મુંબઈ પોલીસે અભિનેતા ઇમરાન ખાન સામે કાર્યવાહી કરીને તેને 28 ઑક્ટોબર સુધીમાં દેશ છોડવાનો આદેશ આપ્યો છે. ભારતીય નાગરિકતા ન હોવા છતાં વિરોધ પ્રદર્શનમાં સામેલ થવા બદલ તેમની વિરુદ્ધ ફરિયાદ નોંધાઈ છે. આ પ્રકરણે સેલિબ્રિટીઓની નાગરિકતા અંગે ચર્ચા શરૂ કરી છે.
ઇમરાન ખાન, આમિર ખાનની બહેન નુઝહતના દીકરા છે. તેમનો જન્મ અમેરિકાના વિસ્કોન્સિનમાં થયો હતો. જન્મથી જ તેમની પાસે અમેરિકન નાગરિકતા અને અમેરિકન પાસપોર્ટ છે. તેઓ ઓવરસીઝ સિટિઝનશિપ ઑફ ઇન્ડિયા (OCI) કાર્ડની મદદથી ભારતમાં કામ અને રહેવાસ કરે છે. ઇમિગ્રેશન એન્ડ ફોરેનર્સ ઍક્ટ, 2025 હેઠળ જો કોઈ વ્યક્તિ પાસે ભારતીય નાગરિકતા ન હોય, તો તે દેશ સાથે જોડાયેલા કોઈપણ પ્રદર્શનમાં સામેલ થઈ શકતો નથી. ઇમરાને નિયમનો ભંગ કર્યો છે, જેના કારણે તેમની વિરુદ્ધ કાર્યવાહી કરવામાં આવી છે.
આ પ્રકારનો આ એકમાત્ર મામલો નથી. આ પહેલાં અક્ષય કુમાર, અદનાન સામી, દિલજીત દોસાંઝ જેવા અનેક સેલિબ્રિટીઓની નાગરિકતા પણ વિવાદોમાં રહી છે. કેટલાકે વિદેશી નાગરિકતા લીધા બાદ ભારતીય નાગરિકતા મેળવી, તો કેટલાકે ભારતીય નાગરિકતા છોડી દીધી. આ ઉપરાંત આલિયા ભટ્ટ, કેટરિના કૈફ જેવા કેટલાક સેલિબ્રિટીઓ એવા પણ છે, જેઓ વર્ષોથી ભારતમાં કામ કરી રહ્યા છે, પરંતુ તેમની પાસે ભારતીય નાગરિકતા નથી.
ઇમરાન ખાન જેવા આ 3 કલાકારોને પણ નિયમોનું ઉલ્લંઘન કરવા બદલ દેશ છોડવાનો આદેશ મળ્યો:
1. એક્ટર ચેતન કુમાર અહિંસા - દેશવિરોધી નિવેદન આપવા બદલ કાર્યવાહી
કન્નડ એક્ટર અને સામાજિક કાર્યકર ચેતન કુમાર અહિંસા, જેઓ ચેતન કુમાર તરીકે પણ ઓળખાય છે, વર્ષ 2023માં પોતાના OCI કાર્ડને લઈને વિવાદોમાં આવ્યા હતા. ચેતન અમેરિકન નાગરિક છે અને OCI કાર્ડની મદદથી લાંબા સમયથી કર્ણાટકમાં રહીને ફિલ્મો તથા સામાજિક મુદ્દાઓ પર કામ કરી રહ્યા હતા. ચેતને 2023માં સોશિયલ મીડિયા પર ભારત વિરોધી નિવેદનો આપ્યા હતા, જેના પછી તેમની વિરુદ્ધ કાર્યવાહી કરવામાં આવી. માર્ચ 2023માં કેન્દ્ર સરકારે તેમની OCI સુવિધા રદ કરવાનો નિર્ણય સંભળાવ્યો. એટલે કે તેમને ભારતમાં રહેવા અને કામ કરવાની મંજૂરી આપવામાં આવશે નહીં. તેમણે આ નિર્ણયને પડકાર્યો અને એપ્રિલ 2023માં કર્ણાટક હાઈકોર્ટે તેમનું OCI કાર્ડ રદ કરવાના આદેશ પર રોક લગાવી દીધી.
