નવી દિલ્હી: ભારત પાસે હાલ 190 પરમાણુ હથિયારો છે. તેમાંથી 160થી વધુ હથિયારો એવી મિસાઇલો અને અન્ય સિસ્ટમ્સ પર તૈનાત છે, જે પરમાણુ હુમલો કરવામાં સક્ષમ છે. આ માહિતી અમેરિકન થિંક ટેન્ક ફેડરેશન ઓફ અમેરિકન સાયન્ટિસ્ટ્સ (FAS)ના નવા રિપોર્ટમાં સામે આવી છે.
રિપોર્ટ મુજબ, ભારત પાસે વધુ 225 પરમાણુ હથિયારો બનાવવા માટે પૂરતું પ્લુટોનિયમ છે. 2026ની શરૂઆત સુધીમાં ભારત પાસે લગભગ 730 કિલો હથિયાર બનાવતું પ્લુટોનિયમ હોવાનો અંદાજ છે. જોકે, રિપોર્ટ સ્પષ્ટ કરે છે કે આ માત્ર અંદાજ છે, વાસ્તવિક સંખ્યા વોરહેડની ડિઝાઇન અને રિઝર્વમાં રાખેલી સામગ્રી પર આધાર રાખે છે.
ભારત સતત પોતાની પરમાણુ શક્તિને આધુનિક બનાવી રહ્યું છે. છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં ઘણા નવા પરમાણુ સક્ષમ હથિયારો સેનામાં સામેલ કરવામાં આવ્યા છે, જ્યારે કેટલીક નવી હથિયાર સિસ્ટમ્સ હજુ તૈયાર કરવામાં આવી રહી છે. FASનો અંદાજ છે કે આવનારા સમયમાં ભારતના પરમાણુ હથિયારોની સંખ્યા વધી શકે છે.
ભારતે 23 ડિસેમ્બર 2025ના રોજ બંગાળની ખાડીમાં K-4 બેલિસ્ટિક મિસાઈલનું સફળ પરીક્ષણ કર્યું હતું. તે પરમાણુ હથિયારો લઈ જઈ શકે છે.
ભારતે અગ્નિ-Vમાં MIRV (મલ્ટિપલ ઇન્ડિપેન્ડન્ટલી ટાર્ગેટેબલ રી-એન્ટ્રી વ્હિકલ) ટેકનોલોજીનું પરીક્ષણ કર્યું છે. આનો અર્થ એ છે કે એક મિસાઈલમાં અનેક વોરહેડ્સ લઈ જવાની ક્ષમતા વિકસાવવી, જેને અલગ-અલગ લક્ષ્યો તરફ મોકલી શકાય. 2024 પછી મે 2026માં પણ અનેક પેલોડ્સ સાથે પરીક્ષણ થયું. FASનો અંદાજ છે કે અગ્નિ-V સંભવતઃ ત્રણ વોરહેડ્સ લઈ જઈ શકે છે, જોકે આમ કરવાથી તેની મહત્તમ રેન્જ પ્રભાવિત થઈ શકે છે.
એપ્રિલ 2026માં ભારતના 500 મેગાવોટ પ્રોટોટાઇપ ફાસ્ટ બ્રીડર રિએક્ટર (PFBR) એ પ્રથમ વખત ક્રિટિકાલિટી મેળવી. FASના અંદાજ મુજબ 80% ક્ષમતા પર ચાલવા પર તે સૈદ્ધાંતિક રીતે વાર્ષિક આશરે 140 કિલો પ્લુટોનિયમ-239 ઉત્પન્ન કરી શકે છે, જેનાથી આશરે 35 વોરહેડ બની શકે છે. આગળ આવા વધુ ફાસ્ટ બ્રીડર રિએક્ટરોની યોજના છે. માર્ચ 2024માં વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ પ્રોટોટાઇપ ફાસ્ટ બ્રીડર રિએક્ટરના કંટ્રોલ રૂમની મુલાકાત લીધી હતી.
ભારતનું પરમાણુ કવચ હવે સમુદ્રમાં પણ મજબૂત થઈ રહ્યું છે. પરમાણુ સબમરીન INS અરિધમાન એપ્રિલ 2026માં નૌકાદળમાં સામેલ થઈ. FAS અનુસાર, તેમાં 8 મિસાઈલ ટ્યુબ છે, જ્યારે INS અરિહંત અને INS અરિઘાતમાં 4-4 ટ્યુબ છે. આવી જ એક વધુ સબમરીન 2027માં સામેલ થવાની યોજના જણાવવામાં આવી છે. આગળ S5 શ્રેણીની વધુ મોટી પરમાણુ સબમરીનની તૈયારી પણ ચાલી રહી છે.
દુનિયાના 9 દેશો પાસે કુલ 12,187 પરમાણુ હથિયારો છે. SIPRI ઇયરબુક 2026 મુજબ ફ્રાન્સ, ચીન, ભારત, પાકિસ્તાન, ઉત્તર કોરિયા અને ઇઝરાયલ પાસે કુલ 12,187 પરમાણુ હથિયારો છે. તેમાંથી 9,745 ઉપયોગ માટે તૈયાર છે.