ગુજરાતમાં આ વર્ષે ચોમાસું નબળું રહ્યું છે. રાજ્યમાં વરસાદ સામાન્ય કરતાં 10 ટકા ઓછો થયો છે. 206માંથી માત્ર 33 ડેમ જ ભરાયા છે. હવામાન વિભાગના 30 સપ્ટેમ્બર સુધીના આંકડા પ્રમાણે, ચાર મહિનાના ચોમાસા દરમિયાન 810.32 મિમી વરસાદ નોંધાયો છે, જે સામાન્ય વરસાદના 89.16 ટકા છે.
34માંથી 11 જિલ્લામાં વરસાદની અછત 20 થી 59 ટકા વચ્ચે રહી છે. બે જિલ્લામાં આ અછત 60 થી 90 ટકા વચ્ચે છે. સૌથી ઓછો વરસાદ દેવભૂમિ દ્વારકા જિલ્લામાં થયો છે. ભાણવડમાં 24 ટકા, દ્વારકામાં 16 ટકા અને ખંભાળિયામાં 20 ટકા વરસાદ પડ્યો છે. પોરબંદર જિલ્લામાં પણ વરસાદ ખૂબ ઓછો રહ્યો છે.
પાટણ, મહેસાણા, ગાંધીનગર, અમદાવાદ, સુરેન્દ્રનગર, મોરબી, બોટાદ, આણંદ, મહીસાગર, પંચમહાલ, નર્મદા, તાપી, ડાંગ, અમરેલી અને ભાવનગર જિલ્લામાં વરસાદ સામાન્ય રહ્યો છે. માત્ર પાંચ જિલ્લા ખેડા, ભરૂચ, સુરત, નવસારી અને વલસાડમાં સામાન્ય કરતાં 20 થી 59 ટકા વધુ વરસાદ થયો છે. વલસાડમાં સૌથી વધુ 39 ટકા, નવસારીમાં 29 ટકા, ખેડામાં 28 ટકા અને સુરતમાં 27 ટકા વધુ વરસાદ નોંધાયો છે.
ખેડૂતો માટે હાથિયો નક્ષત્ર છેલ્લી આશા હોય છે, પણ આ વખતે તે પણ ન વરસ્યો. હસ્ત નક્ષત્રને તળપદી ભાષામાં હાથિયો કહેવાય છે. આ નક્ષત્રમાં ગાજવીજ સાથે ભારે વરસાદ થાય તો ખેતી માટે ફાયદો થાય છે. આ વખતે આ આશા પૂરી ન થતાં ખેડૂતોની ચિંતા વધી છે.
હવામાન વિભાગ (IMD) અનુસાર, ઓછા વરસાદના બે મુખ્ય કારણો છે. પહેલું, આ વર્ષે ચોમાસાને આગળ વધારતી 'નો સિસ્ટમ' બની જ નહીં. બીજું, અલ નીનોની સ્થિતિ. અલ નીનોમાં પ્રશાંત મહાસાગરની સપાટીનું પાણી અસામાન્ય રીતે ગરમ થઈ જાય છે, જેના કારણે વાદળાં બનતા નથી અને વરસાદ પડતો નથી. આ વર્ષે અલ નીનો મજબૂત બની રહ્યો છે અને ફેબ્રુઆરી 2027 સુધી ચાલુ રહેવાની સંભાવના છે.
ડેમોની સ્થિતિ જોતાં, આવનારો ઉનાળો આકરો જવાની શક્યતા છે. 14 જિલ્લામાં પાણીની અછત વિકરાળ બની શકે છે. ખાસ કરીને સૌરાષ્ટ્ર અને ઉત્તર ગુજરાતના જિલ્લાઓમાં પીવાના પાણીની સમસ્યા ઊભી થઈ શકે છે. સરકારે જળ સંચય અને પાણીના વ્યવસ્થિત ઉપયોગ માટે પગલાં લેવાની જરૂર છે.