ગાંધીનગરની એડિશનલ સેશન્સ કોર્ટે ગૌહત્યાના કેસમાં ત્રણ લોકોને આજીવન કેદની સજા સંભળાવી છે. જજ બી.આર. રાજપૂતે 26 ઑક્ટોબર 2026ના રોજ વસીમ કુરેશી, મોહમ્મદ રફીક કુરેશી અને અસફાક બહેલિમને દોષિત ઠેરવતાં આજીવન કેદ અને 3-3 લાખ રૂપિયાનો દંડ ફટકાર્યો છે. કોર્ટે ચુકાદામાં ગાયનું ધાર્મિક મહત્ત્વ સમજાવવા માટે મનુસ્મૃતિ અને વેદોનો ઉલ્લેખ કર્યો છે.
આ મામલો ગાંધીનગર જિલ્લાના જામળા ગામનો છે. 22 ઑગસ્ટ 2024ના રોજ પોલીસે એક ઘરમાં દરોડો પાડીને છ લોકોની ધરપકડ કરી હતી. સરકારી વકીલે કોર્ટમાં જણાવ્યું કે ઘરમાંથી 277 કિલો ગૌમાંસ, ગાયોને કાપવાના હથિયારો અને માંસ લઈ જવાનું વાહન જપ્ત કરવામાં આવ્યું હતું. આરોપીઓ નબળી અથવા દૂધ ન આપતી ગાયો અને ભેંસો ખરીદતા હતા અને અમદાવાદથી ચાર લોકોને બોલાવીને પ્રાણીઓની હત્યા કરતા હતા. ગુલામ મોઈન નામનો વ્યક્તિ તેમની પાસેથી માંસ ખરીદતો હતો.
કોર્ટે ચુકાદામાં નોંધ્યું કે આરોપીઓએ ગાયોના મોઢા, પેટ અને પગ કાપીને નિર્દયતાથી હત્યા કરી હતી. જો આવા ગુનામાં સજા ન આપવામાં આવે તો ગૌમાતા લુપ્ત થઈ જશે, એવી ટકોર કોર્ટે કરી હતી.
આ કેસમાં ફરિયાદી પક્ષે 54 સાક્ષીઓ અને 18 દસ્તાવેજી પુરાવા રજૂ કર્યા હતા. પોલીસે છ લોકો સામે ગૌહત્યા તથા પ્રતિબંધિત માંસ રાખવા, પરિવહન કરવા અને વેચવાનો કેસ નોંધ્યો હતો.
કોર્ટે ચુકાદામાં ગાયને માત્ર પ્રાણી નહીં, પરંતુ સમૃદ્ધિ અને ધર્મનો સ્તંભ ગણાવી છે. મનુસ્મૃતિનો હવાલો આપીને કોર્ટે કહ્યું કે ગાયમાં 33 કરોડ દેવી-દેવતાઓનો વાસ માનવામાં આવે છે અને તેના ચાર પગ ચાર વેદોના પ્રતીક છે. ઋગ્વેદમાં ગાયને 'અઘ્ન્યા' કહેવામાં આવી છે, એટલે કે જેને મારવી ન જોઈએ. કોર્ટે સંસ્કૃત શ્લોક 'ત્વં માતા સર્વદેવાનાં...' પણ ટાંક્યો હતો, જેનો અર્થ છે કે ગાય તમામ દેવતાઓની માતા છે.
ગુજરાત દેશનું પ્રથમ રાજ્ય છે જેણે ગૌહત્યા માટે આજીવન કેદ સુધીની સજા આપવાની જોગવાઈ કરી હતી. 2011માં તત્કાલીન મુખ્યમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીની સરકારે એનિમલ પ્રિઝર્વેશન એક્ટમાં સુધારો કરીને ગૌહત્યા, પરિવહન અને ગૌમાંસના વેચાણ પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ મૂક્યો હતો. તે સમયે ગૌહત્યા માટે 3થી 7 વર્ષની જેલ અને 50 હજાર રૂપિયાનો દંડ હતો.
2017માં ગુજરાત સરકારે કાયદામાં ફરી સુધારો કરીને સજા વધારી. હાલમાં ગૌહત્યા માટે 10 વર્ષની જેલથી લઈને આજીવન કેદ સુધીની અને 1 લાખથી 5 લાખ રૂપિયા સુધીના દંડની જોગવાઈ છે. ગૌમાંસ લાવવા, સંગ્રહ કરવા કે વેચવા બદલ 7થી 10 વર્ષની જેલ અને 1 લાખથી 5 લાખ રૂપિયાનો દંડ થઈ શકે છે.
અગાઉ નવેમ્બર 2025માં અમદાવાદની એક કોર્ટે એક જ પરિવારના ત્રણ લોકોને ગૌહત્યાના દોષી ઠેરવીને આજીવન કેદની સજા સંભળાવી હતી.
ગૌમાંસ ખાવા અંગે વેદો અને સ્મૃતિગ્રંથોમાં જુદા જુદા મત છે. વૈદિક કાળથી અત્યાર સુધીના ઇતિહાસને ત્રણ તબક્કામાં વહેંચી શકાય છે, પરંતુ આ મુદ્દે વિદ્વાનોમાં એકમત નથી. કોર્ટે આ કેસમાં ધાર્મિક ગ્રંથોનો આધાર ગાયના મહત્ત્વ પર ટકાવ્યો છે, જ્યારે સજાનો આધાર રાજ્યના પશુ સંરક્ષણ કાયદો રહ્યો છે.