ઊંઘતી વખતે અચાનક ઝટકો લાગવો કે ઊંચાઈ પરથી પડી રહ્યા હોવાનો અહેસાસ થવો ઘણા લોકોને થાય છે. આવા સમયે હાથ-પગ ધ્રુજે છે અને વ્યક્તિ અચાનક જાગી જાય છે. ડોક્ટરોની ભાષામાં આને હિપ્નિક જર્ક અથવા સ્લીપ સ્ટાર્ટ કહેવાય છે. તે ત્યારે થાય છે જ્યારે આપણે જાગવાની અવસ્થામાંથી ઊંઘની અવસ્થામાં પ્રવેશીએ છીએ.
શું આ કોઈ બીમારીની નિશાની છે? ડોક્ટરો કહે છે કે મોટાભાગના લોકોને આ સમસ્યા સામાન્ય રીતે થાય છે અને તે કોઈ બીમારીનો સંકેત નથી. જ્યારે આપણું મગજ જાગવાની અવસ્થામાંથી ઊંઘમાં શિફ્ટ થાય છે, ત્યારે શરીરને જગાડવા માટે તે અચાનક ઝટકો આપે છે એવું સમજાવવામાં આવે છે.
આ ઝટકા વારંવાર આવવાના કારણોમાં ઊંઘ પૂરી ન થવી, સ્લીપ સાયકલ બગડવી, તણાવ કે ચિંતા, વધુ થાક, સાંજે ચા-કોફી કે કેફિનનું સેવન, સૂતા પહેલા મોબાઈલ કે લેપટોપના વધુ ઉપયોગ અને રાત્રે જાગવું કે અનિયમિત સમયે સૂવું વગેરેનો સમાવેશ થાય છે.
જો ઝટકા ક્યારેક-ક્યારેક આવે તો ચિંતાનું કારણ નથી. પરંતુ જો તે વારંવાર આવે, દરરોજ રાત્રે ઊંઘમાં ખલેલ પહોંચાડે અને દિવસભર થાક, ચીડિયાપણું કે ઊંઘનો અભાવ ઊભો કરે તો તેનું કારણ શોધવું જરૂરી છે. આ ઉપરાંત જો ઝટકા સાથે ચક્કર, બેભાનપણું, જીભમાં કટ થવો, પેશાબ પર નિયંત્રણ ન રહેવું, ઉઠ્યા પછી યાદશક્તિ નબળી પડવી કે દિવસના સમયે પણ ઝટકા આવે તો તરત ડોક્ટરનો સંપર્ક કરવો જોઈએ.
આ સમસ્યા ઘટાડવા માટે દરરોજ સૂવાનો એક સમય રાખવો, 7થી 8 કલાકની ઊંઘ લેવી, સાંજે 6 કલાક પછી ચા, કોફી અને એનર્જી ડ્રિંકનું સેવન ટાળવું, સૂવાના એક કલાક પહેલા મોબાઈલ અને સ્ક્રીન બંધ કરવી તથા સૂતા પહેલા હળવું સ્ટ્રેચિંગ, ઊંડા શ્વાસ અને રિલૈક્સેશન કરવું ઉપયોગી ગણાય છે.
નોંધ: અહીં આપવામાં આવેલી માહિતી ફક્ત જાણકારી માટે છે. કોઈ પણ ઈલાજ કે તેને અમલમાં મૂકતા પહેલા નિષ્ણાતની સલાહ લેવી જરૂરી છે.