ગાંધીનગર: ગુજરાત સરકારે ભાડાના મકાનો અને વ્યાપારિક મિલકતો સંબંધિત જૂના કાયદામાં મોટા ફેરફારની તૈયારી કરી છે. શહેરી વિકાસ મંત્રી કનુ દેસાઈ દ્વારા 'ગુજરાત રેન્ટ બિલ, 2026' (ગુજરાત બિલ નંબર 22 ઓફ 2026) રજૂ કરવાની દરખાસ્ત છે. આ બિલ 1947ના જૂના ભાડા કાયદાને બદલવાનો પ્રયાસ છે, જેમાં મકાનમાલિક અને ભાડુઆત બંનેની જવાબદારીઓ સ્પષ્ટ કરવામાં આવી છે.
આ કાયદો અમલમાં આવ્યા પછી, લેખિત કરાર વિના કોઈ પણ મકાન કે પરિસર ભાડે આપી કે લઈ શકાશે નહીં. મકાનમાલિક અને ભાડુઆતે નિર્ધારિત નમૂનામાં આ કરાર અંગેની માહિતી બે મહિનાની અંદર સંયુક્ત રીતે 'ભાડા સત્તામંડળ' (રેન્ટ ઓથોરિટી)ને આપવી પડશે. આ માટે એક ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ પણ તૈયાર કરવામાં આવશે. ભાડા સંબંધિત વિવાદોના ઝડપી નિરાકરણ માટે ભાડા સત્તામંડળ, ભાડા અદાલત અને ભાડા ટ્રિબ્યુનલની રચના કરવાની જોગવાઈ છે.
નવા નિયમો અનુસાર, જો ભાડુઆત કરારની મુદત પૂરી થયા પછી તેનું નવીનીકરણ કર્યા વિના મિલકતનો કબજો જાળવી રાખે છે, તો તેણે માસિક ભાડા કરતાં બમણું ભાડું ચૂકવવું પડશે. જોકે, યુદ્ધ, પૂર અથવા ચક્રવાત જેવી કુદરતી આપત્તિઓના કિસ્સામાં, ભાડુઆતને આપત્તિનો સમયગાળો પૂરો થયા પછી વધુમાં વધુ એક મહિના સુધી કબજો જાળવી રાખવાની છૂટ આપવામાં આવશે.
આ બિલમાં સુરક્ષા ડિપોઝિટ (સિક્યોરિટી ડિપોઝિટ)ની રકમ ત્રણ મહિનાના ભાડા સુધી મર્યાદિત રાખવાની જોગવાઈ છે. એટલે કે, મકાનમાલિક ભાડુઆત પાસેથી ત્રણ મહિનાથી વધુની ડિપોઝિટ લઈ શકશે નહીં. આ ઉપરાંત, ભાડુઆતને લેખિત પરવાનગી મળ્યા વિના ભાડાની મિલકતનો સંપૂર્ણ કે આંશિક ભાગ અન્ય કોઈને ભાડે (સબ-લેટ) આપવા પર પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો છે.
મકાનમાલિકો અથવા પ્રોપર્ટી મેનેજરો માટે પણ નિયમો નક્કી કરવામાં આવ્યા છે. તેઓએ ભાડાની મિલકતમાં પ્રવેશતા પહેલા અગાઉથી જાણ કરવી પડશે, અને સૂર્યોદય પહેલાં કે સૂર્યાસ્ત પછી પ્રવેશવાની મંજૂરી આપવામાં આવશે નહીં.
રેન્ટ ઓથોરિટીના વડા તરીકે ડેપ્યુટી કલેક્ટર અથવા આસિસ્ટન્ટ મ્યુનિસિપલ કમિશનરથી નીચા દરજ્જાના અધિકારીની નિમણૂક નહીં થાય, જ્યારે રેન્ટ કોર્ટનું નેતૃત્વ એડિશનલ કલેક્ટર અથવા ડેપ્યુટી મ્યુનિસિપલ કમિશનર કક્ષાના અધિકારી કરશે. સામાન્ય રીતે કેસોનો નિકાલ 60 દિવસમાં કરવાનો પ્રયાસ રહેશે.