ગુજરાત સરકારે ચાર જિલ્લા—દેવભૂમિ દ્વારકા, પોરબંદર, જામનગર અને કચ્છ—ને દુષ્કાળગ્રસ્ત જાહેર કર્યા છે. આ જિલ્લાઓ મગફળીના ઉત્પાદન માટે મહત્વપૂર્ણ છે. દુષ્કાળને કારણે અહીં મગફળીનો પાક લગભગ ગાયબ થઈ ગયો છે, જેની અસર સીંગતેલના ઉત્પાદન પર પડશે. હાલમાં ૧૫ કિલોનો સીંગતેલનો ડબ્બો રૂ. ૩,૦૦૦માં મળે છે, પરંતુ આગામી દિવસોમાં ભાવ વધવાની શક્યતા છે.
ખેડૂતોને કેટલું નુકસાન થયું? સરકારે દુષ્કાળગ્રસ્ત જિલ્લાઓમાં સહાયની જાહેરાત કરી છે, પરંતુ ખેડૂતોનું નુકસાન ઘણું મોટું છે. સરકારે ૨ હેક્ટર (૧૨.૫ વીઘા)ની મર્યાદામાં માત્ર રૂ. ૮,૫૦૦ની સહાય આપવાની જાહેરાત કરી છે. જ્યારે આજે ખાતરની થેલી રૂ. ૨,૦૦૦થી નીચે મળતી નથી. સૌરાષ્ટ્ર ઓઈલ મિલર્સ એસોસિએશનના પ્રમુખ કિશોરભાઈ વીરડિયા જણાવે છે કે એક વીઘામાં મગફળી વાવવા માટે બે મણ બિયારણની જરૂર પડે છે, જેનો ખર્ચ રૂ. ૭,૦૦૦થી રૂ. ૮,૦૦૦ થાય છે. તેમાં ટ્રેક્ટર, ખાતર અને સિંચાઈનો ખર્ચ અલગ. તેમણે ઉમેર્યું કે છોકરાને એક રૂપિયો આપીને ચોકલેટ લાવવા કહો તો એ નારાજ થાય, તેવી જ રીતે ખેડૂતો પણ આ સહાયથી સંતુષ્ટ નથી.
મગફળીની સ્થિતિ શું છે? ગુજરાતમાં દર વર્ષે ૩૫-૩૬ લાખ ટન મગફળીનું ઉત્પાદન થાય છે. આ વખતે ત્રણ સંસ્થાઓએ કરેલા સર્વે મુજબ ઉત્પાદનમાં ૨૦% જેટલો ઘટાડો થશે. ધ સોલવન્ટ એક્સટ્રેક્ટર્સ એસોસિએશન (SEA)એ કરેલા તાજેતરના સર્વેમાં જણાવાયું છે કે ગયા વર્ષની સરખામણીએ ઉત્પાદન ૨૦.૫% ઘટીને ૩૩.૩૦ લાખ ટન થશે. ઈન્ડિયન પીનટ બ્રોકર્સ એસોસિએશને ૨૮-૩૦ લાખ ટનનો અંદાજ મૂક્યો છે, જ્યારે IOPEPCએ ૩૨ લાખ ટનનો અંદાજ વ્યક્ત કર્યો છે. SEAના સર્વે મુજબ, દ્વારકા જિલ્લામાં ગયા વર્ષે ૪.૬૧ લાખ ટનની સામે આ વખતે માત્ર ૭૧ હજાર ટન મગફળીનું ઉત્પાદન થશે. પોરબંદરમાં ૨.૧૩ લાખ ટન સામે ૭૧ હજાર ટન ઉત્પાદન થશે. આમ, દુષ્કાળને કારણે મગફળીના પાકને ભારે નુકસાન થયું છે, જેની સીધી અસર સીંગતેલના ભાવ પર પડી શકે છે.