ઇન્ટરનેશનલ ઓલિમ્પિક કમિટી (IOC)એ મંગળવારે પુષ્ટિ કરી છે કે 2036 ઓલિમ્પિકની યજમાની માટે ભારત સહિત સાત દેશોએ રસ દર્શાવ્યો છે. ભારત ઉપરાંત કતાર, સાઉથ કોરિયા, જર્મની, હંગેરી, તુર્કી અને સાઉથ આફ્રિકાએ પણ યજમાની માટે ઇચ્છા વ્યક્ત કરી છે. યજમાન દેશની શોર્ટલિસ્ટિંગ 2027માં થશે અને અંતિમ નિર્ણય 2029માં લેવાશે.
ભારતે 2036 ઓલિમ્પિક માટે અમદાવાદને યજમાન શહેર તરીકે પસંદ કર્યું છે. અમદાવાદમાં 2030 કોમનવેલ્થ ગેમ્સનું આયોજન પણ થવાનું છે. અમદાવાદમાં વિશ્વનું સૌથી મોટું ક્રિકેટ સ્ટેડિયમ, નરેન્દ્ર મોદી સ્ટેડિયમ આવેલું છે.
ભારતની દાવેદારી ઇન્ડિયન ઓલિમ્પિક એસોસિયેશન (IOA) દ્વારા આગળ વધી રહી છે. IOAએ IOCને લેટર ઑફ ઇન્ટેન્ટ સોંપી દીધો છે. 31 ઓક્ટોબર 2026 સુધી અન્ય દેશો પણ પોતાની રુચિ વ્યક્ત કરી શકશે. ત્યાર બાદ માર્ચ 2027માં IOC એક્ઝિક્યુટિવ બોર્ડ ઉમેદવારોની શોર્ટલિસ્ટ નક્કી કરશે. પસંદ કરાયેલા દેશોના પ્રસ્તાવોમાં સ્થળો, નાણાંકીય વ્યવસ્થા, ગવર્નન્સ અને આયોજન ક્ષમતાનું મૂલ્યાંકન થશે.
ત્યાર બાદ ઉમેદવારોને પોતાની યોજનાઓ તૈયાર કરીને IOC સમક્ષ રજૂ કરવાનો સમય મળશે. 2036 ઓલિમ્પિકના યજમાનનો નિર્ણય 2029ના મધ્યમાં IOC સેશનમાં મતદાનથી થશે.
આ વખતે રેસ કેમ અલગ છે?
2036 ઓલિમ્પિક માટે IOCએ બ્રિસ્બેન 2032ની સરખામણીમાં વધુ ખુલ્લી અને સ્પર્ધાત્મક પ્રક્રિયા અપનાવી છે. IOC અધ્યક્ષ કર્સ્ટી કોવેન્ટ્રીએ જૂન 2025માં પદ સંભાળ્યા બાદ અગાઉની ફાસ્ટ-ટ્રેક પ્રક્રિયા અટકાવી દીધી હતી. હવે IOC સભ્યો અનેક ઉમેદવારોમાંથી યજમાનની પસંદગી કરશે. નવી પ્રક્રિયામાં માત્ર મોટા અથવા મોંઘા પ્રોજેક્ટને બદલે ખેલાડીઓને કેન્દ્રમાં રાખીને એ જોવામાં આવશે કે પ્રસ્તાવિત શહેર ખેલાડીઓ માટે કેટલો સારો ગેમ્સ અનુભવ પ્રદાન કરી શકે છે.
ભારત સામે કોણ-કોણ?
2036 ઓલિમ્પિક્સની રેસમાં ભારત ઉપરાંત કતાર, સાઉથ કોરિયા, જર્મની, સાઉથ આફ્રિકા, હંગેરી અને તુર્કી છે.
કતાર: દોહાને કેન્દ્ર બનાવીને દાવેદારી. કતાર 2022 FIFA વર્લ્ડ કપ સહિત અનેક મોટી રમતોત્સવોનું આયોજન કરી ચૂક્યું છે. જોકે જુલાઈ-ઑગસ્ટમાં પડતી ગરમી મોટો પડકાર બની શકે છે.
સાઉથ કોરિયા: સિયોલને કેન્દ્ર બનાવ્યું છે. સિયોલ 1988 ઓલિમ્પિક્સનું આયોજન કરી ચૂક્યું છે.
જર્મની: મ્યુનિકના નામે દાવેદારી. અહીં 1972 ઓલિમ્પિક્સ યોજાઈ ચૂકી છે.
સાઉથ આફ્રિકા: કેપટાઉનને કેન્દ્ર બનાવીને દાવેદારી. ટાર્ગેટ પહેલીવાર આફ્રિકામાં સમર ઓલિમ્પિક્સનું આયોજન કરાવવાનું છે.
હંગેરી: બુડાપેસ્ટને સંભવિત યજમાન શહેર બનાવ્યું છે.
તુર્કી: ઇસ્તાંબુલના નામે દાવેદારી.
ભારત માટે માત્ર 2036 જ નહીં, 2030 પણ મહત્વપૂર્ણ
ભારતની 2036 ઓલિમ્પિકની દાવેદારી સાથે 2030 કોમનવેલ્થ ગેમ્સ પણ મહત્વપૂર્ણ છે. ભારતે અમદાવાદને કેન્દ્ર બનાવીને 2030 કોમનવેલ્થ ગેમ્સની ઔપચારિક દાવેદારી રજૂ કરી છે. જો યજમાની મળે છે, તો આ રમતોથી ભારતને મોટા મલ્ટી-સ્પોર્ટ્સ આયોજન કરવાની પોતાની ક્ષમતા દર્શાવવાની તક મળશે. IOAએ આ માટે ઔપચારિક પ્રસ્તાવ પણ જમા કર્યો છે.
અમદાવાદમાં મોટા રમતોત્સવો માટેના ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને ટ્રેનિંગ સુવિધાઓની તૈયારીઓની પણ સમીક્ષા થઈ રહી છે. મે 2026માં કોમનવેલ્થ ગેમ્સ અને પ્રસ્તાવિત ઓલિમ્પિક સાથે જોડાયેલા રમતગમતના માળખાને લઈને સમીક્ષા બેઠક યોજાઈ હતી.
ભારતે પેરિસ ઓલિમ્પિકમાં 6 મેડલ જીત્યા હતા.