ભારતીય સિનેમાને આંતરરાષ્ટ્રીય મંચ પર ઓળખ અપાવવાના ઉદ્દેશથી વર્ષ 2000માં લંડનથી શરૂ થયેલો આઈફા (ઇન્ટરનેશનલ ઇન્ડિયન ફિલ્મ એકેડેમી અવોર્ડ્સ) હવે 27 વર્ષની સફર પૂર્ણ કરી ચુક્યો છે. અમિતાભ બચ્ચનથી લઈને શાહરુખ ખાન, સલમાન ખાન અને હૃતિક રોશન સુધી, બોલિવુડના અનેક મોટા સિતારાઓની હાજરીએ આ મંચને ખાસ બનાવ્યો છે.
અબુ ધાબીમાં યોજાનારા આગામી આઈફામાં પણ ઘણી નવી વસ્તુઓ જોવા મળશે. સલમાન ખાનનું મલ્ટી-સ્ટારર પરફોર્મન્સ, જાહ્નવી કપૂર દ્વારા માતા શ્રીદેવીને ટ્રિબ્યુટ, ડિજિટલ મંચ પર મિર્ઝાપુર ગેંગની મેજબાની અને હિમેશ રેશમિયાની પ્રથમ આઈફા પરફોર્મન્સ આ વખતના ખાસ આકર્ષણો રહેશે. ઉલ્લેખનીય છે કે, આઈફામાં પંકજ ત્રિપાઠી, અલી ફઝલ અને અભિષેક બેનર્જી ડિજિટલ મંચની કમાન સંભાળશે.
આઈફાના સહ-સ્થાપક આન્દ્રે ટિમિન્સે દિવ્ય ભાસ્કર સાથેની ખાસ વાતચીતમાં તેની 27 વર્ષની સફર, શરૂઆતના પડકારો, મોટા સિતારાઓ સાથે જોડાયેલા રસપ્રદ કિસ્સાઓ અને ભવિષ્યની યોજનાઓ વિશે ખૂલીને વાત કરી. તેમણે જણાવ્યું કે 2028માં લૉસ વેગાસમાં આઈફા વર્લ્ડવાઇડ લોન્ચ કરવાની યોજના છે, જ્યાં ભારતીય અને હોલિવુડ સિનેમાને એક જ મંચ પર સન્માનિત કરવામાં આવશે.
પ્રશ્ન: 2000માં લંડનથી શરૂ થયેલો આઈફા આજે 27 વર્ષની સફર પૂર્ણ કરી ચુક્યો છે. શું તમે ક્યારેય વિચાર્યું હતું કે આટલું મોટું મંચ બની જશે?
જવાબ: સાચું કહું તો અમે શરૂઆતમાં આટલી મોટી સફરની કલ્પના કરી નહોતી. અમારો ઉદ્દેશ ભારતીય સિનેમાને વૈશ્વિક મંચ પર લઈ જવાનો અને તેને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે સન્માન અપાવવાનો હતો. લંડનમાં યોજાયેલી અમારી પ્રથમ પ્રેસ કોન્ફરન્સમાં અમિતાભ બચ્ચન અને તે વર્ષની 'મિસ વર્લ્ડ' યુક્તા મુખી હાજર હતાં. ત્યાર બાદ મીડિયામાં આઈફાની ચર્ચા શરૂ થઈ ગઈ.
મિલેનિયમ ડોમમાં યોજાયેલા પ્રથમ આયોજનમાં લગભગ 2,500 વિશેષ મહેમાનો સામેલ થયા હતા. અમિતાભ બચ્ચન, શત્રુઘ્ન સિંહા, દિલીપ કુમાર, સુનીલ દત્ત, લતા મંગેશકર, આશા ભોસલે, શાહરુખ ખાન, યશ ચોપરા, યશ જોહર અને અનિલ કપૂર જેવા દિગ્ગજોએ અમારો સાથ આપ્યો. આંતરરાષ્ટ્રીય કલાકારોમાં એન્જેલિના જોલી, જેકી ચેન, થોરા બર્ચ અને કાઈલી મિનોગ પણ પહોંચ્યાં હતાં. તે સમયે લગભગ 400 લોકોના દળને સંભાળવું, સૌની વ્યવસ્થા કરવી અને શોને નિર્ધારિત સમયે શરૂ કરવો મોટો પડકાર હતો. અક્ષય કુમારનું શાઓલિન સાધુઓ સાથેનું પરફોર્મન્સ યાદગાર રહ્યું. તેના અંતે જેકી ચેનનું સ્ટેજ પર આવવું પણ ખાસ હતું.
