અમેરિકાના લેબર ડિપાર્ટમેન્ટના ઇન્સ્પેક્ટર જનરલ એન્થની ડી'એસ્પોસિટોએ તાજેતરમાં એક નિવેદન આપ્યું છે, જેનાથી ભારતીય પ્રોફેશનલ્સ અને IT કંપનીઓમાં ચિંતા વધી છે. તેમણે કહ્યું કે આગામી 365 દિવસમાં H-1B વિઝા પ્રોગ્રામ 'વધુ અલગ' દેખાશે. તેમણે એવો સંકેત પણ આપ્યો કે આ પ્રોગ્રામ સંપૂર્ણપણે બંધ પણ થઈ શકે છે. પણ સવાલ એ છે કે શું ખરેખર H-1B વિઝા બંધ થઈ જશે? અને તેની ભારતીયો પર કેટલી અસર પડશે?
લેબર ડિપાર્ટમેન્ટના રિપોર્ટમાં શું છે?
અમેરિકી લેબર ડિપાર્ટમેન્ટના રિપોર્ટ અને ઇન્સ્પેક્ટર જનરલના નિવેદન પ્રમાણે, H-1B વિઝા પ્રોગ્રામમાં મોટા પાયે છેતરપિંડી અને દુરુપયોગની તપાસ ચાલી રહી છે. ડી'એસ્પોસિટોએ જણાવ્યું કે તેમના વિભાગે ડઝનેક સબપોનસ જારી કર્યા છે અને અનેક જગ્યાએ સર્ચ વોરંટ પણ કાઢ્યા છે. તેમણે 'બનાવટી નોકરીદાતાઓ', 'બનાવટી નોકરીઓ' અને 'વિઝા મિલ્સ'નો ઉલ્લેખ કરતાં કહ્યું કે આ માત્ર કાગળ પરની કાર્યવાહી નથી, પણ 'અસલી મામલો' છે.
ડી'એસ્પોસિટોએ સ્પષ્ટ કહ્યું, 'અમારી પાસે હથકડી તૈયાર છે... અમે કેસ બનાવી રહ્યા છીએ.' તેમના મતે ટ્રમ્પ પ્રશાસનનું પૂરું ધ્યાન દર્શાવે છે કે વિદેશી કામદારોના વિઝા પ્રોગ્રામમાં મોટો ફેરફાર આવવાનો છે.
શું H-1B વિઝા સંપૂર્ણપણે બંધ થઈ જશે?
હાલમાં તેનો સીધો જવાબ છે – ના. અત્યાર સુધી કોઈ સત્તાવાર જાહેરાત થઈ નથી કે H-1B વિઝા સંપૂર્ણપણે બંધ કરી દેવાશે. ડી'એસ્પોસિટોએ પણ સ્પષ્ટ નથી કહ્યું કે આ પ્રોગ્રામ પૂરો બંધ કરવામાં આવશે. તેમણે ફક્ત એટલું કહ્યું છે કે આવનારા સમયમાં આ પ્રોગ્રામનું સ્વરૂપ ઘણું બદલાયેલું જોવા મળશે.
જોકે, અમેરિકી કોંગ્રેસમાં કેટલાક બિલ રજૂ થયા છે, જેમાં H-1B પ્રોગ્રામ સમાપ્ત કરવાની વાત છે. જાન્યુઆરી 2026માં 'End H-1B Now Act' નામનું બિલ રજૂ થયું હતું, જેમાં 2026થી 2035 સુધી દર વર્ષે H-1B વિઝાની સંખ્યા ઘટાડીને શૂન્ય કરવાની દરખાસ્ત છે. પણ આ ફક્ત દરખાસ્ત છે, કાયદો બન્યો નથી.
એપ્રિલ 2026માં 'End H-1B Visa Abuse Act' પણ રજૂ થયું હતું, જેમાં ત્રણ વર્ષ માટે H-1B વિઝા જારી કરવા પર રોક અને લઘુતમ વાર્ષિક પગાર 2 લાખ ડોલર કરવાની વાત છે. આ બંને બિલ હાલ કમિટી સમક્ષ છે અને તેમનું પસાર થવું સરળ નથી.
