દેશના આરોગ્ય ક્ષેત્રમાં પારદર્શિતા લાવવા અને દર્દીઓ સાથે બિલને લઈને થતા વિવાદો ઘટાડવા માટે કેન્દ્ર સરકારે મહત્ત્વનો નિર્ણય લીધો છે. સરકારે તમામ રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને સૂચના આપી છે કે હોસ્પિટલોમાં આપવામાં આવતી સેવાઓ અને સુવિધાઓની દર યાદી (રેટ લિસ્ટ) મુખ્ય જગ્યાએ પ્રદર્શિત કરવી ફરજિયાત છે. આ પગલાથી સારવારના ખર્ચ અંગે સ્પષ્ટતા વધશે અને દર્દીઓના પરિવારજનો તથા હોસ્પિટલ મેનેજમેન્ટ વચ્ચે થતા ઘર્ષણને અટકાવી શકાશે.
કેન્દ્રીય આરોગ્ય સચિવ પુણ્ય સલિલા શ્રીવાસ્તવે તમામ રાજ્યોના મુખ્ય સચિવોને સત્તાવાર પત્ર લખીને આ નિયમનું ચુસ્તપણે પાલન કરવા જણાવ્યું છે. આ પત્રમાં ક્લિનિકલ એસ્ટાબ્લિશમેન્ટ્સ એક્ટ, 2010ના નિયમ 9નો ખાસ ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે. જે મુજબ, દરેક હોસ્પિટલે દર્દીઓને અપાતી સુવિધાઓના દર સ્થાનિક ભાષા અને અંગ્રેજી બંનેમાં સ્પષ્ટ દેખાય તે રીતે દર્શાવવા ફરજિયાત છે. આ કાયદામાં એવી પણ જોગવાઈ છે કે કેન્દ્ર સરકાર રાજ્ય સરકારો સાથે પરામર્શ કરીને જુદી જુદી તબીબી પ્રક્રિયાઓ અને સેવાઓ માટે ચોક્કસ દર નક્કી કરી શકે છે.
સરકારના આ નિર્ણય અંગે મેડિકલ ક્ષેત્રના નિષ્ણાતોએ પ્રતિભાવ આપ્યા છે. ઇન્ડિયન મેડિકલ એસોસિએશન (IMA)ના પૂર્વ રાષ્ટ્રીય અધ્યક્ષ ડૉ. દિલીપ ભાનુશાળીએ જણાવ્યું કે રેટ લિસ્ટ દર્શાવવાનો નિયમ લાંબા સમયથી છે, પરંતુ તેનો સંપૂર્ણ અમલ થવો ખૂબ જરૂરી છે. તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું કે દર્દીનું અંતિમ બિલ તેની તબીબી સ્થિતિની ગંભીરતા, હોસ્પિટલમાં રોકાણનો સમય, દવાઓ અને જરૂરી રિપોર્ટ્સ પર આધારિત હોય છે.
બીજી તરફ, એસોસિએશન ઓફ હેલ્થકેર પ્રોવાઇડર્સના ડિરેક્ટર જનરલ ડૉ. ગિરધર જે. જ્ઞાનીએ કહ્યું કે ખર્ચના દરની કોઈ ચોક્કસ શ્રેણી હજુ નક્કી ન હોવાથી તે કલમ સંપૂર્ણપણે લાગુ થઈ શકી નથી.
આ દરમિયાન કેન્દ્ર સરકારે આરોગ્ય ક્ષેત્ર અંગે એક ચિંતાજનક વિગત પણ જાહેર કરી છે. આરોગ્ય મંત્રાલયના સત્તાવાર અહેવાલ મુજબ, દેશમાં દર વર્ષે અંદાજે 5.2 મિલિયન દર્દીઓ કોઈ ને કોઈ તબીબી ભૂલનો ભોગ બને છે. આ ભૂલોમાં દર્દીને ખોટી દવા કે ખોટો ડોઝ આપવો, સાધનોની અસ્વચ્છતાના કારણે લાગતો ચેપ અને લાંબા સમય સુધી પથારીવશ રહેવાથી થતા ઘા જેવી ગંભીર બેદરકારીઓ સામેલ છે.
આ ગંભીર આંકડાઓને ધ્યાનમાં રાખીને રાષ્ટ્રીય તબીબી આયોગે ગયા અઠવાડિયે તમામ મેડિકલ કોલેજો અને સંસ્થાઓને મહત્ત્વનો આદેશ જારી કર્યો છે. હવે દરેક તબીબી સંસ્થાએ ફરજિયાતપણે એક દર્દી સલામતી અધિકારી (પેશન્ટ સેફ્ટી ઓફિસર)ની નિમણૂક કરવાની રહેશે. સાથે જ, હોસ્પિટલોમાં એક ખાસ 'દર્દી સલામતી સમિતિ' બનાવવામાં આવશે જે સારવારની પદ્ધતિઓ પર ચાંપતી નજર રાખશે અને નાની-મોટી તમામ ભૂલોની તપાસ કરીને સુધારાત્મક પગલાં લેશે.
આ નવી સમિતિ મુખ્યત્વે 11 ક્ષેત્રો પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરશે, જેમાં ઓપરેશન દરમિયાન સુરક્ષા, યોગ્ય દવાઓનું વિતરણ, રક્ત ચડાવવાની પ્રક્રિયા, મેડિકલ સાધનોની શુદ્ધતા અને લેબ રિપોર્ટની સચોટતા સામેલ છે. તેમજ હોસ્પિટલ દ્વારા ફેલાતા ઇન્ફેક્શનને રોકવા, એન્ટિમાઇક્રોબાયલ પ્રતિકાર સામે લડવા, રસી અને ઇન્જેક્શનની સલામતી સુનિશ્ચિત કરવા તથા હોસ્પિટલ કેમ્પસની સુરક્ષા જાળવવા જેવા મહત્ત્વના મુદ્દાઓ પર પણ આ સમિતિ કામ કરશે.