દેશભરના વેપારીઓ અને ઉદ્યોગકારોને જીએસટી (GST) કાયદા હેઠળ મોટી રાહત મળવાની શક્યતા છે. જીએસટી અધિકારીઓ પાસેથી સીધી ધરપકડ કરવાની સત્તા પાછી ખેંચવાનો એક મહત્વનો પ્રસ્તાવ મૂકવામાં આવ્યો છે. જો આ પ્રસ્તાવ પર અંતિમ સહમતિ બનશે, તો ભવિષ્યમાં કોઈપણ વ્યક્તિની ધરપકડ કરવા માટે કોર્ટની પૂર્વ મંજૂરી લેવી ફરજિયાત બનશે.
આ સાથે ક્રિમિનલ કેસ શરૂ કરવા માટેની કરચોરીની મર્યાદા પણ 1 કરોડ રૂપિયાથી વધારીને 5 કરોડ રૂપિયા કરવામાં આવી શકે છે. આગામી 7 ઓક્ટોબરે મળનારી જીએસટી કાઉન્સિલની બેઠકમાં આ તમામ પ્રસ્તાવો પર ગંભીર ચર્ચા થવાની શક્યતા છે.
વેપારીઓ માટે આ પ્રસ્તાવ શા માટે મહત્વનો છે?
હાલની વ્યવસ્થા: હાલમાં ટેક્સ ચોરી, બોગસ બિલિંગ દ્વારા ઇનપુટ ટેક્સ ક્રેડિટ (ITC) મેળવવી કે ગેરકાયદે રિફંડ મેળવવા જેવા ગંભીર કેસોમાં કમિશનર કક્ષાના અધિકારીની મંજૂરીથી જીએસટી અધિકારીઓ સીધી ધરપકડ કરી શકે છે.
નવા સુધારાનો ઉદ્દેશ: સપ્ટેમ્બર 2025માં ટેક્સના દરોમાં ફેરફાર કર્યા બાદ હવે સરકાર નિયમો સરળ બનાવવા અને વેપારીઓને બિનજરૂરી અટકાયત કે કનડગતમાંથી મુક્તિ આપવા માંગે છે.
કરચોરી સામે વલણ: અધિકારીઓની સીધી સત્તા ખતમ થવાનો અર્થ એવો બિલકુલ નથી કે કરચોરી કરનારાઓ કાનૂની કાર્યવાહીમાંથી બચી જશે. ટેક્સ વસૂલાત અને દંડની પ્રક્રિયા યથાવત રહેશે.
નાના વિવાદોમાં રાહત: ઓછો ટેક્સ ભર્યો હોય કે ખોટી ITC લીધી હોય, તો સીધા જેલમાં ધકેલવાને બદલે માત્ર બાકી ટેક્સ, વ્યાજ અને આર્થિક દંડની વસૂલાત પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરાશે.
મોટા ગુનાઓ પર જ કેસ: જાણીજોઈને કરાયેલી મોટી છેતરપિંડીના કેસોમાં સીધી કાર્યવાહીને બદલે ગંભીર કેસોમાં કોર્ટ મારફતે ક્રિમિનલ કાર્યવાહી ચાલુ રાખવાનો પ્રસ્તાવ છે.
મર્યાદામાં વધારો: ક્રિમિનલ કાર્યવાહી 1 કરોડને બદલે 5 કરોડ રૂપિયાથી વધુની કરચોરી હોય તેવા મોટા કેસો પૂરતી જ સીમિત રાખવાનો પ્રસ્તાવ છે.
24 ગુનાઓમાં નરમાઈ અને નિયમો હળવા કરવાની ભલામણ
ગુનાઓની સમીક્ષા: કુલ 24 ગુનાઓમાંથી 9 ગુનાઓને કાયદામાંથી સંપૂર્ણ દૂર કરવા અને 11 ગુનાઓને યથાવત રાખવાની ભલામણ કરાઈ છે.
સજાની જોગવાઈ હળવી: લઘુત્તમ જેલની સજાની ફરજિયાત જોગવાઈ હટાવવાની તેમજ મધ્યમ સ્તરના ગુનાઓમાં મહત્તમ સજા 3 વર્ષથી ઘટાડીને 2 વર્ષ કરવાની દરખાસ્ત છે.
પ્રક્રિયાનું સરળીકરણ: નાના વેપારીઓની લેટ ફી માફ કરવા, રજિસ્ટ્રેશન પ્રક્રિયા વધુ સરળ બનાવવા અને રિફંડ ઝડપથી ચૂકવવાના પગલાં પણ વિચારણા હેઠળ છે.
ધરપકડના ડરને બદલે આધુનિક ટેકનોલોજીથી પકડાશે ટેક્સ ચોરીઓ
ઓટોમેટિક ડેટા મેચિંગ: જીએસટી સિસ્ટમમાં હવે ખરીદનાર અને વેચનારના ડેટાનું રિયલ ટાઇમ મેચિંગ થઈ જાય છે, જેના કારણે ખોટી ITC અને ગેરરીતિઓની ઓળખ કરવામાં મદદ મળે છે.
ટેકનોલોજી આધારિત દેખરેખ: અગાઉ જે રીતે ધરપકડના ડરથી નિયંત્રણ રખાતું હતું, તેના બદલે હવે ડિજિટલ ટ્રેકિંગ અને આધુનિક ટેકનોલોજીની મદદથી ગેરરીતિઓ અટકાવવા પર ભાર મુકાશે.
આ તમામ ફેરફારો હાલ પ્રસ્તાવિત છે, જે જીએસટી કાઉન્સિલની અંતિમ મંજૂરી અને કાયદાકીય સુધારા બાદ જ અમલમાં આવશે.