અત્યાર સુધીમાં શું-શું ફેરફાર થયા છે?
ટ્રમ્પ પ્રશાસને H-1Bને લઈને ચાર મોટા પગલાં લીધા છે, જેની સીધી અસર ભારતીય પ્રોફેશનલ્સ પર પડી રહી છે.
1 લાખ ડોલરની ફી: સપ્ટેમ્બર 2025થી અમેરિકાની બહારથી આવનારા કામદારો માટે કરવામાં આવતી H-1B અરજીઓ પર 1 લાખ ડોલરની ફી લાદવામાં આવી હતી. આ ફી સપ્ટેમ્બર 2027 સુધી વધારવામાં આવી છે. જોકે, કોર્ટમાં તેને પડકારવામાં આવી છે અને બે ફેડરલ જજોએ તેને ગેરકાયદેસર ઠેરવી છે, પણ સરકાર તેની સામે અપીલ કરી રહી છે.
60 દિવસનો ગ્રેસ પિરિયડ સમાપ્ત કરવાની દરખાસ્ત: DHSએ એક દરખાસ્ત રજૂ કરી છે, જેના હેઠળ H-1B કર્મચારીની નોકરી છૂટી જાય ત્યારે મળતો 60 દિવસનો સમયગાળો સમાપ્ત કરી શકાય છે. એટલે કે નોકરી જતાં જ અમેરિકાથી પરત ફરવું પડી શકે છે.
લેઓફ અંગે સખ્તી: સપ્ટેમ્બર 2026ના એક્ઝિક્યુટિવ ઓર્ડર અનુસાર, જો કોઈ કંપની અમેરિકન કર્મચારીઓને નોકરીમાંથી કાઢીને H-1B કર્મચારીને નોકરી પર રાખે છે, તો તેની તપાસ કરવામાં આવશે. આ નિયમ એવી દરેક કંપની પર લાગુ થશે, જેણે પાછલા એક વર્ષ દરમિયાન અમેરિકન કર્મચારીઓને નોકરીમાંથી કાઢ્યા હોય.
પ્રોજેક્ટ ફાયરવોલ: સપ્ટેમ્બર 2025માં લેબર ડિપાર્ટમેન્ટે આ પહેલની શરૂઆત કરી હતી, જેના હેઠળ H-1Bના નિયમોના ઉલ્લંઘન સામે કડક કાર્યવાહી કરવામાં આવી રહી છે. અત્યાર સુધીમાં 175થી વધુ તપાસ શરૂ કરવામાં આવી છે.
તેની કેટલી અસર જોવા મળી રહી છે?
H-1B વિઝાની માંગમાં ઝડપથી ઘટાડો થયો છે. FY 2024માં જ્યાં 7.8 લાખથી વધુ રજિસ્ટ્રેશન થયા હતા, ત્યાં FY 2026માં આ સંખ્યા ઘટીને 3.58 લાખ રહી ગઈ છે. મોટી IT કંપનીઓના H-1B રજિસ્ટ્રેશનમાં 92 ટકા સુધીનો ઘટાડો નોંધાયો છે. FY 2026માં અત્યાર સુધીમાં માત્ર 52,360 H-1B વિઝા મંજૂર થયા છે, જ્યારે 2025માં આ સંખ્યા 1,13,485 હતી.
નિષ્ણાતો માને છે કે H-1B પ્રોગ્રામ સંપૂર્ણપણે બંધ થવાની સંભાવના ઓછી છે, કારણ કે અમેરિકાની ટેક કંપનીઓને ઉચ્ચ કૌશલ્ય ધરાવતા વિદેશી કર્મચારીઓની જરૂરિયાત છે. જોકે, એ નિશ્ચિત છે કે આવનારા સમયમાં આ પ્રોગ્રામને વધુ કડક બનાવવામાં આવી શકે છે. માત્ર સૌથી જરૂરી અને ઊંચા પગારવાળી નોકરીઓ માટે જ વિઝા આપવામાં આવી શકે છે અને નોકરીદાતાઓને કડક તપાસમાંથી પસાર થવું પડી શકે છે.