ઊંચી એડીનાં સેન્ડલ એટલે કે હાઈ હીલ્સ પહેરવી ઘણા લોકો માટે ફેશન અને આત્મવિશ્વાસનો ભાગ છે. પરંતુ શું તમે ક્યારેય વિચાર્યું છે કે હાઈ હીલ્સ પહેરીને ચાલતી વખતે શરીરને પોતાનું સંતુલન જાળવવા માટે કેટલી મહેનત કરવી પડે છે? હાઈ હીલ્સની અસર માત્ર પગ સુધી સીમિત રહેતી નથી, પરંતુ તે શરીરનું સંતુલન, ચાલવાની રીત, પોશ્ચર અને સ્નાયુઓની કામગીરીને પણ અસર કરી શકે છે. લાંબા સમય સુધી હાઈ હીલ્સ પહેરવાથી કેટલાક લોકોને કમરના નીચેના ભાગમાં, ઘૂંટણમાં, હિપ્સમાં અથવા પગમાં દુખાવો અને અસ્વસ્થતા અનુભવાઈ શકે છે.
જ્યારે તમે હાઈ હીલ્સ પહેરો છો, ત્યારે પગની સ્થિતિ બદલાઈ જાય છે અને શરીરના વજનનું વિતરણ સામાન્ય સેન્ડલની સરખામણીમાં અલગ રીતે થાય છે. ખાસ કરીને ઊંચી અને પાતળી એડીવાળાં પગરખાંમાં જમીન સાથે સંપર્કનો વિસ્તાર ઓછો થઈ શકે છે. આવી સ્થિતિમાં શરીરને સ્થિર રાખવા માટે સ્નાયુઓ અને સાંધાઓએ સતત નાના ફેરફારો કરવા પડે છે. હાઈ હીલ્સ પહેરવાથી પગ જમીન પર મૂકવાની રીત, પગલાંની લંબાઈ અને શરીરનું સંતુલન પણ પ્રભાવિત થઈ શકે છે. અસમાન રસ્તા, સીડીઓ અથવા લપસણી સપાટી પર ચાલતી વખતે ટખું વળી જવા કે પડી જવાનું જોખમ પણ વધી શકે છે.
સ્પ્રિંગર નેચરમાં પ્રકાશિત વર્ષ 2023ના એક વ્યવસ્થિત સમીક્ષા અભ્યાસમાં હાઈ હીલ્સ પહેરતી મહિલાઓના સ્થિર અને ગતિશીલ સંતુલન પર તેની અસરનો અભ્યાસ કરવામાં આવ્યો હતો. આ સમીક્ષામાં કુલ 81 અભ્યાસોનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો હતો. સંશોધનના તારણો મુજબ હાઈ હીલ્સ પહેરવાથી શરીરનું સંતુલન જાળવવાની ક્ષમતા પ્રભાવિત થઈ શકે છે. જોકે, અલગ-અલગ અભ્યાસોમાં હીલ્સની ઊંચાઈ અને તપાસની પદ્ધતિઓ અલગ હોવાથી તેની અસર દરેક વ્યક્તિમાં સરખી હોય એવું જરૂરી નથી.
હાઈ હીલ્સ પહેરવાથી એડી ઊંચી થઈ જાય છે, જેના કારણે પગ અને ટખાની સ્થિતિ બદલાય છે. શરીરનું સંતુલન જાળવવા માટે ઘૂંટણ, હિપ્સ અને ધડની સ્થિતિમાં પણ ફેરફાર થઈ શકે છે. આ પ્રક્રિયાને પોશ્ચરલ એડજસ્ટમેન્ટ કહેવામાં આવે છે. કેટલાક લોકોમાં કમરના નીચેના ભાગની કરોડરજ્જુના કુદરતી વળાંક એટલે કે લમ્બર લોર્ડોસિસમાં પણ ફેરફાર જોવા મળી શકે છે. લાંબા સમય સુધી હાઈ હીલ્સ પહેરીને ઊભા રહેવા અથવા ચાલવાથી કમરના સ્નાયુઓ પર વધારાનો ભાર પડી શકે છે અને કેટલાક લોકોને દુખાવો અથવા થાક અનુભવાઈ શકે છે. જોકે, આ અસર હીલ્સની ઊંચાઈ, પહેરવાના સમયગાળા અને વ્યક્તિની શારીરિક રચના પર આધારિત હોય છે.
