ભારત અને ન્યૂઝીલેન્ડ વચ્ચેનો મુક્ત વેપાર કરાર (FTA) 20 ઑક્ટોબરથી અમલમાં આવ્યો છે. આ કરાર હેઠળ ન્યૂઝીલેન્ડ ભારતમાંથી જતા તમામ સામાનને 100% ડ્યુટી-ફ્રી પ્રવેશ આપશે. બદલામાં ભારત ન્યૂઝીલેન્ડની મોટાભાગની વસ્તુઓ પર ડ્યુટી ઘટાડશે, જેમાં કિવીફળ, સફરજન અને ઊન જેવી વસ્તુઓનો સમાવેશ થાય છે.
કેન્દ્રીય વાણિજ્ય અને ઉદ્યોગ મંત્રી પીયૂષ ગોયલે જણાવ્યું કે આ કરારનો હેતુ બંને દેશો વચ્ચેના વેપારને હાલના 2.4 બિલિયન ડોલરથી વધારીને 2030 સુધીમાં આશરે 7 બિલિયન ન્યૂઝીલેન્ડ ડોલર (લગભગ ₹38,000 કરોડ) સુધી પહોંચાડવાનો છે. ન્યૂઝીલેન્ડ આગામી 15 વર્ષમાં ભારતમાં 20 બિલિયન ડોલર (આશરે ₹1.90 લાખ કરોડ)નું રોકાણ કરવાની ધારણા છે.
ભારતીય નિકાસકારોને આ કરારથી મોટો લાભ થશે. અગાઉ ન્યૂઝીલેન્ડમાં ભારતીય માલ પર 10% સુધીની આયાત ડ્યુટી લાગતી હતી, જે હવે સંપૂર્ણપણે દૂર થઈ ગઈ છે. આ ભારતના ઇતિહાસમાં પહેલો એવો કરાર છે જેમાં પ્રથમ દિવસથી જ તમામ ઉત્પાદનો પર ડ્યુટી-ફ્રી ઍક્સેસ મળે છે.
FTAથી ચામડું અને ફૂટવેર, કાપડ અને પરિધાન, ફળો-શાકભાજી, કોફી-ચા-કોકો-મસાલા, અનાજ અને પ્રોસેસ્ડ ફૂડ, ફાર્માસ્યુટિકલ્સ, એન્જિનિયરિંગ માલસામાન અને મરીન પ્રોડક્ટ્સને સીધો લાભ મળશે.
ભારતે પોતાના સંવેદનશીલ ક્ષેત્રોને આ કરારમાંથી બહાર રાખ્યા છે. ડેરી ઉત્પાદનો (દૂધ, ક્રીમ, દહીં, પનીર), પશુ ઉત્પાદનો (ઘેટાંના માંસ સિવાય), ડુંગળી, ચણા, વટાણા, મકાઈ, બદામ, ખાંડ, કૃત્રિમ મધ, ખનિજ તેલ, હથિયારો-દારૂગોળો, જેમ્સ એન્ડ જ્વેલરી, કૉપર અને એલ્યુમિનિયમ જેવી વસ્તુઓને સામેલ કરવામાં આવી નથી.
ન્યૂઝીલેન્ડે ભારતીય સેવા પ્રદાતાઓ માટે તેના 118 ક્ષેત્રો ખોલ્યા છે, જેમાં IT, ટેલિકોમ, બાંધકામ, શિક્ષણ, નાણાકીય સેવાઓ અને પર્યટનનો સમાવેશ થાય છે. ભારતીય વ્યાવસાયિકો અને વ્યાપારી મુલાકાતીઓ માટે અવરજવર સરળ બનશે. ઇન્ટ્રા-કોર્પોરેટ ટ્રાન્સફર હેઠળ કર્મચારીઓ 3 વર્ષ સુધી રહી શકશે, જ્યારે વ્યાપારી મુલાકાતીઓ 12 મહિનામાં 90 દિવસ સુધી રહી શકશે. કુશળ ભારતીયો માટે 5,000 વિઝાનો નવો ક્વોટા પણ નક્કી કરાયો છે, જેમાં IT, એન્જિનિયરિંગ, બાંધકામ, શિક્ષણ, આરોગ્ય સેવા ઉપરાંત યોગ શિક્ષક, શેફ, સંગીત શિક્ષક અને આયુષ પ્રેક્ટિશનરનો સમાવેશ થાય છે.
કૃષિ ક્ષેત્રે ઉત્પાદકતા વધારવા માટે કૃષિ ઉત્પાદકતા ભાગીદારી કરવામાં આવી છે. આ હેઠળ કિવી, સફરજન અને મધ માટે અલગ એક્શન પ્લાન બનાવીને ભારતમાં ગુણવત્તા અને ઉત્પાદનમાં સુધારો કરાશે.
ન્યૂઝીલેન્ડને થતા લાભની વાત કરીએ તો ભારત તેની 70% ટેરિફ લાઇન્સ પર રાહત આપી રહ્યું છે, જે બંને દેશોના વર્તમાન વેપારના મૂલ્યના લગભગ 95%ને આવરી લે છે. બાકીની 29.97% ટેરિફ લાઇન્સને બાકાત યાદીમાં રાખવામાં આવી છે. સફરજન, કિવી, માનુકા મધ અને એલ્બ્યુમિન માટે ભારતે ડ્યુટી-આધારિત ક્વોટા (TRQ), લઘુત્તમ આયાત કિંમત (MIP) અને સેફગાર્ડ પગલાં નક્કી કર્યા છે, જેથી સ્થાનિક ખેડૂતોના હિતોની રક્ષા થાય.
નવા કરારમાં કાર્ગો માટે 48 કલાકમાં અને એક્સપ્રેસ તથા ઝડપથી બગડતી વસ્તુઓ માટે 24 કલાકમાં કસ્ટમ્સ ક્લિયરન્સની જોગવાઈ છે. ડિજિટલ સર્ટિફિકેશન અને રૂલ્સ ઑફ ઓરિજિનના સ્વ-પ્રમાણનથી કાગળની કામગીરી અને નિયમોના પાલનનો ખર્ચ ઘટશે.
નાણાકીય વર્ષ 2025-26માં બંને દેશો વચ્ચેનો દ્વિપક્ષીય વેપાર 11% ઘટીને 1.15 બિલિયન ડોલર થયો હતો, જે અગાઉના વર્ષે 1.3 બિલિયન ડોલર હતો.