝીલેન્ડ તરફથી મળનારી ટેક્નિકલ મદદ દ્વારા ભારતમાં સફરજન, કીવી અને મધના ઉત્પાદનને પ્રોત્સાહન આપવાની યોજના છે. આ માટે ખાસ કાર્યયોજનાઓ તૈયાર કરવામાં આવી છે. આ અંતર્ગત ખેડૂતોને ખેતીની વધુ સારી પદ્ધતિઓ શીખવવા, નવી ટેક્નોલોજી અપનાવવા અને પાકનું ઉત્પાદન સુધારવામાં મદદ કરવામાં આવશે. આ ઉપરાંત પાક તૈયાર થયા બાદ થતું નુકસાન ઘટાડવા માટે પણ કામ કરવામાં આવશે. તેનાથી ખેડૂતોને પોતાની ઉપજ બચાવવામાં અને આવક વધારવામાં મદદ મળી શકે છે.
કીવીની ખેતીને પ્રોત્સાહન આપવા માટે નાગાલેન્ડના ફુત્સેરો અને ઉત્તરાખંડના માગ્રામાં પ્રથમ તબક્કા માટેનાં સ્થળો તરીકે ઓળખવામાં આવ્યાં છે. બીજી તરફ, હિમાચલ પ્રદેશ અને ઉત્તરાખંડમાં સફરજનની ખેતી માટે બે ઉત્કૃષ્ટતા કેન્દ્રો બનાવવાનો પ્રસ્તાવ છે. મધના ઉત્પાદન માટે ઉત્તર પ્રદેશ અને પશ્ચિમ બંગાળમાં પણ આવાં કેન્દ્રો બનાવવાની યોજના છે. આ કેન્દ્રો દ્વારા ખેડૂતો સુધી વધુ સારી ટેક્નોલોજી અને ખેતી સંબંધિત માહિતી પહોંચાડવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવશે. તેનો હેતુ ઉત્પાદન વધારવાનો, પાકની ગુણવત્તા સુધારવાનો અને ખેતીમાં થતું નુકસાન ઘટાડવાનો છે.
વિદેશી માલસામાન માટે બજાર ખુલવાથી ખેડૂતોને સ્પર્ધાની ચિંતા થઈ શકે છે. આ જ કારણસર કરારમાં ડેરી ઉત્પાદનો, ખાંડ, ખાદ્ય તેલ અને ઘણા મુખ્ય કૃષિ ઉત્પાદનોને આયાત જકાતમાં છૂટના દાયરાની બહાર રાખવામાં આવ્યાં છે. આ પગલાં દ્વારા આ ક્ષેત્રોમાં ભારતીય ઉત્પાદકોના હિતોનું રક્ષણ કરવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો છે.