પ્રશ્ન: આઈફાનો વિચાર આખરે ક્યાંથી આવ્યો?
જવાબ: તે પહેલાં અમે આઠ-નવ વર્ષ સુધી સ્થાનિક સ્તરે એવોર્ડ શો કરતા હતા. વર્ષ 2000માં અમે વિચાર્યું કે, ભારતીય સિનેમાને આંતરરાષ્ટ્રીય મંચ પર લઈ જવું જોઈએ. અમારી સામે ક્રિકેટ અને સિનેમા જેવા વિકલ્પો હતા, પરંતુ અમે સિનેમા પસંદ કર્યું. હિન્દી ફિલ્મોમાં સંગીત, લાગણીઓ અને ડ્રામા લોકોને જોડે છે. વિદેશોમાં રહેતી ભારતીય મૂળની બીજી અને ત્રીજી પેઢીને પોતાની સંસ્કૃતિ સાથે જોડવી પણ અમારો ઉદ્દેશ હતો. અમે ભારતીય સિનેમાને એક વૈશ્વિક બ્રાન્ડ બનાવવા માગતા હતા. શરૂઆતમાં વિચાર્યું નહોતું કે આ 27 વર્ષ સુધી ચાલશે.
પ્રશ્ન: પ્રથમ આયોજન પછી આઈફાને આગળ વધારવું કેટલું મુશ્કેલ હતું?
જવાબ: લંડન પછી સૌથી મોટો પ્રશ્ન હતો કે તેને આગળ કેવી રીતે ચલાવવું. કોઈ મોટા આયોજન માટે માત્ર જુસ્સો પૂરતો હોતો નથી, તેનું વ્યાવસાયિક મોડેલ પણ જરૂરી હોય છે. અમે દક્ષિણ આફ્રિકાના સન સિટીમાં આયોજન કર્યું. ત્યાં સોની ચેનલે આમિર ખાનની ફિલ્મ 'લગાન' ખરીદી હતી. અમે ફિલ્મનું પ્રીમિયર આઈફા સાથે યોજવાનો નિર્ણય કર્યો. તેનાથી આયોજન બે દિવસનું થઈ ગયું. આમિર ખાન, જે સામાન્ય રીતે અવૉર્ડ શોથી દૂર રહે છે, 'લગાન'ના પ્રીમિયર માટે ત્યાં આવ્યા. ત્યાર બાદ દક્ષિણ આફ્રિકામાં હિન્દી સિનેમાને લઈને ઉત્સાહ વધ્યો. ધીમે-ધીમે અમે ફિલ્મ પ્રીમિયર, વર્કશોપ, ફિલ્મ ફેસ્ટિવલ અને બિઝનેસ ફોરમને પણ જોડ્યાં. સ્પોન્સરશિપ, ટિકિટ વેચાણ અને વિદેશી સરકારોના સહયોગથી આઈફાનો એક ટકાઉ મોડેલ તૈયાર થયો.
પ્રશ્ન: આટલાં વર્ષોમાં આઈફાની ઓળખ જળવાઈ રહી. કઈ બાબતો સાથે તમે ક્યારેય સમાધાન કરતા નથી?
જવાબ: સૌથી જરૂરી છે સન્માન અને વિશ્વાસ. ઇન્ડસ્ટ્રી જાણે છે કે, અમારો ઇરાદો સ્પષ્ટ છે અને અમે ભારતીય સિનેમાને દુનિયામાં સન્માન અપાવવા માગીએ છીએ. બીજી બાબત ગુણવત્તા છે. કલાકારોને ચૂકવણી કરવાની સાથે અમે સ્ટેજ, પ્રોડક્શન અને તકનીકી વ્યવસ્થાઓ પર પણ ધ્યાન આપીએ છીએ.