ભારતમાં બેરોજગારી લાંબા સમયથી ચર્ચાનો વિષય રહી છે. હવે એક રિપોર્ટમાં દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે વર્ષ 2030 સુધીમાં દેશમાં 35 કરોડથી વધુ નવી નોકરીઓ ઊભી થઈ શકે છે. આ અંદાજ સ્કીલ કાઉન્સિલો અને ઉદ્યોગ સંગઠનોએ રજૂ કર્યો છે, એમ પીટીઆઈના અહેવાલમાં જણાવાયું છે.
જોકે આ તકોનો લાભ મેળવવા માટે યુવાનોએ પોતાને તૈયાર કરવા પડશે. ઇન્ડિયા ડિડેક્ટિક્સ એસોસિએશન (IDA)ના જણાવ્યા મુજબ, શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ અને ઉદ્યોગો વચ્ચે સારો તાલમેલ હોવો જરૂરી છે. કંપનીઓને હવે માત્ર ડિગ્રી ધરાવતા ઉમેદવારો નહીં, પણ વ્યવહારુ જ્ઞાન અને નવી ટેકનોલોજીની સમજ ધરાવતા લોકોની જરૂર છે. તેથી યુવાનોને રોજગાર બજારની માંગ પ્રમાણે કૌશલ્ય તાલીમ અને ટેકનિકલ શિક્ષણ આપવું જરૂરી બનશે.
અંદાજ મુજબ કયા ક્ષેત્રોમાં કેટલી નોકરીઓ ઊભી થશે તેની વિગત આ પ્રમાણે છે:
ટેક્સટાઇલ અને એપેરલ ક્ષેત્રમાં સૌથી વધુ, લગભગ 2 કરોડ નવી નોકરીઓનો અંદાજ છે. લોજિસ્ટિક્સ ક્ષેત્રે અંદાજે 47 લાખ તાલીમબદ્ધ કામદારોની માંગ ઊભી થશે. સ્વચ્છ ઉર્જા ક્ષેત્રમાં 44 લાખથી વધુ પૂર્ણકાલીન નોકરીઓ મળી શકે છે.
ઓટોમોબાઇલ ક્ષેત્રમાં 20 થી 25 લાખ નવી સીધી નોકરીઓની સંભાવના છે. ઝડપથી વિકસતા ટેલિકોમ ક્ષેત્રમાં આશરે 10 લાખ નવી રોજગારીની તકો ઊભી થશે.
આંકડા અને કાર્યક્રમ અમલીકરણ મંત્રાલયના તાજેતરના ડેટા મુજબ, સપ્ટેમ્બર 2026માં દેશનો એકંદર બેરોજગારી દર 5% હતો, જે ઓગસ્ટ 2026માં પણ 5% જ હતો.
વિસ્તાર પ્રમાણે જોઈએ તો ગ્રામીણ બેરોજગારી દર ઓગસ્ટના 4.1%થી થોડો વધીને સપ્ટેમ્બરમાં 4.2% થયો. શહેરી વિસ્તારોમાં આ દર ઓગસ્ટના 6.8%થી વધીને સપ્ટેમ્બરમાં 6.9% થયો.
જોકે ગયા વર્ષની સરખામણીમાં સ્થિતિમાં સુધારો થયો છે. રાષ્ટ્રીય આંકડાકીય કાર્યાલય (NSO)ના સામયિક શ્રમ બળ સર્વે (PLFS) મુજબ, સપ્ટેમ્બર 2025માં બેરોજગારી દર 5.2% હતો, જે હવે ઘટીને 5% થયો છે. ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં આ દર 4.6%થી ઘટીને 4.2% થયો છે અને ગ્રામીણ મહિલાઓમાં બેરોજગારી 2026માં તેના સૌથી નીચલા સ્તરે પહોંચી છે. શહેરી વિસ્તારોમાં ગયા વર્ષની સરખામણીમાં મોટો બદલાવ જોવા મળ્યો નથી.