2. બાંગ્લાદેશી એક્ટર ફિરદૌસ અહમદ - ચૂંટણી પ્રચાર કરવા બદલ દેશ છોડવાનો આદેશ
બાંગ્લાદેશી એક્ટર ફિરદૌસ અહમદ એપ્રિલ 2019માં પશ્ચિમ બંગાળમાં લોકસભા ચૂંટણી દરમિયાન તૃણમૂલ કોંગ્રેસ (TMC) માટે પ્રચાર કર્યા બાદ વિવાદોમાં આવી ગયા હતા. તેઓ બંગાળી ફિલ્મ ઇન્ડસ્ટ્રીમાં કામ કરતા હતા અને તે સમયે ભારતમાં બિઝનેસ વિઝા પર હાજર હતા. મીડિયા અહેવાલો અનુસાર, ફિરદૌસ અહમદને રાયગંજ લોકસભા બેઠક પરથી TMC ઉમેદવાર કન્હૈયા લાલ અગ્રવાલના સમર્થનમાં રોડ શો અને ચૂંટણી પ્રચાર કરતા જોવા મળ્યા હતા. આ અંગે ભાજપે ચૂંટણી પંચને ફરિયાદ કરી અને વિદેશી નાગરિકના ચૂંટણી પ્રચારમાં સામેલ થવા અંગે પ્રશ્નો ઉઠાવ્યા. ત્યારબાદ કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રાલયે તેમનો બિઝનેસ વિઝા રદ કરી દીધો અને તેમને ભારત છોડવાની નોટિસ આપી. અધિકારીઓએ તેમની સામે વિઝા નિયમોના ઉલ્લંઘન બદલ કાર્યવાહી કરી. અહેવાલો અનુસાર, તેમને બ્લેકલિસ્ટ પણ કરવામાં આવ્યા હતા. ફિરદૌસ અહમદે બાદમાં ભારત છોડી દીધું અને પોતાના ચૂંટણી પ્રચારમાં સામેલ થવાની ઘટનાને અજાણતાં થયેલી ભૂલ ગણાવીને બિનશરતી માફી માંગી હતી.
3. ગાઝી અબ્દુલ નૂર - વિઝા સમાપ્ત થઈ ગયા હોવા છતાં ભારતમાં રહીને ચૂંટણી પ્રચારનો ભાગ બન્યા
બાંગ્લાદેશી એક્ટર ગાઝી અબ્દુલ નૂર, જેમનું નામ ગાઝી અબ્દુન નૂર તરીકે પણ લખવામાં આવે છે, એપ્રિલ 2019માં પશ્ચિમ બંગાળમાં ચૂંટણી પ્રચાર સાથે જોડાયેલા વિવાદમાં ફસાઈ ગયા હતા. તેઓ બંગાળી ટીવી શો ‘રાણી રાશમોની’માં પોતાના અભિનય માટે જાણીતા હતા. નૂરને દમદમ લોકસભા બેઠક પરથી તૃણમૂલ કોંગ્રેસના ઉમેદવાર સૌગત રોયના સમર્થનમાં યોજાયેલી એક રેલીમાં પ્રચાર કરતા જોવા મળ્યા હતા. ભાજપે આ મામલો ચૂંટણી પંચ સમક્ષ ઉઠાવ્યો હતો. ત્યારબાદ કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રાલયે તેમને ભારત છોડવાની નોટિસ આપી હતી. મીડિયા અહેવાલો મુજબ, તેમનો વિઝા 6 જુલાઈ 2018ના રોજ સમાપ્ત થઈ ગયો હતો, પરંતુ ત્યારબાદ પણ તેઓ લગભગ નવ મહિના સુધી ભારતમાં રહ્યા હતા. અધિકારીઓએ તેને વિઝા નિયમોના ઉલ્લંઘન તરીકે જોયું અને તેમને બાંગ્લાદેશ પરત જઈને નવા વિઝા માટે અરજી કરવાનું કહ્યું હતું.
નાગરિકતા સાથે જોડાયેલા આ વિવાદો દર્શાવે છે કે ભારતમાં વિદેશી નાગરિકતા ધરાવતા કલાકારોએ દેશના કાયદાઓનું પાલન કરવું કેટલું જરૂરી છે. ઇમરાન ખાનના કિસ્સામાં, તેમની OCI સ્થિતિ અને પ્રદર્શનમાં ભાગ લેવાને કારણે તેમની સામે કાર્યવાહી થઈ છે. આ ઘટનાઓ નાગરિકતા અને વિઝા નિયમો અંગે જાગૃતિ લાવવાની સાથે સેલિબ્રિટીઓ માટે ચેતવણીરૂપ છે.