હાઈ હીલ્સ પહેરવાથી શરીરનું વજન સંભાળવાની અને ચાલવાની રીત બદલાઈ શકે છે. તેના કારણે હિપ્સ એટલે કે નિતંબની આસપાસના સ્નાયુઓને શરીરને સ્થિર રાખવા માટે અલગ રીતે કામ કરવું પડી શકે છે. લાંબા સમય સુધી હાઈ હીલ્સ પહેરવાથી અથવા તેમાં વધુ ચાલવાથી કેટલાક લોકોને હિપ્સ, જાંઘ અને કમરની આસપાસ થાક કે અસ્વસ્થતા અનુભવાઈ શકે છે. સાયન્સડાયરેક્ટ પર પ્રકાશિત સંશોધનો પણ સૂચવે છે કે ઊંચી એડીવાળાં પગરખાં પહેરવાથી ધડ અને હિપ્સના સ્નાયુઓ વચ્ચેના સંકલનમાં ફેરફાર થઈ શકે છે. જોકે, હાઈ હીલ્સ પહેરવાથી દરેક વ્યક્તિને હિપ્સમાં દુખાવો થાય જ એવું નથી.
હાઈ હીલ્સના સતત ઉપયોગથી કેટલાક લોકોમાં પગના આગળના ભાગ પર દબાણ વધી શકે છે. આ ઉપરાંત ઘૂંટણ અને ટખાની હિલચાલમાં ફેરફાર, સ્નાયુઓમાં થાક, કમરના નીચેના ભાગમાં દુખાવો અને ટખું વળી જવા જેવી સમસ્યાઓનું જોખમ વધી શકે છે. ખાસ કરીને ઊંચી અને ઓછી સ્થિરતા ધરાવતી હીલ્સમાં ચાલતી વખતે વધુ સાવચેતી રાખવી જરૂરી છે. હીલ્સની ઊંચાઈ જેટલી વધુ હોય અને તેને પહેરવાનો સમય જેટલો લાંબો હોય, તેટલી અસ્વસ્થતા થવાની શક્યતા કેટલાક લોકોમાં વધી શકે છે. જોકે, આ બાબત વ્યક્તિની શારીરિક સ્થિતિ અને પગરખાંની ડિઝાઇન પર પણ આધાર રાખે છે.
જો તમને હાઈ હીલ્સ પહેરવી ગમતી હોય, તો યોગ્ય માપનાં, સારી પકડ ધરાવતાં અને વધુ સ્થિરતા આપતાં પગરખાં પસંદ કરો. શક્ય હોય ત્યાં સુધી ખૂબ ઊંચી અને પાતળી એડીવાળાં પગરખાં લાંબા સમય સુધી પહેરવાનું ટાળો. લાંબા સમય સુધી ઊભા રહેવાનું કે ચાલવાનું હોય, તો આરામદાયક પગરખાંનો વિકલ્પ પસંદ કરો અને વચ્ચે પગને આરામ આપો. જો હાઈ હીલ્સ પહેર્યા પછી વારંવાર કમર, હિપ્સ, ઘૂંટણ અથવા ટખામાં દુખાવો થતો હોય, તો તેને અવગણશો નહીં. સતત અથવા તીવ્ર દુખાવો અનુભવાય તો ડૉક્ટરની સલાહ લો. ફેશનની સાથે શરીરના આરામ અને સ્વાસ્થ્યનું ધ્યાન રાખવું પણ એટલું જ જરૂરી છે.